ಇಟಾನಗರ
ಇಟಾನಗರ ಭಾರತದ ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿ ಬೊಕ್ಕ ಮಲ್ಲ ಪೇಟೆ ಆದುಂಡು. ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶದ ವಿಧಾನಸಭೆ, ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶದ ಸರಕಾರ, ಬೊಕ್ಕ ನಹರ್ಲಗುನ್ಡ್ ಉಪ್ಪುನ ಗೌಹಾತಿ ಹೈಕೋರ್ಟ್ದ ಖಾಯಂ ಪೀಠ - ಉಂದು ಮಾತಾ ಇಟಾನಗರಡ್ ಉಂಡು. ಉಂದು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ, ಆರ್ಥಿಕ, ಫ್ಯಾಷನ್, ಶಿಕ್ಷಣ ಬೊಕ್ಕ ಮನರಂಜನಾ ಚಟುವಟಿಕೆಲೆದ ಮಲ್ಲ ಕೇಂದ್ರ ಆದುಂಡು.
ಪುದರ್
[ಸಂಪೊಲಿಪುಲೆ]ಇಟಾನಗರದ ನಡುಟು ಉಪ್ಪುನ ಇಟಾ ಕೋಟೆಡ್ದಾತ್ರ ಇಟಾನಗರಗ್ ಈ ಪುದರ್ ಬತ್ತ್ದ್ಂಡ್. ಅಸ್ಸಾಮಿ ಬಾಸೆಡ್ ಇಟಾ ಪಂಡ ಇಟ್ಟಿಗೆ ಪಂದ್ ಅರ್ತ ಉಂಡು.
ಮುಖ್ಯವಾದ್ ಇಟ್ಟಿಗೆಲೆನ್ ಗಳಸ್ದ್ ಕಟ್ಟ್ದಿನ ಈ ಕೋಟೆಗ್ ಒಂಜಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಯಿನ ಆಕಾರ ಇಜ್ಜಿ. ಉಂದು ೧೪-೧೫ನೇ ಶತಮಾನದ ಚುಟಿಯಾ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಕಾಲೊಡು ಕಟ್ಟಾದಿನ ಕೋಟೆ ಆದುಂಡು.[೧]
ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಶಾಸ್ತ್ರೊ
[ಸಂಪೊಲಿಪುಲೆ]ಜನ ಸಂಖ್ಯೆ
[ಸಂಪೊಲಿಪುಲೆ]2011ತ ಭಾರತದ ಜನಗಣತಿದ ಪ್ರಕಾರ, ಇಟಾನಗರಡ್ 59,490 ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಉಂದೆಟ್ 53% ಆಣ್ಜೋಕುಲು ಬೊಕ್ಕ 47% ಪೊಣ್ಣುಜೋಕುಲು ಉಲ್ಲೆರ್. ಇಟಾನಗರದ ಸರಾಸರಿ ಸಾಕ್ಷರತಾ ಪ್ರಮಾಣ 66.95% ಆದುಂಡು, ಉಂದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸರಾಸರಿ 74.4% ದ್ದ್ ಕಮ್ಮಿ ಉಂಡು: ಆಂಜೋಕುಲೆನ ಸಾಕ್ಷರತೆ 73.69%, ಬೊಕ್ಕ ಪೊಣ್ಣುಜೋಕುಲೆನ ಸಾಕ್ಷರತೆ 59.57% ಆದುಂಡು. ಇಟಾನಗರಡ್, ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆದ 15% ದಕುಲು 6 ವರ್ಷರ್ದ್ ತಿರ್ತ ಪ್ರಾಯದಕುಲು.[೨]
ಧರ್ಮ
[ಸಂಪೊಲಿಪುಲೆ]ಮುಲ್ಪದ ಎಚ್ಚದ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗದಕುಲು ಪ್ರಕೃತಿನ್ ಆರಾಧನೆ ಮಲ್ಪುನಕುಲು. ತಾನಿ ಬುಡಕಟ್ಟುದಕುಲು ಮೂಲಪುರುಷೆ ಅಬೋಟಾನಿನ ಸಂತತಿದಕುಲು, ಡೊನಿ-ಪೊಲೊ ಧರ್ಮನ್ ಪಾಲನೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. 2011ತ ಜನಗಣತಿದ ಪ್ರಕಾರ, 40.94% ಜನಕುಲು ಹಿಂದೂಲು, 29.51% ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನೆರ್, 21.17% ಡೊನಿ ಪೊಲೊ, 4.52% ಮುಸ್ಲಿಮೆರ್ ಬೊಕ್ಕ 2.88% ಬೌದ್ಧೆರ್ ಉಲ್ಲೆರ್.
ಭಾಷೆಲು
[ಸಂಪೊಲಿಪುಲೆ]2011ತ ಜನಗಣತಿದ ಪ್ರಕಾರ, 17,896 ಪಾತೆರುನಕಲೆನ ಒಟ್ಟುಗು ಇಟಾನಗರಡ್ ಅತಿ ಎಚ್ಚ ಪಾತೆರುನ ಭಾಷೆ ನಿಶಿ ಆದುಂಡು. ಬೊಕ್ಕ ಬೆಂಗಾಲಿ (8,125), ಆದಿ (8,102), ಅಪಾತಾನಿ (4,256), ನೇಪಾಳಿ (3,721), ಹಿಂದಿ (3,641), ಅಸ್ಸಾಮಿ (3,538) ಬೊಕ್ಕ ಭೋಜ್ಪುರಿ (1,987) ಭಾಷೆ ಪಾತೆರುನಕುಲು ಉಲ್ಲೆರ್.
ಭೂಗೋಳ
[ಸಂಪೊಲಿಪುಲೆ]ಇಟಾನಗರ ಮೂಡಾಯಿ ಹಿಮಾಲಯದ ತೆಂಕಾಯಿದ ಮುದೆಲ್ಡ್ ಇಪ್ಪುನ ಪೇಂಟೆ. ಉಂದು ಸಮುದ್ರಡ್ದ್ ಸರಾಸರಿ 320 ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರೊಡು ಉಂಡು. ಈ ಪೇಟೆ ಕಾಡ್ ಗುಡ್ಡೆಲು ಬೊಕ್ಕ ನಡುಟು ಉಪ್ಪುನ ಕಣಿವೆಲೆನ ಏರ್-ತಗ್ಗ್ದ ಪ್ರದೇಶೊಡು ಉಂಡು, ಅಂಚನೆ ಮುಲ್ಪದ ನಿಲ ತೆಂಕಾಯಿದ ಬರಿಕ್, ಕೈತಲ್ದ ಅಸ್ಸಾಂದ ಬ್ರಹ್ಮಪುತ್ರ ಕಣಿವೆದಂಚಿ ಇಳಿಜಾರಾದುಂಡು.[೩]
ಪೇಟೆದ ನಡುಬಾಗೊರ್ದು ಸುಮಾರು 6 ಕಿ.ಮೀ ದೂರೊಡು ಗೆಕರ್ ಸಿನ್ಯಿ ಪುದರ್ದ ಕೆದು ಉಂಡು. ಉಂದೆನ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಗಂಗಾ ಸರೋವರ ಪಂದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಉಂದು ನೈಸರ್ಗಿಕವಾದ್ ಉಂಡಾಯಿನ ಕೆದು ಆದುಂಡು. ಉಂದೆತ ಸುತ್ತ ಗಟ್ಟಿ ಕಲ್ಲ್ದ ದಂಡೆಲು, ಮರಕುಲು, ಫರ್ನ್ ದಯಿಕುಲು ಬೊಕ್ಕ ಆರ್ಕಿಡ್ಲು ಉಂಡು. ಉಂದೆತ 'ನಿಶಿ' ಭಾಷೆದ ಪುದರ್ದ ಅರ್ಥನ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ "ಕಟ್ಟ್ ಪಾಡ್ನ ನೀರ್" ಅತ್ತಂಡ "ಬಂಧಿಯಾಯಿನ ನೀರ್" ಪಂಡ್ದ್ ಅನುವಾದ ಮಲ್ಪುವೆರ್.
ಉಲ್ಲೇಕ
[ಸಂಪೊಲಿಪುಲೆ]- ↑ "Itanagar Capital Complex". Arunachalpradesh.nic.in.
- ↑ "Census of India 2011: Data from the 2011 Census, including cities, villages and towns(Provisional)". Census Commission of India. Archived from the original on 16 June 2004. Retrieved 1 November 2008.
- ↑ "Block & Circles". Itanagar Capital Complex. District Administration, Government of Arunachal Pradesh. Retrieved 13 July 2026.