ಟೊಟೊ ಜನಕುಲು
ಟೊಟೊ ಜನಕುಲು ಭಾರತದ ಗಡಿಟ್ ಉಪ್ಪುನ ತೋಟೋಪರ ಗ್ರಾಮೊಡು ಜೀವನ ಮಲ್ಪುನ ಜಗತ್ತ್ ದ ಎಲ್ಯ ಮೂಲ ನಿವಾಸಿ ಜನಾಂಗೊಲೆಡ್ ಒಂಜಿ ಆಯಿನ ತೋಟೋ ಜನಕುಲು.[೨][೩] ಟೊಟೊಸ್ 1950 ದಶಕೊಡು ಸುಮಾರ್ ಅಳಿದ್ ಪೋಯೆರ್, ಆಂಡ ಇತ್ತೆದ ಕ್ರಮೊಕುಲು ಅಕ್ಲೆನ ಪ್ರದೇಶೊಲೆನ್ ಪಿದಯಿದಕ್ಲೆನ ಅತಿಕ್ರಮಣೊಡ್ದ್ ರಕ್ಷಣೆ ಮಲ್ಪೆರೆ ಅಕ್ಲೆನ ಅನನ್ಯ ಪರಂಪರೆನ್ ರಕ್ಷಣೆ ಮಲ್ಪೆರೆ ಬುಕ್ಕೊ್ಕ ಜನಸಂಖ್ಯೆನ್ ಬುಲೆಪಾಯೆರೆ ಸಹಾಯ ಮಲ್ತೆರ್. ೧೯೫೧ ಜನಗಣತಿ ಪ್ರಕಾರ, ತೋಟೊಪರೊಡು ೬೯ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಇಲ್ಲ್ ಲೆಡ್ ಜೀವನ ಮಲ್ಪುನ ಟೊಟೋಲೆನ ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆ ೩೨೧. ೧೯೯೧ ಜನಗಣತಿಡ್, ಟೊಟೊ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ೧೮೦ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಇಲ್ಲ್ ಲೆಡ್ ಜೀವನ ಮಲ್ಪುನ ೯೨೬ ಗ್ ಏರ್ಂಡ್. ೨೦೦೧ ಜನಗಣತಿಡ್, ಅಕ್ಲೆನ ಸಂಖ್ಯೆ ೧,೧೮೪ ಗ್ ಏರ್ಂಡ್ - ಮಾತೆರ್ಲ ತೋಟೊಪರೊಡು ಜೀವನ ಮಲ್ತೊಂದುಲ್ಲೆರ್.
ಟೋಟೊ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಬುಕ್ಕೊ್ಕ ಭಾಷೆ ಜನಾಂಗೀಯ ಗುಂಪುಗು ಸಂಪೂರ್ಣವಾದ್ ಅನನ್ಯವಾದುಂಡು ಬುಕ್ಕೊ್ಕ ನೆರೆಕರೆತ ರಾಜಬೊಂಗ್ಶಿ ಜನಕುಲು/ರಾಜಬೊಂಗ್ಶಿಲು, ಕೊಚ್ ಜನಕುಲು, ಮೆಕ್ ಜನಕುಲು ಅತ್ತಂಡ ಭೂತಾನ್ ದ ಶಾರ್ಚೊಪ್ ಜನಕುಲು/ಶಾರ್ಚೊಪ್ ಜನಾಂಗೀಯ ಗುಂಪುಲೆಡ್ದ್ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ್ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಉಂಡು ಪನ್ಪಿನೆನ್ ಮಾನವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞೆರ್ ಒಪ್ಪೊನುವೆರ್.
ಟೊಟೊ ಸಂಸ್ಕೃತಿ
[ಸಂಪೊಲಿಪುಲೆ]ತೋಟೊ ಭಾಷೆ ಟಿಬೆಟೊ-ಬರ್ಮನ್ ಉಪ-ಹಿಮಾಲಯದ ಭಾಷೆಲೆನ ಗುಂಪುಗು ಸೇರ್ದುಂಡು, ಉಂದೆನ್ ಹಾಡ್ಜ್ಸನ್ ಬುಕ್ಕೊ್ಕ ಗ್ರಿಯರ್ಸನ್ ವರ್ಗೀಕರಣ ಮಲ್ತೆರ್. 21ನೇ ಶತಮಾನೊದ ಸುರುತ ಮುಟ್ಟ ಈ ಬಾಸೆಗ್ ಲಿಪಿ ಇಜ್ಜಿ.[೩] ಸಮುದಾಯದ ಹಿರಿಯೆರ್ ಧನಿರಾಮ್ ತೋಟೊ 2015ಡ್ ಈ ಬಾಸೆಗ್ ಒಂಜಿ ಲಿಪಿನ್ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮಲ್ತೆರ್, ಬುಕ್ಕೊ್ಕ ಉಂದು ಸಾಹಿತ್ಯ, ಶಿಕ್ಷಣ ಬುಕ್ಕೊ್ಕ ಕಂಪ್ಯೂಟಿಂಗ್ ಡ್ ಸೀಮಿತ ಆಂಡಲಾ ಏರೊಂದಿಪ್ಪುನ ಬಳಕೆನ್ ತೂದುಂಡು; ಈ ಲಿಪಿನ್ ಎನ್ಕೋಡ್ ಮಲ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಪ್ರಸ್ತಾವೊನು ಯೂನಿಕೋಡ್ ಕನ್ಸೋರ್ಟಿಯಂ/ಯೂನಿಕೋಡ್ ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಮಿತಿ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೮, ೨೦೧೯ಡ್ ಅಳವಡಿಸಯೆರ್.[೪][೫] ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೧ಡ್ ಆವೃತ್ತಿ ೧೪.೦ ಬಿಡುಗಡೆ ಆಯಿ ಬುಕ್ಕೊ್ಕ ಉಂದೆನ್ ಯೂನಿಕೋಡ್ ಮಾನದಂಡೊಗು ಸೇರಾಯೆರ್.[೬]
ಟೊಟೊ ಕುಟುಂಬೊಡು ಪಿತೃಪ್ರಧಾನ ನಿವಾಸ/ಪಿತೃಪ್ರಧಾನ ಸ್ವಭಾವೊದ ಪರಮಾಣು ರೀತಿದ ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಉಂಡು. ಆಂಡಲಾ, ಜಂಟಿ ಕುಟುಮೊಲು ಅಪರೂಪ ಅತ್ತ್. ತೋಟೊ ಜನಕುಲೆನ ನಡುಟು ಏಕಪತ್ನಿತ್ವ ಪಂಡ ಸಾಮಾನ್ಯ ಮದಿಮೆ, ಆಂಡ ಬಹುಪತ್ನಿತ್ವ ನಿಷೇಧ ಅತ್ತ್. ಒಂಜಿ ಪೊಣ್ಣನ ಬೊಡೆದಿ ಸೈತ್ಂಡ ಆಯೆ ಸೈತಿನ ಬೊಡೆದಿನ ತಂಗಡಿನ್ ಮದ್ಮೆ ಮಲ್ಪೊಲಿ, ಆಂಡ ಪೊಣ್ಣಗ್ ಸೈತಿನ ಕಂಡನಿನ ಅಣ್ಣನ್ ಮದ್ಮೆ ಮಲ್ಪೆರೆ ಸಾಧ್ಯ ಇಜ್ಜಿ. ಜೀವನ ಸಂಗಾತಿ ಸೈತಿನ ಬುಕ್ಕೊ, ಗಂಡ ಅತ್ತ್ಂಡ ಮದಿಮೆ ಆಯಿನ ಪೊಣ್ಣು ಮತ್ತೆ ಮದಿಮೆ ಆಯೆರೆ ದುಂಬು ಪದ್ರಾಡ್ ತಿಂಗೊಲು ಒಂಜಾದ್ ಉಪ್ಪೊಡು. ಜೀವನ ಸಂಗಾತಿಲೆನ್ ಪಡೆಯೆರೆ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಮಾರ್ಗೊಲು ಉಂಡು, ಅವು, (೧) ಮಾತುಕತೆಡ್ ಮದಿಮೆ (ತುಲ್ಬೆಹೋಯ), (೨) ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುನ ಮೂಲಕ ಮದಿಮೆ (ಚೋರ್-ಬೆಹೋಯ), (೩) ಸೆರೆಹಿಡಿಯೆರೆ ಮದಿಮೆ (ಸಂಬೆಹೋಯ) ಬುಕ್ಕೊ್ಕ (೪) ಪ್ರೀತಿ ಮದಿಮೆ (ಲಮಲಾಮಿ). ತೋಟೊಲೆಡ್ ವಿಚ್ಛೇದನ ಪದ್ಧತಿ ಇಜ್ಜಿ.
ಟೊಟೊಸ್ ತನ್ಕುಲೆನ್ ಪ್ರಕೃತಿಗ್ ಮುಟ್ಟಾದ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸವೆರ್, ಅಕುಲು ಮುಖ್ಯವಾದ್ ಪ್ರಕೃತಿನ್ ಆರಾಧನೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ತೋಟೊಲು ಆರಾಧನೆ ಮಲ್ಪುನ ರಡ್ಡ್ ಪ್ರಮುಖ ದೇವೆರ್ ಉಲ್ಲೆರ್:
- ಈಶ್ಪ - ಭೂತಾನ್ ದೇಶದ ಗುಡ್ಡೆಲೆಡ್ ನೆಲೆಯಾದ್, ಬೇಜಾರು ಆನಗ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಗ್ ಕಾರಣ ಆಪುಂಡು. ಟೊಟೊಸ್ ಅರೆಗ್ ಪ್ರಾಣಿ ಬಲಿ ಬುಕ್ಕೊ್ಕ ಯು ನ್ ಕೊರ್ಪೆರ್.
- ಚೀಮಾ - ಊರುನು, ಜನೊಕ್ಲೆನ್ ತೊಂದರೆ ಬುಕ್ಕೊ್ಕ ಸೀಕ್ ಸಂಕಟೊರ್ದು ರಕ್ಷಣೆ ಮಲ್ಪುವಲ್. ಅಲೆಗ್ ಅರಿ, ಕೋರಿ, ಮೊಟ್ಟೆಲಾ ಕೊರ್ಪೆರ್. ಟೊಟೊಲೆಗ್ ಯಾಜಕೆರ್ ಉಲ್ಲೆರ್ ಅಕುಲು ಅಕ್ಲೆನ ಆರಾಧನೆನ್ ಬುಕ್ಕೊ್ಕ ಬಲಿನ್ ಸ್ವತಃ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಈಶ್ಪೆನ್ ಇಲ್ಲದ ಪಿದಾಯಿ ತೆರೆದ ಜಾಗೆಡ್ , ಚೀಮನನ್ ಇಲ್ಲದ ಉಲಾಯಿ ಪೂಜೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್.
ಇತ್ತೆ, ಜನಾಂಗೀಯ ಗುಂಪುಡು ಕೆಲವು ಕ್ರೈಸ್ತ ಮತಾಂತರೊಲು ಉಲ್ಲೆರ್, ಹೆಚ್ಚಿನವು ಕ್ರೈಸ್ತ ಮಿಷನರಿ ಕೆಲಸೊಗು ಕಾರಣವಾದುಂಡು.
ಆರ್ಥಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಲು
[ಸಂಪೊಲಿಪುಲೆ]ತೋಟೊಲು ಜಮಿನ್ ಕೃಷಿ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಟೋಟೊಲು ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ರೈತೆರ್ ಅತ್ತ್ ಅಂಚಾದ್ ಅಕುಲು ಮಲ್ಲ ಪ್ರಮಾಣೊಡು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಬೆಳೆಲೆನ್ ಬುಳೆಪಾವೊಂದಿಜ್ಜೆರ್. ಪ್ರತಿಯೊಂಜಿ ಇಲ್ಲ್ ಡ್ ಬಿದಿರುದ ಬೇಲಿಡ್ ಸುತ್ತುವರಿದ್ ಒಂಜಿ ಅಡುಗೆಮನೆತ ತೋಟ ಉಂಡು; ಈ ತೋಟೊಲೆಡ್ ಅಕುಲು ತರಕಾರಿ, ಆಲೂಗಡ್ಡೆ ಬುಕ್ಕೊ್ಕ ಬಾಳೆ ಬುಳೆಪಾವೆರ್. ಕೆಲವೊಂಜಿ ಸರ್ತಿ ಅಕುಲು ಪಿದಯಿದ ಲೋಕೊದ ವ್ಯಾಪಾರಿಲೆನೊಟ್ಟುಗು ವ್ಯಾಪಾರ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಕೆಲವು ತೋಟೊ ಕಸುಬು ಆದ್ ಪೆತ್ತ ಬುಕ್ಕೊ್ಕ ಪಂಜಿಲೆನ್ ಸಾಂಕುವೆರ್. ಇತಿಹಾಸೊಡು ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಕಾಲೊಡು, ಟೋಟೊಸ್ ಜೀವನೋಪಾಯದ ಆರ್ಥಿಕತೆಡ್ದ್ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಆರ್ಥಿಕತೆಗ್ ಪರಿವರ್ತನೆ ಆವೊಂದು ಬೈದೆರ್. ಇಂಚಿತ್ತಿನ ಕಾರಣೊಗು, ಗ್ರಾಮ ಸಮುದಾಯೊದ ಮಾಲೀಕತ್ವೊಡ್ದ್ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಭೂಮಿದ ಸ್ವಾಧೀನೊಗು ಬುಕ್ಕೊ್ಕ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಬುಡಕಟ್ಟ್ ಗುಂಪುಲೆಡ್ದ್ ಬಹು-ಜನಾಂಗೀಯ ವಸಾಹತುಲೆಗ್ ಇತ್ತೆದ ಪರಿವರ್ತನೆಲು ನಡತ್ಂಡ್.
ತೋಟೊಪರೊಡು ಕಾಯಿ ಮಾರಾಟೊಲು ಆದಾಯೊದ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಮೂಲ. [೭]
ತೋಟೊಪರ: ತೋಟೊ ಗ್ರಾಮ
[ಸಂಪೊಲಿಪುಲೆ]ತೋಟೊಪರ ಪನ್ಪಿನ ಇಡೀ ತೋಟೋ ದೇಶದ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ 1,996.96 acres (8.0814 km2). ಜಲ್ದಾಪರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದ ದ್ವಾರ ಮದರಿಹಾಟ್ ಡ್ದ್ 22 ಕಿ.ಮೀ ದೂರ ಉಂಡು. ಉಂದು ಮಸ್ತ್ ದೂರ ಉಂಡು. ಅಂಚಾದ್, ಈ ಕಾಡ್ ದ ಉತ್ತರ ತುದಿಟ್ ಟೋಟೊಲು ಜೀವನ ಮಲ್ಪುವೆರ್ ಪಂದ್ ಸುರಕ್ಷಿತವಾದ್ ಊಹಿಸವೊಲಿ. ಊರುದ ತೋಟೊ ಪ್ರದೇಶೊಲೆನ್ ಆರು ವಿಭಾಗೊಲೆಡ್ ವಿಂಗಡಿಸವೆರ್ – ಪಂಚಾಯತ್ಗಾಂವ್, ಮಂಡೋಲ್ಗಾಂವ್, ಸುಬ್ಗಾಂವ್, ಮಿತ್ರಂಗಾಂವ್, ಪೂಜಾಗಾಂವ್ ಬುಕ್ಕೊ್ಕ ದುಮ್ಚಿಗಾಂವ್. ತೋಟೊಪರ ಪಂಡ ನೇಪಾಳಿ ಪಾತೆರುನಕ್ಲೆನ ವಸತಿ ಸ್ಥಾನೊಲಾ ಅಂದ್. ೧೯೯೦ಡ್ ಊರುಡು ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆ ಸ್ಥಾಪನೆ ಆಂಡ್. ನನೊಂಜಿ ಸರ್ತಿ ೧೯೯೫ಡ್, ಹಾಸ್ಟೆಲ್ ಸೌಲಭ್ಯೊಲೆನ್ ಒಟ್ಟು ಮಲ್ತ್ ದ್ ಒಂಜಿ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆನ್ ಲಾ ಅಲ್ಪ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಲ್ತೆರ್. ತೋಟೊಪರಡ್ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಕೇಂದ್ರ ಉಂಡು.
ಉಲ್ಲೇಕೊಲು
[ಸಂಪೊಲಿಪುಲೆ]- ↑ "Redirect Notice". www.google.com. Retrieved 2023-12-13.
- ↑ Gurvinder Singh (2021): "The entire population of one of the world’s smallest indigenous groups, the Toto, live in a village on the India-Bhutan border."[೧]
- 1 2 "Padma for Toto alphabet creator brings hope for community". The Times of India. 2023-01-28. ISSN 0971-8257. Retrieved 2025-09-09."Nearly 22 km from Madarihat in Alipurduar district, the Totos of Totopara have been fighting a silent war to keep their language, identity and culture alive."
- ↑ Anderson, Deborah (27 September 2019). "L2/19-330: Proposal for encoding the Toto script in the SMP of the UCS" (PDF). Retrieved 18 December 2019.
- ↑ "Proposed New Characters: The Pipeline". Unicode Consortium. Retrieved 18 December 2019.
- ↑ "Unicode 14.0.0".
- ↑ "'We exist': A Himayalan hamlet, forgotten by Indian democracy". aljazeera.com. Retrieved March 5, 2024.
ಗ್ರಂಥಸೂಚಿಲು
[ಸಂಪೊಲಿಪುಲೆ]- A.K. Mitra - District Census Handbook, Jalpaiguri 1951, Appendix VIII, Directorate of Census Operations, West Bengal.
- Charu Chandra Sanyal - The Meches and the Totos - Two Sub-Himalayan Tribes of North Bengal. A North Bengal University publication.
- Bimalendu Majumdar (1998) The Totos: Cultural and Economic Transformation of a Small Tribe in the Sub-Himalayan Bengal. Academic Enterprise, Calcutta. ISBN 81-87121-00-9.
- Sarit Kumar Chaudhuri (2004) Constraints of Tribal Development, Mittal Publications, New Delhi. ISBN 81-7099-914-6, ISBN 978-81-7099-914-0.
- M.K. Chowdhuri (2005) "The Totos", in Sarit Kumar Chaudhuri and Sucheta Sen Chaudhuri (eds) Primitive Tribes in Contemporary India: Concept, Ethnography and Demography, Volume 1, Mittal Publications, Delhi. ISBN 81-8324-026-7, ISBN 978-81-8324-026-0.
ಹೆಚ್ಚು ಓದರೆ
[ಸಂಪೊಲಿಪುಲೆ]- Majumdar, Bimalendu (1991). A Sociological Study of Toto Folk-Tales. Calcutta: The Asiatic Society.
- দিলীপ কুমার রায় [Dilip Kumar Roy] (2000). "টোটোদের লোককথা" [Folklore of the Totos]. In Chakrabarty, Barun Kumar (ed.). লোককথার সাতকাহন [Lokekathar Satkahan] (in Bengali). Calcutta: অপর্ণা বুক ডিস্ট্রিবিউটার্স. pp. 149–158.