ತಿರುವನಂತಪುರಮ್
ತಿರುವನಂತಪುರಂ (ತ್ರಿವೇಂಡ್ರಂ ಪಂಡ್ದ್ಲಾ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಅರಸುಲೆ ಆಡಳಿತ ಇಪ್ಪುನಗ ಇಂದೆಕ್ ತಿರುವಾಂಕೂರು ಪುದರ್ ಇತ್ತ್ಂಡ್.) ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿ ಆದುಂಡು. ಇಂದೆತ ಒಟ್ಟು ಇಸ್ತೀರ್ನೊ ೨೧೪.೮೬ ಚದರ ಕಿ.ಮೀ. ೨೦೧೧ತ ಜಗಣತಿದ ಪ್ರಕಾರ ಈ ಪೇಂಟೆದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ೯೫೭,೭೩೦ ಉಂಡು.[೧] ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ ಬೊಕ್ಕ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬಂದರು ರಡ್ಡ್ಲಾ ಇಪ್ಪುನ ಜಗತ್ತ್ದ ಕೆಲವು ನಗರೊಲೆಡ್ ತಿರುವನಂತಪುರಮ್ಲಾ ಒಂಜಿ.[೨] ನಮ ದೇಸೊದ ಪಡ್ಡಾಯಿ ಕರಾವಳಿಡ್, ತೆಂಕಾಯಿದ ಕಡೆಕ್ ಇಪ್ಪುನ ಈ ನಗರ, ಒಂಜಿ ಮಲ್ಲ ಬಂದರು ನಗರ. ಭಾರತದ ಸುರುತ್ತ ಆಳ-ನೀರಿನ ಟ್ರಾನ್ಸ್-ಶಿಪ್ಮೆಂಟ್ ದಕ್ಕೆ ಆಯಿನ 'ವಿಳಿಂಜಂ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ದಕ್ಕೆ' ಈ ನಗರೊಡು ಉಂಡು.[೩]
ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತದ ಪುಗರ್ತೆದ ಕವಿ ಸಂಗೀತಕಾರೆ ಅಂಚನೆ ಅರಸು ಆಯಿನ ಸ್ವಾತಿ ತಿರುನಾಳ್ ರಾಮವರ್ಮ ತಿರುವಾಂಕೂರು ಮನೆತನದ ಅರಸುಲು. ಆರ್ ಅರಸುಲಾದ್ ಇಪ್ಪುನಗ ತಿರುವನಂತಪುರಮ್ ತಿರುವಾಂಕೂರ್ ಅರಸೆರ್ನ ರಾಜದಾನಿ ಆದಿತ್ತ್ಂಡ್. ಆರೆನ ಆಡಳಿತಡ್ ತಿರುವನಂತಪುರಮ್ ಸಂಗೀತ ಕ್ಷೇತ್ರವಾದ್ ಬುಳೆದ್ ಬತ್ತ್ಂಡ್. ಅಂಚನೆ ಪುಗರ್ತೆದ ಸಂಗೀತಗಾರೆರ್, ಸಂಗೀತಜ್ನೆರ್ ಮುಲ್ಪ ಬತ್ತ್ದ್ ತನ್ಕುಲೆ ಪ್ರತಿಬೆನ್ ತೋಜಾವರ ವೇದಿಕೆ ಕಲ್ಪಿಸಾದ್ ಕೊರ್ಯೆರ್. ಉಂದು ಮಾತ್ತ್ರ ಅತ್ತ್, ಜಗತ್ದ ಎಚ್ಚ ಶ್ರೀಮಂತವಾಯಿನ ದೇವಸ್ತಾನ ಶ್ರೀ ಅನಂತಪದ್ಮನಾಭ ಸ್ವಾಮಿ ದೇವಸ್ತಾನೊಲ ಮುಲ್ಪನೇ ಉಂಡು.[೪]
ಇತ್ತೆದ ತಿರುವನಂತಪುರಮ್ನ್ ಸುರುಕು ಆಯ್ ವಂಶದಕುಲು ಆಳೊಂದಿತ್ತೆರ್. ೧೨ನೇ ಶತಮಾನೊಡು ಚೋಳ ಅರಸುಲೆನ ಆಕ್ರಮಣ ಆಯಿಬೊಕ್ಕ ಈ ವಂಸೊದ ಶಕ್ತಿ ಕುಂದೊಂದು ಬತ್ತ್ಂಡ್. ಕಡೆಕ್ ಆಯ್ ರಾಜವಂಸೊ ವೇನಾಡ್ ರಾಜವಂಸೊದೊಟ್ಟುಗು ಸೇರ್ದ್ ಪೋಂಡು. ಈ ವೇನಾಡ್ ವಂಸೊ ದುಂಬಗ್ ಪುದರ್ ಪೋತಿನ ರಾಜವಂಸೊ ಆಯಿನ ತಿರುವಾಂಕೂರ್ ರಾಜವಂಸೊ ಆದ್ ಉದಿತ್ ಬತ್ತ್ಂಡ್. ೧೮ನೇ ಶತಮಾನೊಡು, ರಾಜಾ ಮಾರ್ತಾಂಡವರ್ಮೆರ್ ಈ ಜಾಗೆನ್ ವಿಸ್ತಾರ ಮಲ್ತ್ದ್, ತಿರುವಂಕೂರು ಸಂಸ್ಥಾನೊನು ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಲ್ತ್ದ್ ತಿರುವನಂತಪುರಂನು ರಾಜಧಾನಿ ಮಲ್ತೊಂಡೆರ್.[೫] ೧೭೫೫ಡ್ ಕ್ಯಾಲಿಕಟ್ದ ಅರಸು ಝಾಮೋರಿನ್ನ್ ಸೋಪಾದ್ ತಿರುವಂಕೂರು ಕೇರಳದ ಮಲ್ಲ ರಾಜ್ಯ ಆಂಡ್. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯೊಡ್ದು ಬುಕ್ಕ ೧೯೫೬ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಉಂಡಾಪುನ ಮುಟ್ಟ ಉಂದು ತಿರುವಂಕೂರು-ಕೊಚ್ಚಿ ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿಯಾದಿತ್ತ್ಂಡ್.[೬][೭]
ತಿರುವನಂತಪುರಂ ಒಂಜಿ ಮಾಮಲ್ಲ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಬೊಕ್ಕ ಸಂಶೋಧನಾ ಕೇಂದ್ರವಾದ್ ಉಂಡು. ಕೇರಳ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಎಪಿಜೆ ಅಬ್ದುಲ್ ಕಲಾಮ್ ತಾಂತ್ರಿಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಇಸ್ರೋದ ವಿಕ್ರಮ್ ಸಾರಾಭಾಯ್ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಕೇಂದ್ರ, ಭಾರತೀಯ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ವಿಜ್ಞಾನ ಬೊಕ್ಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಂಸ್ಥೆ- ಇಂಚಿತ್ತಿನ ಪುಗರ್ತೆದ ಮಲ್ಲ ಸಂಸ್ಥೆಲು ಮುಲ್ಪ ಉಲ್ಲ. ಭಾರತದ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಮುಲ್ಪರ್ದೇ ಸುರು ಆಯಿನಿ ಪನೊಲಿ.
ಪುದರ್
[ಸಂಪೊಲಿಪುಲೆ]ತಿರುವನಂತಪುರಮ್ ಸಬ್ದೊನು ವಿಬಾಗಿಸಾಂಡ ತಿರು-ಅನಂತ-ಪುರಂ ಅಂದ್ ಆಪುಂಡು. ಉಂದೆತ್ತ ಅರ್ಥ 'ಶ್ರೀ ಅನಂತಗ್ ಸೇರ್ದಿನ ನಗರ ಪಂದ್. ಅನಂತ ಪಂಡ ಅಕೇರಿ ದಾಂತಿನ, ಅತ್ತ್ಂಡ ಶಾಶ್ವತವಾಯಿನ ಪಂಡ್ದ್ ಅರ್ಥ. ವಿಷ್ಣು ದೇವೆರೆಗ್ ಅನಂತ ಪಂದ್ಲಾ ಪುದರ್ ಉಂಡು. ಶ್ರೀ ಪದ್ಮನಾಭಸ್ವಾಮಿ ದೇವಸ್ಥಾನ ಮುಲ್ಪ ಇತ್ತಿನೆಡ್ದಾವರ ಈ ಜಾಗೆಗ್ ತಿರುವನಂತಪುರಮ್ ಪಂದ್ ಪುದರ್ ಬತ್ತ್ಂಡ್.[೮]
ತಿರುವನಂತಪುರೊನು ಸಾಹಿತ್ಯೊಡು ಬುಕ್ಕೊ ಜನಕುಲು 'ಅನಂತಪುರಿ' ಪಂಡ್ದ್ಲಾ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಉಂದು ತಿರುವಾಂಕೂರುದ ಪಿರಾಕ್ದ ಮಹಾರಾಜೆರಾಯಿನ ಸ್ವಾತಿ ತಿರುನಾಳ್ ಬರೆಯಿನ ಕರ್ನಾಟಕ ಕೀರ್ತನೆಲೆಡ್ ಉಪ್ಪುನ 'ಸ್ಯಾನಂದೂರಪುರಂ' (ಸಂತೋಸದ ನಗರ) ಪನ್ಪಿ ಸಂಸ್ಕೃತ ಪದೊಡ್ದು ಬೈದ್ಂಡ್.[೯]
೧೯೯೧ನೆ ಇಸವಿ ಮುಟ್ಟ ಈ ನಗರೊನು 'ಟ್ರಿವೇಂಡ್ರಂ' ಪಂಡ್ದ್ ಲೆತ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಬ್ರಿಟೀಷೆರೆಗ್ ಆತ್ ಉದ್ದದ ಪುದರ್ ಪನರ ಕಷ್ಟ ಆಪುಂಡ್ ಪಂದ್ ಇಂಚ ಲೆತ್ತೋಂದಿತ್ತೆರ್.[೧೦] ಐಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಸರಕಾರೊ ಉಂದೆತ್ತ ಮೂಲ ಪುದರಾಯಿನ ತಿರುವನಂತಪುರಮ್ ಪಂಡ್ದ್ ದೀಯೆರೆ ನಿರ್ಧಾರ ಮಲ್ತ್ಂಡ್.
ಇತಿಹಾಸೊ
[ಸಂಪೊಲಿಪುಲೆ]ಉಲ್ಲೇಕ
[ಸಂಪೊಲಿಪುಲೆ]- ↑ "General Information". Thiruvananthapuram Municipal Corporation. Government of Kerala. Retrieved 12 February 2025.
- ↑ "Draft EIA Report for Vizhinjam Port (Phase III)" (PDF). Vizhinjam Port Official Website. L&T, VISL, Government of Kerala. 15 June 2021. p. 36. Archived from the original (PDF) on 15 August 2024. Retrieved 15 August 2024.
- ↑ "Union Minister Shri Sarbananda Sonowal receives First Mother Ship at Vizhinjam- India's first deep water Container Transhipment Port". Pib.gov.in.
- ↑ "Richest Hindu temple". Guinness World Records.
- ↑ Boland-Crewe, Tara; Lea, David (2003). The Territories and States of India (in ಇಂಗ್ಲಿಷ್). Routledge. ISBN 9781135356255.
- ↑ Abram, David; Edwards, Nick (2003). The Rough Guide to South India. Rough Guides. p. 306. ISBN 9781843531036. Retrieved 9 July 2018.
- ↑ Padmanabhan, N (2011). Formation of Kerala Society and Culture (in English). University Of Calicut , Distant Education. p. 5.
{{cite book}}: CS1 maint: unrecognized language (link) - ↑ "About Thiruvananthapuram". Thiruvananthapuram Municipal Corporation. Archived from the original on 18 September 2010. Retrieved 29 October 2010.
- ↑ "Swati manuscripts found". The Hindu. Retrieved 3 August 2016.
- ↑ "What's in a name?: Why is our city called Thiruvananthapuram?". newindianexpress.com. ಇಂಡಿಯನ್ ಎಕ್ಸ್ಪ್ರೆಸ್. Retrieved 27 July 2026.