ದಾಲ್
ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದ ಪಾಕಪದ್ಧತಿಡ್, ದಾಲ್ (ದಾಲ್ ಅತ್ತ್ಂಡ ಧಲ್ ಪಂಡ್ದ್ ಲಾ ಬರೆಪೆರ್;ಉಚ್ಚಾರಣೆ: [d̪aːl]) ಒಣಸ್ ದ, ವಿಭಜಿತ ದ್ವಿದಳ ಧಾನ್ಯೊಲು (ಉದಾ., ಮಸೂರ, ಬಟಾಣಿ, ಬೊಕ್ಕ ಬೀನ್ಸ್) ಆದುಂಡು. ಅವೆನ್ ಅಡುಗೆ ಮಲ್ಪುನ ದುಂಬು ನೆನೆಪಾವೊಡಾಪುಜಿ. ಭಾರತ ಜಗತ್ತ್ ಡ್ ಮಲ್ಲ ದ್ವಿದಳ ಧಾನ್ಯೊಲೆನ್ ಉತ್ಪಾದನೆ ಮಲ್ಪುನ ದೇಶ.ಈ ಕಾಯಿಡ್ದ್ ತಯಾರ್ ಮಲ್ಪುನ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಸೂಪ್ಲೆಗ್ಲಾ ಈ ಪದ ಬಳಕೆ ಆಪುಂಡು. ಈ ದ್ವಿದಳ ಧಾನ್ಯೊಲು ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದ ದೇಶೊಲೆಡ್ ಪ್ರಮುಖ ಆಹಾರೊಲೆಡ್ ಒಂಜಿ, ಬೊಕ್ಕ ಭಾರತೀಯ ಉಪಖಂಡೊದ ಪಾಕಪದ್ಧತಿಲೆಡ್ ಒಂಜಿ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗೊನ್ ರೂಪಿಸವುಂಡು.[೧]
ವ್ಯಾಕರಣ
[ಸಂಪೊಲಿಪುಲೆ]ದಾಲ್ (ದಾಲ್) ಪನ್ಪಿನ ಶಬ್ದ ಸಂಸ್ಕೃತೊದ ಕ್ರಿಯಾಪದ ಮೂಲ ದಾಲ್- "ವಿಭಜನೆ" ಡ್ದ್ ಬತ್ತ್ಂಡ್,ಉಂದು ಪ್ರೊಟೊ-ಇಂಡೋ-ಯುರೋಪಿಯನ್ *ಡೆಲ್ಹ್₁- "ವಿಭಜನೆ, ವಿಭಜನೆ" ಡ್ದ್ ಬತ್ತಿನವು.
ಚರಿತ್ರೆ
[ಸಂಪೊಲಿಪುಲೆ]ಮಸೂರೊಲು ಅತ್ಯಂತ ಪಿರಾಕ್ದ ಕೃಷಿ ಆಹಾರೊಲೆಡ್ ಒಂಜಿ; ಅವು ಕಂಚಿದ ಯುಗೊಗು ಪಿರವುದ ಮಾನವ ವಸತಿ ಸ್ಥಾನೊಲೆಡ್ ತೋಜಿದ್ ಬತ್ತ್ಂಡ್. ಸಂಶೋಧಕೆರ್ ಸ್ಪ್ಲಿಟ್ ದಾಲ್ ನ್ ತಯಾರ್ ಮಲ್ಪುನ ಬೊಕ್ಕ ಅಡುಗೆ ಮಲ್ಪುನ ಕ್ರಮೊನು ಕ್ರಿ.ಪೂ. 800-300 ಡ್ದ್ ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್.ಯಜುರ್ವೇದ ಬೊಕ್ಕ ಮಹಾಯಾನ ಬೌದ್ಧ ಲಂಕಾವತಾರ ಸೂತ್ರ ಸೇರ್ದ್ ಮಸ್ತ್ ಪ್ರಾಚೀನ ಧಾರ್ಮಿಕ ಗ್ರಂಥೊಲೆಡ್ ದಾಲ್ ನ್ ಪ್ರಮುಖ ಆಹಾರ ಪಂಡ್ದ್ ಉಲ್ಲೇಖ ಮಲ್ತೆರ್.
ದಾಲ್ ನ್ ಗಳಸುನ ರೀತಿ
[ಸಂಪೊಲಿಪುಲೆ].jpg)
ದಾಲ್ ಅತ್ತ್ಂಡ ಪರುಪ್ಪು ಪಂಡ ಭಾರತೀಯ ಸ್ನಾಕ್ ವಡೊದ ಮುಖ್ಯ ಪದಾರ್ಥ.
ದಾಲ್ ನ್ ಮಸ್ತ್ ಸರ್ತಿ ಮೂಜಿ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ರೂಪೊಡು ತಯಾರ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್: ಅನ್ಹಲ್ಡ್, ಸಬುಟ್ ಪಂಡ್ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಸಬುಟ್ ಉರದ್ ದಾಲ್ ಅತ್ತ್ಂಡ ಮುಂಗ್ ಸಬುಟ್; ಅನ್ಹಲ್ಡ್ ಬೊಕ್ಕ ಸ್ಪ್ಲಿಟ್, ಚಿಲ್ಕಾ (ಹಿಂದಿಡ್ 'ಶೆಲ್') ಪಂಡ್ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಚಿಲ್ಕಾ ಉರದ್ ದಾಲ್ ಅತ್ತ್ಂಡ ಮುಂಗ್ ದಾಲ್ ಚಿಲ್ಕಾ; ಧುಲಿ ಪಂಡ್ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್, ಉದಾ. ಉರದ್ ಧೂಲಿ, ಅತ್ತ್ಂಡ ಮುಂಗ್ ಧೂಲಿ.[೨]
ದಾಲ್ ನ್ ಫ್ಲಾಟ್ ಬ್ರೆಡ್ ಲೆನೊಟ್ಟುಗು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ರೋಟಿಸ್ ಅತ್ತ್ಂಡ ಚಾಪತಿದೊಟ್ಟುಗು, ಅತ್ತ್ಂಡ ಅರಿತೊಟ್ಟುಗು ಸೇವನೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ನನೊಂಜಿ ಸಂಯೋಜನೆನ್ ನೇಪಾಳಿ, ಗುಜರಾತಿ ಬೊಕ್ಕ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಭಾರತೀಯ ಭಾಷೆಲೆಡ್ ದಾಲ್ ಭಟ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಅತ್ತಂದೆ, ಕೆಲವು ಬಗೆತ ದಾಲ್ ನ್ ಕರಿದ್, ಉಪ್ಪು ಪಾಡ್ದ್, ಒಣಸ್ ದ ತಿಂಡಿ ಆದ್ ತಿನ್ಪೆರ್, ಬೊಕ್ಕ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಸಂಯೋಜನೆಡ್ ನೆನೆತ್ ದ್ ಪುಡಿ ಮಲ್ತಿನ ದಾಲ್ ಡ್ದ್ ಮಲ್ತಿನ ಪೇಸ್ಟ್ ನ್ ಫ್ರೈ ಮಲ್ತ್ ದ್ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ರೀತಿದ ರುಚಿಯಾದ್ ತಿಂಡಿ ಮಲ್ಪುವೆರ್, ಅಯಿಕ್ ಮಸಾಲೆ ಬೊಕ್ಕ ಬೀಜೊಲೆನ್ (ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಗೋಡಂಬಿ) ಸೇರಾವೊಲಿ. ಭಾರತೀಯ ಉಪಖಂಡೊಡು ದಾಲ್ ತಯಾರಿಕೆನ್ ಅರಿ, ಚಪತಿ ಬೊಕ್ಕ ನಾನ್ ದ ಒಟ್ಟುಗು ಉನ್ಪೆರ್. ಉಂದೆನ್ ಬೇಯೆರೆ ಬೊಕ್ಕ ಪ್ರಸ್ತುತ ಮಲ್ಪುನ ರೀತಿ ಪ್ರದೇಶೊಗು ಅನುಗುಣವಾದ್ ಬದಲಾಪುಂಡು. ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತೊಡು ದಾಲ್ನ್ ಎಚ್ಚಾದ್ "ಪರುಪ್ಪು" ಪಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಉಂದೆನ್ ಪ್ರಧಾನವಾದ್ ಸಾಂಬಾರ್ ಪನ್ಪಿನ ಒಂಜಿ ವನಸ್ ಮಲ್ಪೆರೆ ಗಳಸುವೆರ್. ಚಾರು , ಅರಿಟ್ ಕನತ್ ದ್ ಪಾರಿಪ್ಪು ಮಲ್ಪರೆಲಾ ಉಪಯೋಗ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ನೆಲ ಕಡಲೆದ ದಾಲ್ ನ್ ಬೇಸನ್ ಪನ್ಪಿನ ಪೇಸ್ಟ್ ಮಲ್ಪೆರೆ ಬಳಸುವೆರ್, ಉಂದೆನ್ ಭಾಜಿ ಬೊಕ್ಕ ಫರಿನಾಟದಂಚಿನ ಮೆಡಿಟರೇನಿಯನ್ ಖಾದ್ಯೊಲೆನ್ ತಯಾರ್ ಮಲ್ಪುನಗ ಬಳಸುವೆರ್.
ದಾಲ್ಡುಪ್ಪುನ ಎಡ್ಡೆ ಅಂಶ
[ಸಂಪೊಲಿಪುಲೆ]ಉಂದು ಖಾದ್ಯೊಡು ಕೊರ್ಪಿನ ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶೊನ್ ಲಾ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುಂಡು, ಪ್ರೋಟೀನ್ ನ್ ಗಮನಾರ್ಹವಾದ್ ವರ್ಧನೆ ಮಲ್ಪುಂಡು ಬೊಕ್ಕ ಆಹಾರೊಡು ನಾರುದ ಅಂಶೊನು ಕಮ್ಮಿ ಮಲ್ಪುಂಡು.ಭಾರತೀಯ ಉಪಖಂಡೊಡು ಮುಖ್ಯ ಪಾಕಪದ್ಧತಿ ಆದ್ ಅಯಿತ ಪಿದಯಿದ ಚರ್ಮೊನು ಅಖಂಡವಾದ್ ದೀದ್ ದ್ವಿದಳ ಧಾನ್ಯೊಲುಲಾ ಮಸ್ತ್ ಜನಪ್ರಿಯವಾದುಂಡು. ಭಾರತೀಯ ಉಪಖಂಡೊಡು 50 ಡ್ದ್ ಜಾಸ್ತಿ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಬಗೆತ ದ್ವಿದಳ ಧಾನ್ಯೊಲು ಗೊತ್ತುಂಡು.
ದಾಲ್ ತಯಾರ್ ಮಲ್ಪುನ ರೀತಿ
[ಸಂಪೊಲಿಪುಲೆ].jpg)
ಹೆಚ್ಚಿನ ದಾಲ್ ಪಾಕವಿಧಾನೊಲೆನ್ ತಯಾರ್ ಮಲ್ಪೆರೆ ಬಾರಿ ಸರಳ. ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್ ತಯಾರಿಕೆ ಸುರು ಆಪುಂಡು ಒಂಜಿ ಬಗೆತ ದಾಲ್ (ಅತ್ತ್ಂಡ ಒಂಜಿ ಮಿಶ್ರಣ) ನ್ ನೀರ್ಡ್ ಕೆಲವು ಅರಿಶಿನ, ರುಚಿಗ್ ಉಪ್ಪು, ಬೊಕ್ಕ ಅಡುಗೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆದ ಕೊನೊಟು ಒಂಜಿ ಫ್ರೈಡ್ ಗಾರ್ನಿಶ್ ನ್ ಸೇರಾವುನ ಮೂಲಕ.ಕೆಲವು ಪಾಕವಿಧಾನೊಲೆಡ್, ಟೊಮೆಟೊ, ಕೊಕುಮ್, ಅಪಕ್ವ ಆಯಿನ ಮಾವು, ಬೆಲ್ಲ, ಅತ್ತಂದೆ ಬೇತೆ ಸಾಮಗ್ರಿಲೆನ್ ದಾಲ್ ನ್ ಬೇಯೆರೆ ಸೇರಾವೊಡು, ಉಂದು ಒಂಜಿ ಚೀಪೆ-ಹುಳಿ ರುಚಿನ್ ಕೊರ್ಪುಂಡು. ದಾಲ್ ಗ್ ಫ್ರೈಡ್ ಗಾರ್ನಿಶ್ ಗ್ ಚೌಂಕ್, ತಡ್ಕಾ/ತರ್ಕಾ, ಬಗರ್, ಫೋಡ್ನಿ, ಬೊಕ್ಕ ಫೋರನ್ ಸೇರ್ದ್ ಮಸ್ತ್ ಪುದರ್ ಉಂಡು. ಪ್ರತಿಯೊಂಜಿ ಬಗೆತ ದಾಲ್ ಗ್ ಚಾಂಕ್ ಡ್ ಉಪ್ಪುನ ಸಾಮಗ್ರಿಲು ಪ್ರದೇಶೊಗು ಬೊಕ್ಕ ವೈಯಕ್ತಿಕ ರುಚಿಗ್ ಅನುಗುಣವಾದ್ ಬದಲಾವೊಂದಿಪ್ಪುಂಡು. ಕಚ್ಚಾ ಮಸಾಲೆಲೆನ್ (ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಜೀರಿಗೆ ಬೀಜೊಲು, ದಾಸಿಮೆ ಬೀಜೊಲು, ಅಸಫೋಟಿಡಾ, ಬೊಕ್ಕ ಕೆಲವೊಂಜಿ ಸರ್ತಿ ಮೆಂತೆ ಬೀಜೊಲು ಬೊಕ್ಕ ಒಣಸ್ ದ ಕೆಂಪು ಮೆಣಸಿನಕಾಯಿ) ಸುರುಕು ಬೆಚ್ಚ ಎಣ್ಣೆಡ್ ಮಧ್ಯಮ/ಕಡಿಮೆ ಉಷ್ಣೊಡು ಕೆಲವು ಸೆಕೆಂಡ್ ಫ್ರೈ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಉಂದೆನ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಶುಂಠಿ, ಬೆಳ್ಳುಳ್ಳಿ, ಬೊಕ್ಕ ನೀರುಳ್ಳಿ ಪಾಡ್ದ್ 10 ನಿಮಿಷ ಕಜಿಪು ಮಲ್ಪುವೆರ್. ನೀರುಳ್ಳಿ ಚಿನ್ನದ ಕಂದು ಬಣ್ಣೊಗು ಬನ್ನಗ ತೊಗರಿ ಅಥವಾ ಕಡಲೆ ಬೇಳೆದ ಮಸಾಲೆಲೆನ್ (ಅರಿಶಿನ, ಕೊತ್ತಂಬರಿ, ಕೆಂಪು ಮೆಣಸಿನಕಾಯಿ ಪುಡಿ, ಗರಂ ಮಸಾಲೆ ಇಂಚಿತ್ತಿನವು) ಪಾಡುವೆರ್. ಬೊಕ್ಕ ಚೌಂಕ್ ನ್ ಬೇಯಿನ ದಾಲ್ ದ ಮಿತ್ತ್ ಪಾಡುವೆರ್.
ಸಾಮಾನ್ಯ ಪದಾರ್ಥೊಲು
[ಸಂಪೊಲಿಪುಲೆ]ಪಾರಿವಾಳ ಬಟಾಣಿ, ಅಂಚನೆ, ಹಳದಿ ಪಾರಿವಾಳ ಬಟಾಣಿ, ಸರಳ ಅತ್ತಂಡ ಎಣ್ಣೆದ ರೂಪೊಡು ಲಭ್ಯ ಉಂಡು. ಇಂದೆನ್ ಹಿಂದಿ ಬಾಸೆಡ್ ತೂರ್ ದಾಲ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಉಂದೆನ್ ತಮಿಳುನಾಡ್ಡ್ ತೂವರಂ ಪರುಪ್ಪು ಪನ್ಪೆರ್, ಕೇರಳೊಡು ತೂವರ ಪರಿಪ್ಪು ಪನ್ಪೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಸಾಂಬಾರ್ದ ವನಸ್ಗ್ ಮುಖ್ಯವಾಯಿನ ಪದಾರ್ಥ ಆದುಂಡು. ಕರ್ನಾಟಕೊಡು ತೊಗರಿ ಬೇಳೆ ಪಂಡ್ದ್ ಬಿಸಿ ಬೇಳೆ ಪನ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಪ್ರಮುಖ ವಸ್ತು. ಉಂದೆನ್ ತೆಲುಗುಡು ಕಂಡಿ ಪಪ್ಪು ಪಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್, ಉಂದೆನ್ ಪ್ರಧಾನ ವನಸ್ ಪಪ್ಪು ಚಾರು ತಯಾರಿಕೆಡ್ ಉಪಯೋಗ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಉತ್ತರ ಭಾರತೊಡು ಅರ್ಹರ್ ದಾಲ್ ಪಂಡ್ದ್ ಲಾ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್.[೩]
ಕಪ್ಪು ಚಿಕ್ಕಿದ ಪಿದಯಿದ ಪದರೊನು ದೆತ್ತ್ ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಕಾಯಿನ್ ಛಿದ್ರ ಮಲ್ತ್ ದ್ ಚನಾ ದಾಲ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಯಂತ್ರೊಲು ಉಂದೆನ್ ಮಲ್ಪೆರೆ ಸಾಧ್ಯ ಆಂಡಲಾ, ಇಡೀ ಬೇಳೆನ್ ನೆನೆಪಾದ್ ಬೊಕ್ಕ ಸಡಿಲವಾದ್ ಉಪ್ಪುನ ಚರ್ಮೊನು ಉಜ್ಜುನ ಮೂಲಕ ದೆತ್ತ್ ದ್ ಇಲ್ಲಡ್ ಮಲ್ಪೊಲಿ. ಕರ್ನಾಟಕೊಡು ಕಡ್ಲೆ ಬೇಲೆ ಪನ್ಪೆರ್. ಬೇತೆ ಬಗೆತ ಬೇಳೆನ್ ಬಳಕೆ ಮಲ್ಪೊಲಿ, ಉದಾ., ಕಬುಲಿ ದಾಲ್. ಗಯಾನಾ, ಫಿಜಿ, ಸುರಿನಾಮ್, ಜಮೈಕಾ, ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ, ಮಾರಿಷಸ್, ಟ್ರಿನಿಡಾಡ್ ಬೊಕ್ಕ ಟೊಬಾಗೊದ ಭಾರತೀಯ ಸಮುದಾಯೊಲೆಡ್ ಹಳದಿ ಸ್ಪ್ಲಿಟ್ ಪೀಸ್ ಮಸ್ತ್ ಪ್ರಚಲಿತವಾದುಂಡು, ಬೊಕ್ಕ ಉಂದು ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನೊಡು ಬೊಕ್ಕ ಭಾರತೊಡು ಭಾರತೀಯೆರೆನ ನಡುಟು ಜನಪ್ರಿಯವಾದುಂಡು. ಅಲ್ಪ, ಉಂದೆನ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ದಾಲ್ ಪಂಡ್ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಉಂದು ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ದಾಲ್. ಭಾರತೊಡು ಉಪ್ಪುನ ದಾಲ್ ಲೆನಲೆಕನೆ ಉಂದೆನ್ ತಯಾರ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್, ಆಂಡ ಉಂದೆನ್ ಪಾಕವಿಧಾನೊಲೆಡ್ ಬಳಕೆ ಮಲ್ಪೊಲಿ. ಪೂರಾ ಒಯ್ತಿನ ಬಟಾಣಿನ್ ಭಾರತೊಡು ಮಾತರ್ ಅತ್ತ್ಂಡ ಮಾತರ್ ದಲ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಒಣಸ್ ದ ಪೂರಾ ಹಳದಿ ಬಟಾಣಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಬಂಗಾಳಿ ಬೀದಿ ಆಹಾರದ ಘುಗ್ನಿಡ್ ಮುಖ್ಯ ಪದಾರ್ಥ ಆದುಂಡು. ಸ್ಪ್ಲಿಟ್ ಮುಂಗ್ ಬೀನ್ಸ್ (ಮುಂಗ್ ದಾಲ್) ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ ಬೊಕ್ಕ ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳೊಡು ಮಸ್ತ್ ಜನಪ್ರಿಯ ಆದುಂಡು (ಮೂಗ್ ದಾಲ್, (মুগ ডাল)). ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಕೆಲವು ಭಾಗೊಲೆಡ್ ಉಂದೆನ್ ಬಳಕೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ತಮಿಳು ಖಾದ್ಯ ವೆನ್ ಪೊಂಗಲ್ ಡ್. ಹುರಿದ್ ಬೊಕ್ಕ ಲಘುವಾದ್ ಉಪ್ಪು ಪಾಡ್ದ್ ಅತ್ತ್ಂಡ ಮಸಾಲೆ ಪಾಡ್ದ್ ಮಲ್ತಿನ ಮುಂಗ್ ಬೀನ್ ಭಾರತದ ಬಹುತೇಕ ಭಾಗೊಲೆಡ್ ಜನಪ್ರಿಯ ತಿಂಡಿ. ಉರಾದ್ ದಾಲ್, ಕೆಲವೊಂಜಿ ಸರ್ತಿ "ಕಪ್ಪು ಗ್ರಾಂ" ಪಂಡ್ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್, ಉಂದು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಇಡ್ಲಿ ಬೊಕ್ಕ ದೋಸೆದ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಪದಾರ್ಥ. ಉಂದು ಪೂರ್ವ ಭಾರತೀಯ (ಒಡಿಯಾ ಬೊಕ್ಕ ಬಂಗಾಳಿ ಅತ್ತ್ಂಡ ಅಸ್ಸಾಮಿ) ಬೋರಿ, ಸೂರ್ಯನ ಒಣಸ್ ದ ಕುಂಬಳಕಾಯಿಲೆನ ಪ್ರಮುಖ ಪದಾರ್ಥೊಲೆಡ್ ಒಂಜಿ. ಪಂಜಾಬಿ ಆವೃತ್ತಿ ದಾಲ್ ಮಖಾನಿ. ಉಂದೆನ್ ಕರ್ನಾಟಕೊಡು ಉದ್ದಿನ ಬೇಳೆ ಪನ್ಪೆರ್, ಬಂಗಾಳಿಡ್ ಬಿಯುಳಿರ್ ದಳ ಪನ್ಪೆರ್. ಉಂದು ಪ್ರೋಟೀನ್ ಡ್ ಸಮೃದ್ಧವಾದುಂಡು.
ಮಸೂರ್ ದಾಲ್: ಕೆಂಪು ಮಸೂರೊನು ತುಂಡು ಮಲ್ಪುಲೆ. ಕರ್ನಾಟಕೊಡು ಕೆಂಪು (ಕೆಂಪು) ತೊಗರಿ ಬೇಲೆ ಪನ್ಪೆರ್. [೪]
ರಾಜಮಾ ದಾಲ್: ಸ್ಪ್ಲಿಟ್ ಕಿಡ್ನಿ ಬೀನ್ಸ್. ಮುಸ್ಸಾಂಗ್ ನ್ ನೇಪಾಳದ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಗುಡ್ಡೆದ ಪ್ರದೇಶೊಲೆಡ್ ಉಪ್ಪುನ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಬಣ್ಣೊದ ದಾಲ್ ಡ್ದ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್.
ಪಂಚರತ್ನ ದಾಲ್ (ಹಿಂದಿ) ("ಐನ್ ರತ್ನೊಲು") ಪಂಡ ಐನ್ ಬಗೆತ ದಾಲ್ ದ ಮಿಶ್ರಣ, ಉಂದೆಡ್ದ್ ಒಂಜಿ ವಿಶಿಷ್ಟ ರುಚಿದ ತೆನಸ್ ಬರ್ಪುಂಡು. ನವರಂಗಿ ದಾಲ್ ಪಂಡ ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶೊಡ್ದ್ ಕಮ್ಮಿ ಪುದರ್ ಪೋಯಿನ ದಾಲ್ ಬಗೆ. ಉಂದು ಹೆಚ್ಚಾದ್ ಹಿಮಾಚಲೊಡು ಬುಳೆಪಾವೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಬಹುವರ್ಣೊಡು ಉಪ್ಪುಂಡು.
ಮೊತ್ ಬೀನ್: ಜನಪ್ರಿಯ ಭಾರತೀಯ ತಿಂಡಿ ಬಿಕಾನೆರಿ ಭುಜಿಯಾ ಬೊಕ್ಕ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ತಿಂಡಿ ಮಿಸಾಲ್ ಬೊಕ್ಕ ಉಸಾಲ್ ಗ್ ಒಂಜಿ ಭಾರತೀಯ ದಾಲ್ ಮುಖ್ಯ ಪದಾರ್ಥ. ಪಲ್ಸ್ ಲೆನ್ ಸ್ಪ್ಲಿಟ್ ಮಲ್ಪೊಲಿ ಆಂಡ ಹಲ್ಡ್ ಮಲ್ಪೆರೆ ಸಾಧ್ಯ ಇಜ್ಜಿ; ಅವು ಚಿಲ್ಕಾ (ಚರ್ಮ) ಪನ್ಪಿನ ಶಬ್ದನ್ ಸೇರಾದ್ ಹಲ್ಡ್ ದಾಲ್ಸ್ ಡ್ದ್ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಆಪುಂಡು.
ಉಲ್ಲೇಕೊ
[ಸಂಪೊಲಿಪುಲೆ]
[[ವರ್ಗ:Kerala Culture Month 2026]]