ನಾಗ್ಪುರ

ನಾಗ್ಪುರ (ನಾಗಪುರ ಪಂದ್ಲಾ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್) ಮಧ್ಯ ಭಾರತೊಡು ಇಪ್ಪುನ ಮಾಮಲ್ಲ ಪೇಂಟೆ ಬೊಕ್ಕ ಎಚ್ಚ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಇಪ್ಪುನ ನಗರ. ಉಂದು ಭಾರತದ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ರಾಜ್ಯೊದ ರಡ್ಡನೇ(ಚಳಿಗಾಲದ) ರಾಜಧಾನಿ ಬೊಕ್ಕ ಮೂಜನೇ ಮಲ್ಲ ನಗರ ಆದುಂಡು. ನಾಗ್ಪುರಕ್ಕ್ "ಕಿತ್ತಳೆ ನಗರ" (ಆರೆಂಜ್ ಸಿಟಿ) ಪಂದ್ ಅಡ್ಡಪುದರ್ಲಾ ಉಂಡು. ಜನಸಂಖ್ಯೆದ ಲೆಕ್ಕೊಡು ಈ ಪೇಂಟೆಗ್ ಭಾರತದ ೧೩ನೇ ಸಾನೊ ಉಂಡು. ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್ ಎಕನಾಮಿಕ್ಸ್ ವರದಿ ಪ್ರಕಾರ, ನಾಗ್ಪುರ ೨೦೧೯ ಡ್ದ್ ೨೦೩೫ ಮುಟ್ಟ ಸರಾಸರಿ ೮.೪೧%ದಾತ್ ಬುಲೆಚ್ಚಿಲ್ ಆವೊಂದುಂಡು. ಅತ್ತಂದೆ ಪ್ರಪಂಚೊಡೆ ಐದನೇ ವೇಗೊಡು ಬುಲೆಪುನ ನಗರ ಆಪುಂಡು ಪಂದ್ ಅಂದಾಜು ಮಲ್ದೆರ್. ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ಸಿಟಿ ಯೋಜನೆನ್ ಜಾರಿ ಮಲ್ಪುನೆಟ್ ಭಾರತದ ಅಗ್ರ ಪತ್ತ್ ನಗರೊಲೆಡ್ ಉಂದುಲ ಒಂಜಿ ಆದುಂಡು.

ಪ್ರತಿವರ್ಸೊ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ರಾಜ್ಯ ವಿಧಾನಸಭೆತ ಚಳಿಗಾಲದ ಅಧಿವೇಶನ ನಾಗಪುರೊಡು ನಡಪುಂಡು. ಉಂದು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ವಿದರ್ಭ ಭಾಗೊದ ಪ್ರಮುಖ ವಾಣಿಜ್ಯ ಬೊಕ್ಕ ರಾಜಕೀಯ ಕೇಂದ್ರ ಆತ್ಂಡ್. ಹಿಂದೂ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾದಿ ಸಂಘಟನೆ ಆಯಿನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ವಯಂಸೇವಕ ಸಂಘದ ಕೇಂದ್ರ ಕಛೇರಿ ಮುಲ್ಪ ಇಪ್ಪುನೆಡ್ದಾವರ ಈ ನಗರಗ್ ವಿಶೇಷವಾಯಿನ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ಉಂಡು. ಪ್ರಪಂಚದ ಮಾತಾ ಬೌದ್ಧ ಸ್ತೂಪೊಲೆಡ್ ಮಾಮಲ್ಲ ಸ್ತೂಪ ನಾಗ್ಪುರೊಟ್ಟು ಉಂಡು. ಅಂಚನೆ ಡಾ. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಅರೆನ ೪,೦೦,೦೦೦ ಅನುಯಾಯಿಲೊಟ್ಟುಗು ಬೌದ್ಧ ದರ್ಮೊ ಸ್ವೀಕಾರ ಮಲ್ತಿನ ಜಾಗೆ ದೀಕ್ಷಾಭೂಮಿ ನಾಗ್ಪುರಟ್ಟ್ ಉಂಡು. ಬಾಂಬೆ ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ದ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಪೀಠಲಾ ಈ ನಗರೊಡು ಉಂಡು.

ಎಬಿಪಿ ನ್ಯೂಸ್-ಇಪ್ಸೋಸ್ ಮಲ್ದಿನ ಸಮೀಕ್ಷೆದ ಪ್ರಕಾರ, ೨೦೧೩ಡ್ ಜೀವನ ಯೋಗ್ಯತೆ, ಪಚ್ಚೆ-ಪಸಿರ್, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಾರಿಗೆ ಬೊಕ್ಕ ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣೆಡ್ ನಾಗಪುರ ಭಾರತದ ಎಡ್ಡೆ ನಗರ ಪಂದ್ ಗುರ್ತಿಸಾದೆರ್. ಸ್ವಚ್ಛ ಸರ್ವೇಕ್ಷಣ ೨೦೧೬ ದ ಪ್ರಕಾರ ಈ ನಗರ ಭಾರತದ ೨೦ನೇ ಅತಿ ಸ್ವಚ್ಛ ನಗರ ಬೊಕ್ಕ ಪಶ್ಚಿಮ ವಲಯಡ್ ಅಗ್ರಸ್ಥಾನೊಡು ಉಂಡು ಪಂದ್ ನಿರ್ಣಯ ಮಲ್ದೆರ್. ೨೦೧೮ನೇ ಇಸವಿದ ಸ್ವಚ್ಛ ಸರ್ವೇಕ್ಷಣ ಸಮೀಕ್ಷೆಡ್ ಆವಿಷ್ಕಾರ ಬೊಕ್ಕ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಅಭ್ಯಾಸಗಾದ್ ಉಂದೆಕ್ಕ್ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಗರ ಪನ್ಪಿನ ಬೊಮ್ಮನ ಕೊರ್ತೆರ್. ಜನವರಿ ೨೦೧೮ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಸ್ವಚ್ಛ ಭಾರತ ಮಿಷನ್‌ದ ಅಡಿಟ್ ಉಂದೆನ್ ಬಯಲು ಶೌಚ ಮುಕ್ತ ಪಂದ್ ಘೋಷಣೆ ಮಲ್ದೆರ್. ಅತ್ತಂದೆ, ಪೊಂಜೊವುಲೆಗ್ ಭಾರತೊಡು ಇಪ್ಪುನ ಅತಿ ಸುರಕ್ಷಿತ ನಗರೊಲೆಡ್ ಉಂದುಲ ಒಂಜಿ ಪನ್ಪಿನ ಪುಗರ್ತೆ ನಾಗ್ಪುರಕ್ ಉಂಡು. ಅತ್ತಂದೆ, ೨೦೨೦ನೇ ಇಸವಿದ, ಬದ್ಕೆರೆ ಸುಲಬ ಆಪಿನ (Ease of Living) ಸೂಚ್ಯಂಕಡ್ ಇಪ್ಪಿನ, ಭಾರತೊದ ೧೧೧ ಪೇಂಟೆಲೆಡ್ ೨೫ನೇ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದ್ಂಡ್. ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಫಾರ್ ಕಾಂಪಿಟಿಟಿವ್‌ನೆಸ್ ಸಂಸ್ಥೆ ೨೦೧೭ನೇ ವರ್ಷಗ್ ಉಂದೆನ್ ದೇಶದ ೮ನೇ ಅತಿ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ನಗರ ಪಂದ್ ರ್‍ಯಾಂಕ್ ಕೊರ್ತುಂಡು.

ನಾಗಪುರ ಕಿತ್ತಳೆಗ್ ಬಾರಿ ಪುದರ್ ಪೋಯಿನ ನಗರ. ಈ ಭಾಗೊಡು ಜಾಸ್ತಿ ಬುಲೆಪುನ ಕಿತ್ತಳೆ ವ್ಯಾಪಾರೊದ ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರ ಆಯಿನೆಡ್ದಾವರ ಉಂದೆನ್ 'ಆರೆಂಜ್ ಸಿಟಿ' (ಕಿತ್ತಳೆ ನಗರ) ಪಂದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ನಗರದ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಮಸ್ತ್ ಪಿಲಿ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶೊಲು ಇಪ್ಪುನೆಡ್ದಾವರ ಬೊಕ್ಕ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹುಲಿ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಪ್ರಾಧಿಕಾರೊದ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಕಚೇರಿ ಇಪ್ಪುನೆಡ್ದಾವರ, ನಾಗಪುರೊನು 'ಭಾರತದ ಹುಲಿ ರಾಜಧಾನಿ' ಪಂದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಈ ನಗರೊನು ೧೭೦೨ಡ್ ದೇವಗಢದ ಗೋಂಡ್ ರಾಜೆ ಬಖ್ತ್ ಬುಲಂದ್ ಷಾ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಲ್ತೆ. ಬೊಕ್ಕ ಉಂದು ಭೋಂಸ್ಲೆ ಅರಸುವಂಸೊದ ಆಡಳಿತೊಡು ಮರಾಠಾ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಒಂಜಿ ಭಾಗ ಆಂಡ್. ೧೯ನೇ ಶತಮಾನೊಡು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪನಿ ನಾಗಪುರೊನು ಅಕ್ಲೆನ ವಶೊಕ್ಕು ದೆತೊಂದು, ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಪ್ರಾವಿನ್ಸಸ್ ಬೊಕ್ಕ ಬೇರಾರ್‌ದ ರಾಜಧಾನಿಯಾದ್ ಮಲ್ತೆರ್. ರಾಜ್ಯೊಲೆನ ಸುರುತ್ತ ಮರುವಿಂಗಡಣೆ ಆಯಿ ಬೊಕ್ಕ, ನಗರಗ್ ತನ್ನ ರಾಜಧಾನಿದ ಸ್ಥಾನಮಾನ ತತ್ತ್‌ದ್ ಪೋಂಡ್. ರಾಜಕೀಯ ನಾಯಕೆರೆನ ನಡುಟು ಆಯಿನ ಅನೌಪಚಾರಿಕ ನಾಗಪುರ ಒಪ್ಪಂದದ ಬೊಕ್ಕ, ಉಂದೆನ್ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ರಡ್ಡನೇ ರಾಜಧಾನಿಯಾದ್ ಮಲ್ತೆರ್.