ನೀಲಗಿರಿ ಜೀವಗೋಳ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶ
ನೀಲಗಿರಿ ಜೀವಗೋಳ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟದ ನೀಲಗಿರಿ ಪರ್ವತೊಲೆಡ್ ಉಪ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಜೀವಗೋಳ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶ. ಉಂದು ಭಾರತೊದ ಅತಿ ಮಲ್ಲ ರಕ್ಷಿತ ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶ, ತಮಿಳುನಾಡು, ಕರ್ನಾಟಕ ಬೊಕ್ಕ ಕೇರಳೊಡು ವ್ಯಾಪಿಸಾಯಿನವು. ಉಂದೆಟ್ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶೊಲು ಮುಡುಮಲೈ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ, ಮುಕುರ್ತಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ, ತಮಿಳುನಾಡುದ ಸತ್ಯಮಂಗಲಂ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯ; ನಗರಹೊಳೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ, ಬಂಡಿಪುರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ, ರಡ್ಡ್ ಲಾ ಕರ್ನಾಟಕೊಡು; ಕೇರಳೊಡು ಸೈಲೆಂಟ್ ವ್ಯಾಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ, ಅರಳಂ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯ, ವಯನಾಡ್ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯ, ಬೊಕ್ಕ ಕರಿಂಪುಝಾ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯ.
ನೀಲಗಿರಿಸ್ ದ ಗುಡ್ಡೆ ಶ್ರೇಣಿಲು ಬೊಕ್ಕ ಅಯಿತ ಸುತ್ತಮುತ್ತದ ಪರಿಸರೊಲೆನ ಒಂಜಿ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆನ್ 5,000 ಕಿ.ಮೀ.2 (1,900 ಚದರ ಮೈಲಿ) ಡ್ದ್ ಜಾಸ್ತಿ ಜಾಗೆನ್ ಒಳಗೊಂಡು ಯುನೆಸ್ಕೋ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1986ಡ್ ಮ್ಯಾನ್ ಅಂಡ್ ಬಯೋಸ್ಫಿಯರ್ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್ ದ ಅಡಿಟ್ ನೀಲಗಿರಿಸ್ ಬಯೋಸ್ಫಿಯರ್ ರಿಸರ್ವ್ ಆದ್ ರಚನೆ ಮಲ್ತ್ಂಡ್. ನೀಲಗಿರಿಸ್ ಜೀವಗೋಳ ಮೀಸಲು ಭಾರತದ ಸುರುತ ಬೊಕ್ಕ ಪ್ರಮುಖ ಜೀವಗೋಳ ಮೀಸಲು ಆದುಂಡು, ಉಂದೆಟ್ ಒಂಜಿ ಪರಂಪರೆ ಉಂಡು, ಉಂದು ಸಸ್ಯ ಬೊಕ್ಕ ಪ್ರಾಣಿವರ್ಗೊಡು ಸಮೃದ್ಧವಾದುಂಡು. ತೋಡಾ, ಕೋಟಸ್, ಇರುಲ್ಲಾ, ಕುರುಂಬಾ, ಪನಿಯ, ಅಡಿಯನ್, ಎಡನಾಡನ್ ಚೆಟ್ಟಿಲು, ಅಲ್ಲಾರ್, ಬೊಕ್ಕ ಮಲಯಾಳಂ ಇಂಚಿನ ಬುಡಕಟ್ಟು ಗುಂಪುಲು ಈ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶೊಗು ಮೂಲ ನಿವಾಸಿಲು.
ವ್ಯಾಕರಣ
[ಸಂಪೊಲಿಪುಲೆ]ತಮಿಳು ಬಾಸೆದ ನೀಲಂ ಪಂಡ ನೀಲಂದ್ ಅರ್ಥ ನೀಲಂದ್ ಬೊಕ ಸಂಸ್ಕೃತ ಬಾಸೆದ ಗಿರಿ ಪಂಡ ಪರ್ವತಡ್ದ್ ಬತ್ತ್‌ದ್ಂಡ್. ಕುರಿಂಜಿ ಪುದೆಲ್ದ ನೀಲಿ ಬಣ್ಣದ ಪೂಕುಲು ಈ ಪುದರ್ ಗ್ ಕಾರಣ ಆಂಡ್ ಪನ್ಪಿನ ಅಭಿಪ್ರಾಯ
ಚರಿತ್ರೆ
[ಸಂಪೊಲಿಪುಲೆ]೧೯೭೦ ದಶಕೊಡು, ನೀಲಗಿರಿ ಪರ್ವತೊಲೆಡ್ ಸುಮಾರ್ ೫,೬೭೦ ಕಿ.ಮೀ.೨ (೨,೧೯೦ ಚದರ ಮೈಲಿ) ವಿಸ್ತೀರ್ಣೊನು ಭಾರತೊದ ಜೀವಗೋಳ ಮೀಸಲುಲೆನ ಪಟ್ಟಿಡ್ ಸೇರಾವೊಡು ಪನ್ಪಿನ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆ ಮಲ್ತೆರ್. ಈ ಪ್ರಸ್ತಾವಿತ ಪ್ರದೇಶೊಡು 2,290 km2 (880 ಚದರ ಮೈಲಿ) ದ ಅರಣ್ಯ ವಲಯ, 2,020 km2 (780 ಚದರ ಮೈಲಿ) ದ ಕೋರ್ ವಲಯ, 1,330 km2 (510 ಚದರ ಮೈಲಿ) ದ ಕೃಷಿ ವಲಯ, ಬೊಕ್ಕ 30 km2 (12 ಚದರ ಮೈಲಿ) ದ ಪುನಃಸ್ಥಾಪನೆ ವಲಯ ಉಂಡು. ನೀಲಗಿರಿ ಜೀವಗೋಳ ಮೀಸಲು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧೯೮೬ಡ್ ಸ್ಥಾಪನೆ ಆಂಡ್ ಯುನೆಸ್ಕೋದ ಮ್ಯಾನ್ ಅಂಡ್ ದ ಬಯೋಸ್ಫಿಯರ್ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂ ದ ಅಡಿಟ್ ಭಾರತದ ಸುರುತ ಜೀವಗೋಳ ಮೀಸಲು
ಭೂಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ
[ಸಂಪೊಲಿಪುಲೆ]ನೀಲಗಿರಿ ಜೀವಗೋಳ ಮೀಸಲು 5,520 km2 (2,130 ಚದರ ಮೈಲಿ) ವಿಸ್ತೀರ್ಣೊಡು ಕೊಡಗು ಜಿಲ್ಲೆದ ಪೂರ್ವ ಭಾಗೊಡ್ದ್ ಪೂರ್ವೊಡು ಎರೋಡ್ ಜಿಲ್ಲೆ ಮುಟ್ಟ ಬೊಕ್ಕ ದಕ್ಷಿಣೊಡು ಪಲಕ್ಕಾಡ್ ಗ್ಯಾಪ್ ಮುಟ್ಟ 80 ರ್ದ್ 2,600 ಮೀ (260 ರ್ದ್ 8,530 ಅಡಿ) ಎತ್ತರೊಡು ಉಂಡು. ಉಂದೆಟ್ 4,280 ಕಿ.ಮೀ.2 (1,650 ಚದರ ಮೈಲಿ) ಬಫರ್ ಜೋನ್ ಬೊಕ್ಕ 1,250.3 ಕಿ.ಮೀ.2 (482.7 ಚದರ ಮೈಲಿ) ದ ಮೂಲ ಪ್ರದೇಶೊಲು ಉಂಡು, ಉಂದೆಟ್ ಕರ್ನಾಟಕೊಡು 701.8 ಕಿ.ಮೀ.2 (271.0 ಚದರ ಮೈಲಿ), ಕರ್ನಾಟಕೊಡು 264.5 ಕಿ.ಮೀ.2 (102.1 ಚದರ ಮೈಲಿ) ಬೊಕ್ಕ ತಮಿಳುಡ್ 274.1 ಚದರ ಮೈಲಿ (102.1 ಚದರ ಮೈಲಿ) ನಾಡು[೧]
ಈ ಮೀಸಲು ಉಷ್ಣವಲಯದ ಬೊಕ್ಕ ಉಪೋಷ್ಣವಲಯದ ತೇವಾಂಶದ ಅಗಲಪತ್ರ ಕಾಡುಲೆಡ್ದ್, ಘಾಟಿದ ಪಶ್ಚಿಮ ಇಳಿಜಾರುದ ಉಷ್ಣವಲಯದ ತೇವಾಂಶದ ಕಾಡುಲೆಡ್ದ್ ಉಷ್ಣವಲಯದ ಬೊಕ್ಕ ಉಪೋಷ್ಣವಲಯದ ಒಣ ಅಗಲಪತ್ರ ಕಾಡುಲೆಡ್ದ್ ಪೂರ್ವ ಇಳಿಜಾರುಡು ಉಪ್ಪುನ ಉಷ್ಣವಲಯದ ಒಣ ಕಾಡುಲೆಗ್ ಮುಟ್ಟ ವಿಸ್ತಾರವಾದುಂಡು. ವರ್ಷೊಗು 500-7,000 ಮಿಮೀ (20-276 ಇಂಚ್) ಮಳೆ ಬರ್ಪುಂಡು. ಈ ಮೀಸಲು ಮೂಜಿ ಪರಿಸರ ಪ್ರದೇಶೊಲೆನ್ ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತುಂಡು, ದಕ್ಷಿಣ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಾಟಿ ತೇವಾಂಶದ ಪಚ್ಚೆ ಕಾಡುಲು, ದಕ್ಷಿಣ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಾಟಿ ಪರ್ವತ ಮಳೆಕಾಡುಲು, ಬೊಕ್ಕ ದಕ್ಷಿಣ ಡೆಕ್ಕನ್ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿ ಒಣ ಪಚ್ಚೆ ಕಾಡುಲು.[೨]
ಸಸ್ಯವರ್ಗ
[ಸಂಪೊಲಿಪುಲೆ]
ನೀಲಗಿರಿ ಜೀವಗೋಳ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶೊಡು ಸುಮಾರ್ ೨೦೦ ಔಷಧೀಯ ಸಸ್ಯೊಲೆನ್ ಸೇರಾದ್ ೩,೭೦೦ ಡ್ದ್ ಜಾಸ್ತಿ ಸಸ್ಯ ಜಾತಿಲು ಉಂಡು; 132 ಸ್ಥಳೀಯ ಪುಷ್ಪ ಸಸ್ಯೊಲು ನೀಲಗಿರಿ ಜೀವಗೋಳ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶೊಡು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಸ್ಯೊಲೆನ ಪಟ್ಟಿಡ್ ಉಂಡು. ಕುಂಟು ನಿತ್ಯಹರಿದ್ವರ್ಣದ ಮರಕುಲು 1,800 ಮೀ (5,900 ಅಡಿ) ಡ್ದ್ ಮಿತ್ತ್ ದ ಶೋಲಾ ಕಾಡುದ ಜಾಗೆಲೆಡ್ ಬುಳೆಪುಂಡು ಬೊಕ್ಕ ಅವು ಎಪಿಫೈಟ್ಸ್ ಡ್ ಗೊಬ್ಬುದು ಉಪ್ಪುಂಡು.
ಟೆಟ್ರಾಮೆಲ್ಸ್ ನ್ಯೂಡಿಫ್ಲೋರಾ, ಇಂಡಿಯನ್ ಲಾರೆಲ್ (ಫಿಕಸ್ ಮೈಕ್ರೊಕಾರ್ಪಾ), ಕೊರೊಮಂಡೆಲ್ ಎಬೊನಿ (ಡಯೋಸ್ಪೈರೊಸ್ ಮೆಲನಾಕ್ಸಿಲಾನ್), ಹಳದಿ ಸರ್ಪದ ಮರ (ಸ್ಟೀರಿಯೊಸ್ಪೆರಾಸ್ಪೆರಮ್), ಟೆರಾಗೊನೊಟಿರಮ್ (ಮಾಲಾಟೊಸ್ ಟೆಟ್ರಾಕಾಕಸ್) ಬೊಕ್ಕ ಅಕ್ರೊಕಾರ್ಪಸ್ ಫ್ರಾಕ್ಸಿನಿಫೋಲಿಯಸ್. ಜನವರಿಡ್ದ್ ಮೇ ಮುಟ್ಟದ ಗರಿಷ್ಠ ಹೂಬಿಡುನ ಋತುವಿಡ್, ಕನಿಷ್ಠ 73 ಜಾತಿಲು ಹೂವಿನವು, ಉಂದೆಟ್ ಟೀಕ್ (ಟೆಕ್ಟೋನಾ ಗ್ರ್ಯಾಂಡಿಸ್), ಕೆಂಪು ಸೀಡರ್ (ಎರಿಥ್ರೊಕ್ಸಿಲಮ್ ಮೊನೊಜಿನಮ್), ಹಿಪ್ಟೇಜ್ (ಹಿಪ್ಟೇಜ್ ಬೆಂಘಾಲೆನ್ಸಿಸ್), ಮಲ್ಲ-ಹೂವುದ ಬೇ ಟ್ರೀ (ಪರ್ಸಿಯಾ ಮ್ಯಾಕ್ರಾಂಥಾ), ಜುನ್ನಾ ಬೆರ್ರಿ (ಜಿಜಿಫಸ್ ರುಗೊಸಾ) ಬೊಕ್ಕ ಕ್ರೀನ್ಸಿಡ್ ಚೈನೇರಿಯಾ. ಅವು ದೈತ್ಯ ಜೇನುನೊಟ್ಟು, ಏಷ್ಯಾಟಿಕ್ ಜೇನುನೊಟ್ಟು (ಎಪಿಸ್ ಸೆರಾನಾ), ಕೆಂಪು ಕುಬ್ಜ ಜೇನುನೊಟ್ಟು (ಎ. ಫ್ಲೋರಿಯಾ) ಬೊಕ್ಕ ಟ್ರೈಗೋನಾ ಜೇನುನೊಟ್ಟುಲೆನ ಪರಾಗಸ್ಪರ್ಶೊನ್ ಅವಲಂಬಿಸವುಂಡು.[೩]
ಪ್ರಾಣಿ ವರ್ಗ
[ಸಂಪೊಲಿಪುಲೆ]
ನೀಲಗಿರಿ ಜೀವಗೋಳ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶೊಡು ಪಶ್ಚಿಮ ಘಾಟಿಡ್ ನೆಲೆಯಾತಿನ 14 ಪಕ್ಕಿ ಜಾತಿಲು ಉಂಡು. ಅವುಲು, ನೀಲಗಿರಿ ಲಾಫಿಂಗ್ ಥ್ರಷ್ (ಸ್ಟ್ರೊಫೊಸಿನ್ಕ್ಲಾ ಕ್ಯಾಚಿನ್ನನ್ಸ್) 1,200 ಮೀ (3,900 ಅಡಿ) ಡ್ದ್ ಎಚ್ಚಿನ ಎತ್ತರೊಡು ಮಾತ್ರ ವಾಸ ಮಲ್ಪುಂಡು. ಇತರ ಸ್ಥಳೀಯ ಬೊಕ್ಕ ಸಮೀಪದ ಸ್ಥಳೀಯ ಜೀವಿಲು ನೀಲಗಿರಿ ಮರ-ಪಾರಿವಾಳ, ಮಲಬಾರ್ ಬೂದು ಹಾರ್ನ್ಬಿಲ್, ಮಲಬಾರ್ ಪ್ಯಾರಾಕೀಟ್, ಬಿಳಿ-ಪೊಟ್ಟೆದ ಟ್ರೀಪಿ, ಬಿಳಿ-ಪೊಟ್ಟೆದ ಶಾರ್ಟ್ವಿಂಗ್, ಬೂದು-ತಲೆತ ಬಲ್ಬುಲ್, ಬೂದು-ಎದೆತ ಲಾಫಿಂಗ್ಥ್ರಷ್, ರುಫಸ್ ಬಬ್ಲರ್, ಕಪ್ಪು-ಬೊಕ್ಕ-ಕೆಂಪು ಫ್ಲೈಕ್ಯಾಚರ್, ನಿಲ್ಗಿರಿ, ಬೊಕ್ಕ ನಿಲ್ಗಿರಿಲಿ ಪಿಪಿಟ್
ಸಸ್ತನಿಲು
[ಸಂಪೊಲಿಪುಲೆ]
ನೀಲಗಿರಿ ಬಯೋಸ್ಫಿಯರ್ ರಿಸರ್ವ್ ಬೊಕ್ಕ ಸುತ್ತಮುತ್ತದ ಪ್ರದೇಶೊಲು ಭಾರತೊಡು ಅತಿ ಮಲ್ಲ ಏಷ್ಯಾದ ಆನೆಲೆನ್ (ಎಲಿಫಾಸ್ ಮ್ಯಾಕ್ಸಿಮಸ್) ಜನಸಂಖ್ಯೆನ್ ಆತಿಥ್ಯ ಮಲ್ಪುಂಡು, 2007 ಡ್ದ್ 5,750 ವ್ಯಕ್ತಿಲೆನ್ ಅಂದಾಜಿ ಮಲ್ತೆರ್. ಹಿಂಡುಲು 562–800 km2 (217–309 ಚದರ ಮೈಲ್) ಮಲ್ಲ ಮನೆ ಶ್ರೇಣಿಲೆಡ್ ಚಲಿಸವುಂಡು ಬೊಕ್ಕ ಶುಷ್ಕ ಋತುವಿಡ್ ಬಹುವಾರ್ಷಿಕ ಜಲಮೂಲೊಲೆಡ್ ಒಟ್ಟು ಸೇರುಂಡು
ಪ್ರಾಣಿಲೆಡ್ 100 ಜಾತಿದ ಸಸ್ತನಿಲು, 370 ಜಾತಿದ ಪಕ್ಕಿಲು, 80 ಜಾತಿದ ಸರೀಸೃಪೊಲು, ಸುಮಾರ್ 39 ಜಾತಿದ ಮೀನುಲು, 31 ಉಭಯಚರೊಲು ಬೊಕ್ಕ 316 ಜಾತಿದ ಚಿಟ್ಟೆಲು ಉಂಡು. ನರಿ, ಭಾರತೀಯ ಹಂದಿ, ನೀಲಗಿರಿ ತಾಹ್ರ್, ಭಾರತೀಯ ಮಚ್ಚುದ ಚೆವ್ರೊಟೈನ್, ಕಪ್ಪು ಬಕ್, ಏಷ್ಯಾದ ತಾಳೆ ಸಿವೆಟ್, ಸ್ಲೋತ್ ಕರಡಿ, ನಾಲ್ ಕೊಂಬುದ ಆಂಟೆಲೋಪ್, ನೀಲಗಿರಿ ಮಾರ್ಟೆನ್, ಭಾರತೀಯ ಕ್ರೆಸ್ಟೆಡ್ ಪರ್ಕಪೈನ್, ಮಲಬಾರ್ ದೈತ್ಯ ಅಳಿಲು, ಜೇನುತುಪ್ಪದ ಬ್ಯಾಡ್ಜರ್, ಭಾರತೀಯ ಬೂದು ಮಂಗೂಸ್, ಭಾರತೀಯ ನರಿ ಪಾಂಗೋಲಿನ್, ಭಾರತೀಯ ನರಿ, ಸ್ಮೋತ್ ಕೋಟೆಡ್ ಬಾವಲಿ, ಬಾವಲಿ. ಪ್ರೈಮೇಟ್ ಲೆಡ್ ಲಯನ್ ಟೇಲ್ಡ್ ಮ್ಯಾಕೇಕ್, ನೀಲಗಿರಿ ಲಂಗೂರ್, ಗ್ರೇ ಲಂಗೂರ್ ಬೊಕ್ಕ ಬೊನೆಟ್ ಮ್ಯಾಕೇಕ್ ಉಂಡು.
ಉಭಯಚರೊಲು ಬೊಕ್ಕ ಸರೀಸೃಪೊಲು ಉಭಯಚರೊಲೆಡ್ ನೇರಳೆ ಕಪ್ಪೆ, ಸೈಲೆಂಟ್ ವ್ಯಾಲಿ ಬ್ರಷ್ ಕಪ್ಪೆ, ಮಲಬಾರ್ ಗ್ಲೈಡಿಂಗ್ ಕಪ್ಪೆ, ಬೆಡ್ಡೊಮಿಕ್ಸಾಲಸ್ ಉಂಡು. ಭಾರತದ ಸುಮಾರ್ ಐವತ್ತು ಶೇಕಡಾ ಉಭಯಚರ ಜಾತಿಲು ಈ ಪ್ರದೇಶೊಗು ಸ್ಥಳೀಯವಾದುಂಡು, ಬೊಕ್ಕ ಸುಮಾರ್ ತೊಂಬತ್ತು ಜಾತಿದ ಸರೀಸೃಪೊಲು ಬ್ರಾಚಿಯೋಪಿಹಿಡಿಯಂ, ದ್ರಾವಿಡೊಗೆಕೊ, ಮೆಲನೋಫಿಡಮ್, ರಿಸ್ಟೆಲ್ಲಾ, ಸಾಲಿಯಾ, ಪ್ಲೆಕ್ಟ್ರಸ್, ಟೆರೆಟ್ರುರಸ್, ಬೊಕ್ಕ ಕ್ಸೈಲೋಫಿಸ್ ಜನಾಂಗೊಲೆನ್ ಸೇರಾದ್ ಉಂಡು
ಬೆದರಿಕೆಲು
[ಸಂಪೊಲಿಪುಲೆ]
ರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶೊಲೆನ ಪಿದಯಿದ ಶೋಲಾ ಕಾಡುಲು ತುಂಡು ತುಂಡು ಆಪಿನ ಬೆದರಿಕೆಡ್ ಉಲ್ಲ, ವಿಶೇಷವಾದ್ ವಸತಿ ಸ್ಥಾನೊಲೆನ ಸುತ್ತಮುತ್ತ.ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ಪ್ಯಾಸಿಫ್ಲೋರಾ ಮೊಲಿಸ್ಸಿಮಾದ ತ್ವರಿತ ಬೊಕ್ಕ ದಟ್ಟವಾದ್ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಶೋಲಾ ಕಾಡುದ ಪ್ಯಾಚ್ ಲೆಡ್ ಸ್ಥಳೀಯ ಮರತ ಜಾತಿಲೆನ ಪುನರುತ್ಪಾದನೆನ್ ತಡೆಪುಂಡು.
ಕಳ್ಳಸಾಗಣೆ, ಅರಣ್ಯ ನಾಶ, ಕಾಡ್ ಬೆಂಕಿ, ಬೊಕ್ಕ ಸ್ಥಳೀಯ ಬುಡಕಟ್ಟುಲೆಗ್ ಅಪಾಯೊಲು ಮುಖ್ಯ ಬೆದರಿಕೆಲು. ೧೯೭೨ಡ್ ಕಾನೂನುಡು ಕಳ್ಳತನೊನು ನಿಷೇಧ ಮಲ್ತಿನ ನಡುಟು, ಜನಕುಲು ಇತ್ತೆಲಾ ಹುಲಿ, ಆನೆ, ಬೊಕ್ಕ ಚಿಟಾಲ್ ನಂಚಿನ ಪ್ರಾಣಿಲೆನ್ ಚರ್ಮ, ತುಪ್ಪಳ ಅತ್ತಂಡ ದಂತೊಲೆಗ್ ಅಕ್ರಮವಾದ್ ಬೇಟೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್.
[[ವರ್ಗ:Kerala Culture Month 2026]]