ಪೆರಿಯಾರ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ

ಪೆರಿಯಾರ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ ಬೊಕ್ಕ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯ (ಪಿಎನ್ ಪಿ) ಭಾರತದ ಕೇರಳದ ಇಡುಕ್ಕಿ ಬೊಕ್ಕ ಪಠಾನಂತಿಟ್ಟ ಜಿಲ್ಲೆಲೆಡ್ ಉಪ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶ. ಉಂದು ಒಂಜಿ ಪುದರ್ ಪೋಯಿನ ಆನೆ ಬೊಕ್ಕ ಹುಲಿ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶ. ರಕ್ಷಣೆ ಮಲ್ತಿನ ಪ್ರದೇಶ 925 km2 (357 mi2) ನ್ ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತುಂಡು, ಅಯಿಟ್ 350.54 km2 (135.34 mi2) ಮುಖ್ಯ ವಲಯೊನು 1982ಡ್ ಪೆರಿಯರ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ ಪಂಡ್ದ್ ಘೋಷಣೆ ಮಲ್ತೆರ್. ಈ ಉದ್ಯಾನವನೊ ಅಪರೂಪದ, ಸ್ಥಳೀಯ, ಬೊಕ್ಕ ಅಳಿವಿನಂಚಿನ ಸಸ್ಯವರ್ಗ ಬೊಕ್ಕ ಪ್ರಾಣಿಲೆನ ಭಂಡಾರ ಆದುಂಡು ಬೊಕ್ಕ ಕೆರ್ಬಾಳದ ರಡ್ಡ್ ಪ್ರಮುಖ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶೊಲೆನ್ ರೂಪಿಸವುಂಡು: ಪೆರಿಯಾರ್ ಬೊಕ್ಕ ಪಂಪಾ.

ಈ ಉದ್ಯಾನವನ ತಮಿಳುನಾಡುದ ಗಡಿಟ್ ದಕ್ಷಿಣ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಾಟಿದ ಏಲಕ್ಕಿ ಬೆಟ್ಟೊಲೆಡ್ ಬೊಕ್ಕ ಪಂಡಲಂ ಬೆಟ್ಟೊಲೆಡ್ ಎತ್ತರೊಡು ಉಂಡು. ಉಂದು ಕುಮಿಲಿ, ತೆಕ್ಕಾಡಿಡ್ದ್ 4 ಕಿ.ಮೀ (2.5 ಮೈಲ್) ದೂರೊಡು ಉಂಡು, ತೋಡುಪುಝಾಡ್ದ್ 86 ಕಿ.ಮೀ (53 ಮೈಲ್) ಆಗ್ನೇಯೊಗು, ಕೊಟ್ಟಾಯಂಡ್ದ್ 103 ಕಿ.ಮೀ (64 ಮೈಲ್) ಪೂರ್ವೊಗು, ಮದುರೈಡ್ದ್ 110 ಕಿ.ಮೀ (68 ಮೈಲ್) ಪಶ್ಚಿಮೊಗು ಬೊಕ್ಕ ಕೊಚ್ಚಿಡ್ದ್ 147 ಕಿ.ಮೀ (91 ಮೈಲ್) ಆಗ್ನೇಯೊಗು ಉಂಡು.
ಚರಿತ್ರೆ
[ಸಂಪೊಲಿಪುಲೆ]
ಕೇರಳೊಡು ವನ್ಯಜೀವಿ ಬೊಕ್ಕ ಜೀವವೈವಿಧ್ಯತೆದ ಸಂರಕ್ಷಣೆದ ಬಗ್ಗೆ ಸುರುತ ಅಧಿಕೃತ ಕ್ರಮೊನು 1934ಡ್ ಟ್ರಾವಂಕೂರುದ ಮಹಾರಾಜೆರ್ ಚಿತಿರಾ ತಿರುಣಾಲ್ ಬಲರಾಮ ವರ್ಮೆರ್ ಪೆರಿಯರ್ ಕೆರೆತ ಸುತ್ತಮುತ್ತದ ಕಾಡುಲೆನ್ ಖಾಸಗಿ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶೊ ಆದ್ ಘೋಷಣೆ ಮಲ್ತ್ ದ್ ಚಹಾ ತೋಟೊಲೆನ ಅತಿಕ್ರಮಣೊನು ತಡೆಯೆರೆ ಮಲ್ತೆರ್. ಉಂದು ನೆಲ್ಲಿಕ್ಕಂಪಟ್ಟಿ ರಿಸರ್ವ್ ಪಂಡ್ದ್ ಸ್ಥಾಪನೆ ಆಂಡ್. ಭಾರತದ ರಾಜಕೀಯ ಒಗ್ಗಟ್ಟು ಆಯಿಬೊಕ್ಕ ೧೯೫೦ಡ್ ಉಂದು ಒಂಜಿ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯ ಆದ್ ಒಟ್ಟು ಸೇರ್ಂಡ್. ಈ ಅಭಯಾರಣ್ಯೊನು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರೊದ ಉಪಕ್ರಮೊ ಆಯಿನ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಟೈಗರ್ ಡ್ ಸೇರ್ಪಾದ್ ೧೯೭೮ಡ್ ಪೆರಿಯಾರ್ ಟೈಗರ್ ರಿಸರ್ವ್ ಪಂಡ್ ದ್ ಪುದರ್ ದೀಯೆರ್.[1]
ಭೂಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ
[ಸಂಪೊಲಿಪುಲೆ]
ಪೆರಿಯಾರ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ ಏಲಕ್ಕಿ ಬೆಟ್ಟೊಲೆನ ಪರ್ವತ ಪ್ರದೇಶೊದ ನಡುಟು ಉಂಡು. ಉತ್ತರೊಡು, ಗಡಿ ವೆಲ್ಲಿಮಲೈ ಮುಟ್ಟ ಅಂತರರಾಜ್ಯ ಗಡಿಟ್ ಮೆಡಗಾನಂ ಗ್ ಸಮೀಪದ ಬಿಂದುಡ್ದ್ ಸುರುವಾಪುಂಡು. ಪೂರ್ವೊಗು ಗಡಿ ವೆಲ್ಲಿಮಲೈಡ್ದ್ ಕಲ್ಲಿಮಲೈ ಶಿಖರೊಗು ಅಂತರ-ರಾಜ್ಯ ಗಡಿನ್ ಅನುಸರಿಸವುಂಡು (1615 ಮೀ) ಉಂದು 1,700 ಮೀ (5,600 ಅಡಿ) ಎತ್ತರೊದ ಪರ್ವತ ಶಿಖರೊಲೆಡ್ದ್ ಸುತ್ತುವರಿದ್ ಉಂಡು. ಪಶ್ಚಿಮೊಗು ಉಂದು 1,200 ಮೀ (3,900 ಅಡಿ) ಎತ್ತರೊದ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿಗ್ ವಿಸ್ತಾರ ಆಪುಂಡು. ಈ ಮಟ್ಟೊಡ್ದ್ ಎತ್ತರ ಕಡಿಮೆ ಆದ್ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶೊದ ಆಳೊದ ಬಿಂದು, ಪಂಬಾ ನದಿತ 100 ಮೀಟರ್ ಕಣಿವೆಗ್ ಕುಸಿಪುಂಡು. ಈ ಉದ್ಯಾನವನೊಡು ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಶಿಖರ ಪಂಡ 2,019 ಮೀ (6,624 ಅಡಿ) ಎತ್ತರದ ಕೊಟ್ಟಮಲ, ಉಂದು ಭಾರತದ ಅತ್ಯಂತ ದಕ್ಷಿಣದ ಶಿಖರ 2,000 ಮೀಟರ್ (6,562 ಅಡಿ) ಡ್ದ್ ಎತ್ತರ ಉಂಡು. ಪೆರಿಯಾರ್ ಬೊಕ್ಕ ಪಂಬಾ ನದಿಲು ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶೊದ ಕಾಡುಲೆಡ್ದ್ ಪುಟ್ಟುಂಡು, ಉಂದು ರಡ್ಡ್ ಲಾ ಮ್ಲಾಪ್ಪಾರೊಡು ಉಂಡು.ಉದ್ಯಾನವನೊದ ಒಳಗೆ ಉಪ್ಪುನ ಬೇತೆ ಪ್ರಮುಖ ಶಿಖರೊಲು ಪಚಾಯರ್ಮಲ, ವೆಲ್ಲಿಮಾಲ, ಸುಂದರಮಾಲಾ, ಚೊಕ್ಕಂಪೆಟ್ಟಿ ಮಾಲಾ ಬೊಕ್ಕ ಕರಿಮಲಾ.ಸ್ಥಳಾವಕಾಶೊಡು ದಪ್ಪ ಕಾಡುಲು ಉಪ್ಪುನ ಕಡಿಮೆ ಬೊಕ್ಕ ಉರುಳುನ ಗುಡ್ಡೆಲು ಉಂಡು. ಈ ಅಭಯಾರಣ್ಯ ಪೆರಿಯರ್ ಕೆರೆನ್ ಸುತ್ತುವರಿದ್ ಉಂಡು, ಉಂದು 31 km2 (12 mi2) ಅಳತೆದ ಜಲಾಶಯ,ಉಂದು 1895ಡ್ ಮುಲ್ಲಾಪೆರಿಯರ್ ಅಣೆಕಟ್ಟ್ ನ್ ನಿರ್ಮಾಣ ಮಲ್ತಿನಗ ರಚನೆ ಆಂಡ್. ಜಲಾಶಯ ಬೊಕ್ಕ ಪೆರಿಯರ್ ನದಿ ಕಾಡುದ ಗುಡ್ಡೆಲೆನ ಬಾಹ್ಯರೇಖೆಲೆನ್ ಸುತ್ತುವರಿದ್, ಸ್ಥಳೀಯ ವನ್ಯಜೀವಿಲೆಗ್ ಶಾಶ್ವತವಾದ್ ನೀರ್ ದ ಮೂಲೊನು ಒದಗಾವುಂಡು.
ಹವಾಗುಣ
[ಸಂಪೊಲಿಪುಲೆ]ಎತ್ತರೊಗು ಅನುಗುಣವಾದ್ ಉಷ್ಣಾಂಶ ಬದಲಾಪುಂಡು, ಡಿಸೆಂಬರ್ ಬೊಕ್ಕ ಜನವರಿಡ್ 15 °C ಬೊಕ್ಕ ಏಪ್ರಿಲ್ ಬೊಕ್ಕ ಮೇಡ್ 31 °C ಉಪ್ಪುಂಡು. ವಾರ್ಷಿಕ ಬರ್ಸ 2000 ಬೊಕ್ಕ 3000 ಮಿಮೀ ನಡುಟು ಉಪ್ಪುಂಡು, ಜೂನ್ ಬೊಕ್ಕ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ನಡುಟು ನೈಋತ್ಯ ಮುಂಗಾರುದ ಪೊರ್ತುಡು ಸುಮಾರ್ ಮೂಜಿ ಭಾಗೊಡ್ದ್ ರಡ್ಡ್ ಭಾಗೊ ಬರ್ಪುಂಡು. ಅಕ್ಟೋಬರ್ ಬೊಕ್ಕ ಡಿಸೆಂಬರ್ ನಡುಟು ಉಪ್ಪುನ ಈಶಾನ್ಯ ಮಳೆಗಾಲೊಡು ಉಳಿಕೆದ ಮಸ್ತ್ ಭಾಗ ನಡಪುಂಡು. ಏಪ್ರಿಲ್ ಡ್ ಕೆಲವು ಮಳೆ ಬರ್ಪುನ ಬೇಸಿಗೆ ಬೆಚ್ಚ ಉಪ್ಪುಂಡು ಬೊಕ್ಕ ಚಳಿಗಾಲ ತಂಪು ಉಪ್ಪುಂಡು.
ಗಡಿ
[ಸಂಪೊಲಿಪುಲೆ]ಉತ್ತರ: ಗಡಿ ವೆಲ್ಲಿಮಲೈ ಮುಟ್ಟ ಅಂತರರಾಜ್ಯ ಗಡಿಟ್ ಮೆಡಗಾನಂ ಗ್ ಸಮೀಪದ ಬಿಂದುಡ್ದ್ ಸುರುವಾಪುಂಡು.
ಪೂರ್ವ: ಅಲ್ಪಡ್ದ್ ಗಡಿ ವೆಲ್ಲಿಮಲೈಡ್ದ್ ಕಲ್ಲಿಮಲೈ ಶಿಖರೊಗು (೧೬೧೫ ಮೀ) ಅಂತರ-ರಾಜ್ಯ ಗಡಿನ್ ಅನುಸರಿಸವುಂಡು.
ದಕ್ಷಿಣ: ಅಲ್ಪಡ್ದ್ ಗಡಿ ಮುಖ್ಯ ಗುಡ್ಡೆದ ಉಲಯಿ ಚೊಕ್ಕಂಪೆಟ್ಟಿಮಲೈ ಶಿಖರೊಗು (೧೮೦೫ ಮೀ) ಪೋಪುಂಡು. ಅಲ್ಪಡ್ದ್ ಮುಖ್ಯ ಗುಡ್ಡೆದ ಉಲಯಿ ಉಡುಮಲೈ (೧೫೯೪ ಮೀ) ಮುಟ್ಟ (ರನ್ನಿ ಅರಣ್ಯ ವಿಭಾಗೊನ್ ಬೊಕ್ಕ ಇತ್ತೆದ ಪೆರಿಯರ್ ಹುಲಿ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶೊನು ವಿಭಜಿಸವುನ ಅದೇ ಗಡಿ).
ಪಶ್ಚಿಮ: ಅಲ್ಪಡ್ದ್ ಗಡಿ ಉತ್ತರೊಗು ಪೋಪುಂಡು ಪೆರಿಯಾರ್ ಹುಲಿ ಮೀಸಲು ಬೊಕ್ಕ ರನ್ನಿ ಅರಣ್ಯ ವಿಭಾಗೊನು ಮಣಿಕಮಲೈಗ್ ವಿಂಗಡಣೆ ಮಲ್ಪುನ ಮುಖ್ಯ ಗುಡ್ಡೆದ ಉಲಯಿ ಬೊಕ್ಕ ಅಲ್ಪದ ಗುಡ್ಡೆದ ಉಲಯಿ ಸುಂದರಮಲೈಡ್ದ್ 1813 ಮೀ ದೂರೊಡು ಗಡಿ ಮುಖ್ಯ ಗುಡ್ಡೆದ ಉದ್ದೊಗು ಮಂಗಳಾದೇವಿ ಮುಟ್ಟ 1737 ಮೀ ಮುಟ್ಟ ಪೋಪುಂಡು, ಬೊಕ್ಕ ಪುಚಿಮಲೈಡ್ದ್ 1810 ಮೀ ಮುಟ್ಟ ಪಚಿಮಲೈ ಮುಟ್ಟ ಪೋಪುಂಡು ಗಡಿ ಸ್ವತಃ ತೀರೊಡು ನಲ್ಲಾಹ್ ನ್ ಅನುಸರಿಸವುಂಡು, ನಲ್ಲಾಹ್ ಮನ್ನಾರ್ಕಾವಾಳೊಡ್ದ್ ಬರ್ಪುಂಡು ಬೊಕ್ಕ ಪಂಡರವರ-ಮಲೈ ಬೊಕ್ಕ ಪೌಪರಾ ನಡುಟು ಪೆರಿಯಾರ್ ಕೆರೆಟ್ ಸೇರುನ ಮುಟ್ಟ ಚೆರಕೊಟ್ಟಾಯಿ ನದಿತ್ತ ಉಲಯಿ ಮುಂದುವರಿಯುಂಡು
ಸಸ್ಯವರ್ಗ
[ಸಂಪೊಲಿಪುಲೆ]ಈ ಉದ್ಯಾನವನ ಉಷ್ಣವಲಯದ ಬೊಕ್ಕ ಉಪೋಷ್ಣವಲಯದ ತೇವಾಂಶದ ಅಗಲವಾದ್ ಇರೆತ ಕಾಡುಲು, ಪರ್ವತ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲು ಬೊಕ್ಕ ಪೊದೆತ ಮಣ್ಣ್, ಪರ್ವತ ಸವನ್ನಾ, ಮಾನವ ನಿರ್ಮಿತ ನೀಲಗಿರಿ, ಜಲಭೂಮಿ, ಬೊಕ್ಕ ಕೆರೆ ಬೊಕ್ಕ ನದಿ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಲೆಡ್ದ್ ಮಲ್ಪುನವು. ಒಟ್ಟು 1965 ಟ್ಯಾಕ್ಸಾ (ಜಾತಿ ಬೊಕ್ಕ ಇನ್ಫ್ರಾಸ್ಪೆಸಿಫಿಕ್) ಪುಷ್ಪ ಸಸ್ಯೊಲೆನ್ ಉದ್ಯಾನವನೊಡ್ದ್ ಸಂಗ್ರಹ ಮಲ್ತ್ದ್ ವರ್ಣನೆ ಮಲ್ತೆರ್. ಉಂದೆಟ್ "ಬಹುಶಃ ಅಳಿದು ಪೋಯಿನ" ಪಂಡ್ದ್ ವರ್ಗೀಕರಣ ಆಯಿನ 17 ಜಾತಿಲು ಸೇರ್ದ್ ಉಪ್ಪುಂಡು. ದುಂಬು ಪನ್ಪಿನ ಪುಷ್ಪ ಸಸ್ಯೊಲೆನ ವರ್ಗೊಡ್ದ್, ಸುಮಾರ್ 171 ಜಾತಿದ ಹುಲ್ಲು ಬೊಕ್ಕ 140 ಜಾತಿದ ಆರ್ಕಿಡ್ ಲೆನ್ ಉದ್ಯಾನವನೊಡು ದಾಖಲಾತ್ ದ್ ಉಂಡು. ಜಲಮೂಲೊಲೆನ ಅಂಚಿಡ್ ಉಪ್ಪುನ ತೆರೆದ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲುಲೆಡ್ ಬೊಕ್ಕ ಬೆಂಕಿ ನಿರೋಧಕ ಸಸ್ಯವರ್ಗೊಲು ಬುಳೆಪುನ ಬೊಕ್ಕ ಆನೆ ಹುಲ್ಲುದಂಚಿನ ದಟ್ಟವಾದ್ ಹುಲ್ಲುಲು ಉಪ್ಪುನ ಪರ್ವತ ಆವಾಸಸ್ಥಾನೊಲೆಡ್ ಹುಲ್ಲುಲು ಉಪ್ಪುಂಡು. ಸಾಂಬಾರ್, ಏಷ್ಯಾದ ಆನೆ, ಗೌರ್, ಕಾಡ್ ಹಂದಿ ಇಂಚಿನ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಸಸ್ಯಹಾರಿಲು ಮುಲ್ಪ ಮೇಯೊಂದಿಪ್ಪುನವು ತೋಜಿದ್ ಬತ್ತ್ಂಡ್.
ಮುಲ್ಪ ಉಪ್ಪುನ ಕಾಡುಲು ಪಚ್ಚೆ, ನಿತ್ಯಹರಿದ್ವರ್ಣ ಬೊಕ್ಕ ಅರೆ ನಿತ್ಯಹರಿದ್ವರ್ಣದ ಮರಕುಲೆಡ್ದ್ ಕೂಡ್ದುಂಡು ಉದಾಹರಣೆಗೆ ತೇಗ, ಗುಲಾಬಿ, ಟರ್ಮಿನಾಲಿಯಾ, ಚಂದನ, ಮಾವು, ಜಾಮುನ್, ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ, ಬಾಳೆ, ಪವಿತ್ರ ಅಂಜೂರ, ಕಿನೋ ಮರ, ಬಿದಿರು, ಡಯೋಸ್ಪೈರೊಸ್ ಬೌರ್ಡಿಲ್ಲೊನಿ, ಹೋಪಿಯಾ ಪರ್ವಿಫ್ಲೋರಾ, ಡಿಪ್ಟೆರೊಕಾರ್ಕಸ್ ಇಂಡಿಕಸ್, ಟ್ರಾಮೆಕೊರಿಪಸ್ ಬೊಕ್ಕ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತ ಕೋನಿಫರ್, ನಾಗೇಯಾ ವಾಲಿಚಿಯಾನಾ. ಔಷಧೀಯ ಗ್ಲೋರಿಯೊಸಾ ಲಿಲಿ ಉದ್ಯಾನವನೊಡು ಬುಲೆಪುಂಡು. ಸ್ಥಳೀಯ ಸಸ್ಯವರ್ಗೊಡು ಹಬೆನಾರಿಯಾ ಪೆರಿಯರೆನ್ಸಿಸ್ ಬೊಕ್ಕ ಸಿಜಿಜಿಯಂ ಪೆರಿಯರೆನ್ಸ್ ಉಂಡು. ಈ ಉದ್ಯಾನವನೊನು ಕೃಷಿ ಪ್ರದೇಶೊಲು ಸುತ್ತುವರಿದ್ ಉಂಡು, ವಿಶೇಷವಾದ್ ಚಾ, ಏಲಕ್ಕಿ ಬೊಕ್ಕ ಕಾಫಿದಂಚಿನ ಬುಳೆಕುಲೆನ ತೋಟೊಲು
ಪ್ರಾಣಿ ವರ್ಗ
[ಸಂಪೊಲಿಪುಲೆ]
ಸಸ್ತನಿಲು
[ಸಂಪೊಲಿಪುಲೆ]ಉದ್ಯಾನವನೊಡು 35 ಜಾತಿದ ಸಸ್ತನಿಲೆನ್ ದಾಖಲಾತ್ ದ್ ಉಂಡು, ಉಂದೆಟ್ ಮಸ್ತ್ ಅಪಾಯೊಡು ಉಪ್ಪುನ ಜಾತಿಲುಲಾ ಉಂಡು. ಉಂದು ಒಂಜಿ ಪ್ರಮುಖ ಹುಲಿ ಬೊಕ್ಕ ಆನೆಲೆನ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶ. ಒಟ್ಟು 40 ಬಂಗಾಳ ಹುಲಿಲೆನ್ 2017ಡ್ ಉದ್ಯಾನವನೊದ 925 ಚದರ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಡ್ ಲೆಕ್ಕ ಮಲ್ತೆರ್.ಏಷ್ಯಾದ ಆನೆಗ್ ಉಂದು ಮೌಲ್ಯದವು, ಬೊಕ್ಕ ಕೆಲವು ಬೊಲ್ದು ಹುಲಿಲುಲಾ ಮುಲ್ಪ ಉಂಡು. ಬೇತೆ ಸಸ್ತನಿಲೆಡ್ ಗೌರ್, ಸಾಂಬಾರ್, ಕಾಡು ಹಂದಿ, ಭಾರತೀಯ ದೈತ್ಯ ಅಳಿಲು, ಟ್ರಾವಂಕೂರ್ ಹಾರುನ ಅಳಿಲು, ಕಾಡು ಬೆಕ್ಕು, ಧೋಲೆ, ಸ್ಲೋತ್ ಕರಡಿ, ನೀಲಗಿರಿ ತಹ್ರ್, ಸಿಂಹ-ಬಾಲದ ಮಕಾಕ್, ನೀಲಗಿರಿ ಲಂಗೂರು, ಸಲೀಂ ಅಲಿನ ಫಲವಸ್ತು, ಪಟ್ಟೆದ ಕತ್ತಿದ ಮಂಗೂಸ್, ಬೊಕ್ಕ ಮರ್ಗಿಟೆನ್ ಸೇರ್ದ್ ಉಪ್ಪುಂಡು.[2]
ಪಕ್ಕಿಲು
[ಸಂಪೊಲಿಪುಲೆ]ವಲಸೆ ಬತ್ತಿನಕುಲು ಸೇರ್ದ್ ಸುಮಾರ್ 266 ಜಾತಿದ ಪಕ್ಕಿಲೆನ್ ಈ ಉದ್ಯಾನೊಡು ತೂವೊಲಿ. ಸ್ಥಳೀಯ ಪಕ್ಕಿಲೆಡ್ ಮಲಬಾರ್ ಬೂದು ಕೊಂಬುದ ಪಕ್ಕಿ, ನೀಲಗಿರಿ ಮರತ್ತ ಪಾರಿವಾಳ, ನೀಲಿ-ರೆಕ್ಕೆದ ಪ್ಯಾರಾಕೀಟ್, ನೀಲಗಿರಿ ಫ್ಲೈಕ್ಯಾಚರ್, ಕೆಂಪು-ಬೆನ್ನಿದ ಸನ್ಬರ್ಡ್, ಬಿಳಿ-ಪೊಟ್ಟೆದ ರೆಡ್ಸ್ಟಾರ್ಟ್, ಬೊಕ್ಕ ಕಪ್ಪು-ಕತ್ತಿತ್ತ ಕೋಳಿ ಸೇರ್ದ್ ಉಪ್ಪುಂಡು.
ಪೆರಿಯರ್ ಟೈಗರ್ ರಿಸರ್ವ್ (ಪಿಟಿಆರ್) ದ ಆಶ್ರಯೊಡು ನಡತಿನ ೧-೪ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೧೬ ಗ್ ನಡತಿನ ಒಂಜಿ ನಾಲ್ ದಿನೊತ ಸಮೀಕ್ಷೆಡ್ ದುಂಬು ಕಂಡುಬರಂದಿನ ೧೩ ಪೊಸ ಪಕ್ಕಿಲು ಬೊಕ್ಕ ೧೬ ಚಿಟ್ಟೆ ಜಾತಿಲು ಉಪ್ಪುನವು ತೋಜಿದ್ ಬತ್ತ್ಂಡ್. ಪೊಸತ್ ಕಂಡುಬತ್ತಿನ ಪಕ್ಕಿ ಜಾತಿಲೆಡ್ ಯುರೇಷಿಯನ್ ವುಡ್ಕಾಕ್ (ಸ್ಕೊಲೊಪ್ಯಾಕ್ಸ್ ರಸ್ಟಿಕೊಲಾ), ಸ್ಟೆಪ್ಪೆ ಗಲ್ (ಲಾರಸ್ ಫುಸ್ಕಸ್ ಬಾರ್ಬೆನ್ಸಿಸ್), ಗ್ರೇ-ನೆಕ್ಡ್ ಬಂಟಿಂಗ್ (ಎಂಬೆರಿಜಾ ಬ್ರೂನಿಸೆಪ್ಸ್) ಬೊಕ್ಕ ಪ್ಯಾಡಿಫೀಲ್ಡ್ ವಾರ್ಬ್ಲರ್ (ಅಕ್ರೊಸೆಫಾಲಸ್ ಅಗ್ರಿಕೋಲಾ) ಉಂಡು
ಸರೀಸೃಪೊಲು ದ್ವಿವರ್ಣದ ಕಪ್ಪೆ (ಮಲಬಾರ್ ಕಪ್ಪೆ) ಕ್ಲಿನೋಟಾರ್ಸಸ್ ಕರ್ಟೈಪ್ಸ್ ಸರೀಸೃಪೊಲೆಡ್ 45 ಜಾತಿಲು ಉಂಡು - 30 ಸರ್ಪೊಲು, 13 ಕಲ್ಲುರ್ಟಿಲು, ಬೊಕ್ಕ ರಡ್ಡ್ ಆಮೆಲು. ಹಾವುಲೆಡ್ ಕಿಂಗ್ ಕೋಬ್ರಾ, ಮಲಬಾರ್ ಪಿಟ್ ವೈಪರ್, ಬೊಕ್ಕ ಪಟ್ಟೆದ ಹವಳದ ಹಾವು ಉಂಡು.[3]
ಉದ್ಯಾನವನೊಡು ಉಪ್ಪುನ ಉಭಯಚರೊಲು ಸೀಸಿಲಿಯನ್ ಲು, ಕಪ್ಪೆಲು ಬೊಕ್ಕ ಕಪ್ಪೆಲು. ಜಾತಿಲೆಡ್ ಮಲಬಾರ್ ಗ್ಲೈಡಿಂಗ್ ಕಪ್ಪೆ, ಏಷ್ಯನ್ ಟೋಡ್, ಶಿಲೀಂಧ್ರ ಕಪ್ಪೆ, ಬೊಕ್ಕ ದ್ವಿವರ್ಣದ ಕಪ್ಪೆ ಉಂಡು.
ಮೀನ್
[ಸಂಪೊಲಿಪುಲೆ]
ಸ್ಥಳೀಯ ಕೆರೆಕುಲು ಬೊಕ್ಕ ನದಿಲೆಡ್ ಸುಮಾರ್ 40 ಜಾತಿದ ಮೀನ್ ಉಂಡು. ಅವುಲು ಪೆರಿಯಾರ್ ಟ್ರೌಟ್, ಪೆರಿಯಾರ್ ಲಾಟಿಯಾ, ಪೆರಿಯಾರ್ ಬಾರ್ಬ್, ಚನ್ನ ಬಾರ್ಬ್, ಬೊಕ್ಕ ಟ್ರಾವಂಕೂರ್ ಲೋಚ್ ಉಂಡು.ಕೀಟೊಲು ಪೆರಿಯರ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನೊಡು ಮೈಕಲೆಸಿಸ್ ಪಟ್ನಿಯಾ ಜುನೋನಿಯಾ ಪೆರಿಯಾರ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನೊಡು ಹೆಮಿಕಾರ್ಡುಲಿಯಾ ಏಷ್ಯಾಟಿಕಾ

ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಅತಿ ಮಲ್ಲ ಚಿಟ್ಟೆ ದಕ್ಷಿಣ ಪಕ್ಕಿ ರೆಕ್ಕೆ ಸೇರ್ದ್ ಸುಮಾರ್ ೧೬೦ ಚಿಟ್ಟೆ ವರ್ಗೊಲು ಉಂಡು; ಸುಣ್ಣದ ಚಿಟ್ಟೆ; [4]ಮಲಬಾರ್ ಮರತ ಅಪ್ಸರೆ; ಭಾರತೀಯ ಆಲ್ಕಿಂಗ್; ನೈಋತ್ಯ ಘಟ್ಟೊಲೆಡ್ ಸ್ಥಳೀಯವಾದ್ ಉಪ್ಪುನ ಎವರ್ಶೆಡ್ ನ ಏಸ್; ದಕ್ಷಿಣ ಮಚ್ಚುದ ಏಸ್, ಉಂದು ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟೊಲೆನ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗೊಲೆಡ್ಲಾ ಸ್ಥಳೀಯವಾದುಂಡು, ಆಂಡ ಟಿ. ಎವರ್ಶೆಡಿಡ್ದ್ ಜಾಸ್ತಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದುಂಡು ಬೊಕ್ಕ ಮಲ್ಲ ವ್ಯಾಪ್ತಿಡ್ ಉಂಡು; ಮದ್ರಾಸ್ ಏಸ್; ಮಸ್ತ್ ಬೆದರಿಕೆಡ್ ಉಪ್ಪುನ ಟ್ರಾವಂಕೂರ್ ಸಂಜೆದ ಕಂದು ಬಣ್ಣ, ಉಂದೆನ್ ಕಬ್ಬುದ ಬ್ರೇಕ್ ಡ್ ಮಾತ್ರ ತೂವೊಲಿ; ವಿವಿಧ ಬಗೆತ ಅಸಾಮಾನ್ಯ ಮೈಕಲೆಸಿಸ್ ಜಾತಿಲು (ಬುಷ್ಬ್ರೌನ್ಸ್), ಅವುಲು ಕೆಲವು ಪಶ್ಚಿಮ ಘಾಟಿಡ್ ಸ್ಥಳೀಯವಾದುಂಡು; ಬೊಕ್ಕ ಮಸ್ತ್ ಬಗೆತ ಚಿಟ್ಟೆಲು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ದಕ್ಷಿಣ ಅಟ್ಲಾಸ್ ಚಿಟ್ಟೆ. ಪೆರಿಯಾರ್ ಟೈಗರ್ ಕನ್ವರ್ಸೇಶನ್ ಫೌಂಡೇಶನ್, ಇಂಡಿಯನ್ ಡ್ರ್ಯಾಗನ್ ಫ್ಲೈ ಸೊಸೈಟಿ ಬೊಕ್ಕ ಫಾರೆಸ್ಟ್ ಅಂಡ್ ವೈಲ್ಡ್ ಲೈಫ್ ಇಲಾಖೆ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೧೭ಡ್ ಜಂಟಿಯಾದ್ ನಡಪಾಯಿನ ಒಂಜಿ ಸಮೀಕ್ಷೆಡ್ ಏಷ್ಯಾದ ಪಚ್ಚೆ (ಹೆಮಿಕಾರ್ಡುಲಿಯಾ ಏಷ್ಯಾಟಿಕಾ) ಸೇರ್ದ್ ೭೭ ಜಾತಿದ ಒಡೊನಾಟಾ ಉಂಡು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೧೮ಡ್ ಅದೇ ತಂಡೊಡು ಜಂಟಿಯಾದ್ ನಡತಿನ ಒಂಜಿ ಸಮೀಕ್ಷೆಡ್ ಇನ್ನಗ ಎಂಟು ಪೊಸ ಜಾತಿಲು ತೋಜಿದ್ ಬತ್ತ್ಂಡ್[5]
ಚರಿತ್ರೆ
[ಸಂಪೊಲಿಪುಲೆ]೧೮೯೫ – ಮುಳ್ಳಪೆರಿಯಾರ್ ಅಣೆಕಟ್ಟು ನಿರ್ಮಾಣ
೧೮೯೯ – ಪೆರಿಯಾರ್ ಕೆರೆ ಮೀಸಲು ರಚನೆ
೧೯೩೩ – ಎಸ್.ಸಿ.ಎಚ್. ರಾಬಿನ್ಸನ್ ಸುರುತ ಆಟದ ವಾರ್ಡೆನ್ ಮಲ್ತೆರ್
೧೯೩೪ – ನೆಲ್ಲಿಕ್ಕಂಪಟ್ಟಿ ಗೇಮ್ ಅಭಯಾರಣ್ಯ ರಚನೆ
೧೯೫೦ – ಪೆರಿಯರ್ ನ್ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯ ಆದ್ ಒಟ್ಟು ಮಲ್ತೆರ್
೧೯೭೮ – ಪೆರಿಯರ್ ನ್ ಹುಲಿ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶ ಪಂಡ್ದ್ ಘೋಷಣೆ ಮಲ್ತೆರ್
೧೯೮೨ – ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನೊ ಆದ್ ಕೋರ್ ಪ್ರದೇಶೊದ ಪೂರ್ವಭಾವಿ ಅಧಿಸೂಚನೆ
೧೯೯೧ – ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಎಲಿಫೆಂಟ್ ದ ಅಡಿಟ್ ಕನತೆರ್
೧೯೯೬ – ಭಾರತ ಪರಿಸರ-ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಯೋಜನೆ ಪ್ರಾರಂಭ
೨೦೦೧ – ಪೆರಿಯಾರ್ ಪೂರ್ವ ಬೊಕ್ಕ ಪೆರಿಯಾರ್ ಪಶ್ಚಿಮ ಪಂಡ್ದ್ ವಿಂಗಡಣೆ ಆಂಡ್
೨೦೦೪ – ಪೆರಿಯಾರ್ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನ ರಚನೆ
೨೦೦೭ – ೧೪೮ ಕಿ.ಮೀ.೨ ಗುಡ್ರಿಕಲ್ ಶ್ರೇಣಿನ್ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶೊಗು ಸೇರ್ಪಾಯೆರ್
೨೦೧೧ – ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹುಲಿ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ ಬೊಕ್ಕ ಕೇಂದ್ರ ಪರಿಸರ ಬೊಕ್ಕ ಅರಣ್ಯ ಸಚಿವಾಲಯೊಡ್ದ್ ಪೆರಿಯಾರ್ ಹುಲಿ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶೊದ ನಿರ್ವಹಣೆನ್ "ಬಾರಿ ಎಡ್ಡೆ" ಪಂಡ್ದ್ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಲ್ತೆರ್
೨೦೧೨ - ಪೊನ್ನಂಬಳಮೇಡುಡು ೧೪೮ ಕಿ.ಮೀ.೨ ನಿತ್ಯಹರಿದ್ವರ್ಣದ ಕಾಡುನ್ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶೊಗು ಸೇರಾಯೆರ್
ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆದ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ
[ಸಂಪೊಲಿಪುಲೆ]ಪೆರಿಯಾರ್ ಟೈಗರ್ ರಿಸರ್ವ್ (ಪಿಟಿಆರ್) ವಾರ್ಷಿಕವಾದ್ 17.6 ಬಿಲಿಯನ್ ರೂಪಾಯಿ (1.9 ಲಕ್ಷ (190,000)/ಹೆಕ್ಟೇರ್) ಮೌಲ್ಯದ ಪ್ರವಾಹ ಲಾಭೊಲೆನ್ ಒದಗಿಸವುಂಡು ಪನ್ಪಿನ ಅಂದಾಜಿ ಉಂಡು. ಪ್ರಮುಖ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಸೇವೆಲು ಜೀನ್-ಪೂಲ್ ರಕ್ಷಣೆ (7.86 ಬಿಲಿಯನ್), ತಮಿಳುನಾಡುದ ಜಿಲ್ಲೆಲೆಗ್ ನೀರ್ ದ ವ್ಯವಸ್ಥೆ (4.05 ಬಿಲಿಯನ್), ವನ್ಯಜೀವಿಲೆಗ್ ಆವಾಸಸ್ಥಾನ ಬೊಕ್ಕ ಆಶ್ರಯ (3.55 ಬಿಲಿಯನ್), ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮುದಾಯೊಲೆಗ್ ಉದ್ಯೋಗ ಸೃಷ್ಟಿ (25 ಮಿಲಿಯನ್), ಸಮೀಪದ ಊರುಲು ಬೊಕ್ಕ ಜಿಲ್ಲೆಲೆಗ್ ನೀರ್ ಶುದ್ಧೀಕರಣ ಸೇವೆಲು (483 ಮಿಲಿಯನ್) ಬೊಕ್ಕ ಮನರಂಜನೆದ ಮೌಲ್ಯ (25 ಮಿಲಿಯನ್) ಸೇರ್ದ್ ಉಪ್ಪುಂಡು
[[ವರ್ಗ:Kerala Culture Month 2026]]
- ↑ https://www.keralatourism.org/periyar/history-periyar-valley.php#:~:text=The%20game%20sanctuary%20covered%20an,renamed%20the%20Periyar%20Tiger%20Reserve
- ↑ https://www.periyartigerreserve.org/Knowmore?id=60b87d102f9436962dd1356e&content=Periyar%20Tiger%20Reserve
- ↑ https://www.keralatourism.org/periyar/mammals-periyar-tiger-reserve.php
- ↑ https://www.keralatourism.org/periyar/butterflies-periyar-tiger-reserve.php
- ↑ https://www.thehindu.com/news/national/kerala/survey-finds-surprise-sighting/article19957758.ece