ಫತೇಪುರ್ ಸಿಕ್ರಿ
 | ಈ ಲೇಕನೊಡು ಅರ್ತ ಆವಂದಿ ವಾಕ್ಯೊಲು ಸರಿ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಬರವು ಸುದಾರನೆದ ಅಗತ್ಯೊಲಾ ಉಂಡು. (ಆಗೋಸ್ಟು ೨೦೨೬) |
ಫತೇಪುರ ಸಿಕ್ರಿ ಭಾರತ ದೇಶೊದ ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದ ಆಗ್ರಾ ಜಿಲ್ಲೆದ ಒಂಜಿ ಊರು . 35.7 ಕಿ.ಮೀ,(೨೨.೨mi) ಆಗ್ರಾ ಜಿಲ್ಲಾ ಮುಖ್ಯ ಕಚೇರಿರ್ದ್ ದೂರೊಡು ಉಂಡು,[1]ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಅಕ್ಬರ್ 1571ಡ್ ಮೊಘಲ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯೊದ ರಾಜಧಾನಿಯಾದ್ ಫತೇಪುರ್ ಸಿಕ್ರಿ ಪನ್ಪಿನ ಊರು ಮಲ್ತೆರ್; ಉಂದು 1571 ಡ್ದ್ 1585 ಮುಟ್ಟ ರಾಜದಾನಿ ಪನ್ಪಿನ ಪುಗರ್ತೆಡ್ ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಪಂಜಾಬ್‌ಡ್ ನಡತಿನ ಒಂಜಿ ಸಬೆತ ಕಾರಣವಾದ್ ಅಕ್ಬರ್ ಫತೇಪುರ ಸಿಕ್ರಿನ್ ಬುಡ್ದು ಪೋಯೆರ್, 1610ಡ್ದ್ ಈ ರಾಜದಾನಿನ್ ಪೂರಾ ಕೈಬುಡಿಯೆರ್.[2]
ಈ ಪೇಂಟೆದ ಪುದರ್ ದುಂಬು ಈ ಜಾಗೆನ್ ಆಕ್ರಮಣ ಮಲ್ತಿನ ಸಿಕ್ರಿ ಪನ್ಪಿನ ಊರುಡ್ದ್ ಬತ್ತ್ಂಡ್. ೧೯೯೯ಡ್ದ್ ೨೦೦೦ ಮುಟ್ಟ ಆರ್ಕಿಯೋಲೊಜಿಕಲ್ ಸರ್ವೇ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ (A.S.I.) ಬೂಮಿ ಅಗೆತಿನೆಟ್ಟ್ ಅಕ್ಬರ್ ರಾಜಧಾನಿನ್ ಕಟ್ಟೆರೆ ದುಂಬು ಮುಲ್ಪ ಜನಕುಲು ಜೀವನ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್, ದೇವಸ್ಥಾನೊಲು ಬೊಕ್ಕ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರೊಲು ಇತ್ತ್ಂಡ್ ಪನ್ಪಿನವು ತೋಜಿದ್ ಬತ್ತ್ಂಡ್. ಸುಂಗಾಸ್ ಪನ್ಪಿನಕ್ಲು ದುಂಬು ಮೂಲು ನೆಲೆ ಮಲ್ತೆರ್.[3] ಕಾನ್ವಾ ಯುದ್ಧ (೧೫೨೭) ಆಪಿನ ಮುಟ್ಟ ಉಂದು ಸಿಕಾರ್ವಾರ್ ರಾಜಪುತ್ರೆರೆನ ನಿಯಂತ್ರನೊಡು ಇತ್ತ್ಂಡ್.[4][5]
ಶೇಖ್ ಸಲೀಂ ಚಿಸ್ಟಿನ ಸೂಫಿ ಮಠ (ಕಾನ್ಕಾ) ದುಂಬು ಈ ಜಾಗೆಡ್ ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಅಕ್ಬರ್‌ನ ಮಗೆ, ಜಹಾಂಗೀರ್, 1569ಡ್ ಸಿಕ್ರಿ ಗ್ರಾಮೊಡು ಅಕ್ಬರೆನ ಮೋಕೆದ ಬುಡೆದಿ ಮರಿಯಮ್-ಉಜ್-ಜಮಾನಿಗ್ ಪುಟ್ಟುವೆರ್,[6] ಆ ವರ್ಷೊಡು, ಪುಟ್ಟುನೆನ್ ದುಂಬಾದ್ ಸೂಚನೆ ಮಲ್ತಿನ ಶೇಖ್‌ನ ನೆಂಪುಗಾದ್ ಒಂಜಿ ಧಾರ್ಮಿಕ ಗುಂಪುನು ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್. ಜಹಾಂಗೀರ್‌ನ ರಡ್ಡನೆ ಪುಟ್ಟು ಪರ್ಬೊಗ್ ಅಕ್ಬರ್, ಒಂಜಿ ಗೋಡೆದ ನಗರ ಬೊಕ್ಕ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಶಾಹಿ ಅರಮನೆದ ನಿರ್ಮಾಣೊನು ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್. ೧೫೭೩ಡ್ ಅಕ್ಬರ್‌ನ ಗುಜರಾತ್‌ದ ವಿಜಯಶಾಲಿ ಸಬೆತ ಬೊಕ್ಕ ಈ ನಗರೊನು ಫತೇಪುರ್ ಸಿಕ್ರಿ "ವಿಜಯದ ನಗರ" ಪನ್ಪಿನ ಪುದರ್‌‌ಡ್ ಗುರ್ತ ಮಲ್ತೆರ್.
೧೮೦೩ಡ್ ಬ್ರಿಟಿಷೆರ್ ಆಗ್ರಾನ್ ಆಕ್ರಮಣ ಮಲ್ತಿನ ಬೊಕ್ಕ ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪೆನಿ ಮುಲ್ಪ ಒಂಜಿ ಆಡಳಿತ ಕೇಂದ್ರ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ೧೮೫೦ ಮುಟ್ಟ ಇಂಚೆನೆ ಉಂತುಂಡು. ೧೮೧೫ಡ್, ಮಾರ್ಕ್ವೆಸ್ ಆಫ್ ಹ್ಯಾಸ್ಟಿಂಗ್ಸ್ ಸಿಕ್ರಿಡ್ ಸ್ಮಾರಕೊಲೆನ್ ದುರಸ್ತಿ ಮಲ್ಪೆರೆ ಆದೇಶ ಮಲ್ತೆರ್. ಮೊಘಲ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿ ಆದ್ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮಹತ್ವ ಬೊಕ್ಕ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಗ್[೧] ಕಾರಣವಾಯಿನ, ಫತೇಪುರ್ ಸಿಕ್ರಿಗ್ 1986ಡ್ ಯುನೆಸ್ಕೋದ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆದ ತಾನೊದ ಪುಗರ್ತೆ ತಿಕ್ಕುಂಡ್.[7][8]
ಇತಿಹಾಸೊ
[ಸಂಪೊಲಿಪುಲೆ]ಆರ್ಕಿಯೋಲೊಜಿಕಲ್ ಸರ್ವೇ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾದ ಸಾಕ್ಷಿದ ಪ್ರಕಾರ ಪೇಂಟೆಡ್ ಗ್ರೇ ವೇರ್ ಕಾಲೊಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಈ ಜಾಗೆಡ್ ಜನಜೀವನ ಇತ್ತ್ಂಡ್ ಪನ್ಪುನ ತೋಜಿದ್ ಬೈದ್ಂಡ್. ಇತಿಹಾಸಕಾರೆ ಸೈಯದ್ ಅಲಿ ನದೀಮ್ ರೆಜಾವಿನ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ಪ್ರದೇಶ ಸುಂಗಾ ಆಡಳಿತೊಡು ಬೊಕ್ಕ ಸಿಕರ್ವಾರ್ ರಾಜಪುತ್ರೆರೆನ ಆಡಳಿತೊಡು ಬುಲೆಂಡ್, ಅಕುಲು 7ನೆಡ್ದ್ 16ನೆ ಶತಮಾನೊಗು ಖಾನ್ವಾ ಯುದ್ಧ (೧೫೨೭) ಮುಟ್ಟ ಈ ಪ್ರದೇಶೊನು ನಿಯಂತ್ರಣ ಮಲ್ಪುನಗ ಒಂಜಿ ಕೋಟೆನ್ ನಿರ್ಮಾಣ ಮಲ್ತೆರ್. ಈ ಪ್ರದೇಶೊ ಬೊಕ್ಕ ದೆಹಲಿ ಸುಲ್ತಾನ್‌ರೆನ ಆಡಳಿತೊಗು ಬತ್ತ್ಂಡ್. ಕಾಲ್ಜಿ ರಾಜವಂಶೊದ ಕಾಲೊಡು ಗಾತ್ರೊಡು ಬುಲೆಯಿನ ಈ ಜಾಗೆಡ್ ಮಸ್ತ್ ಮಸೀದಿಲೆನ್ ನಿರ್ಮಾಣ ಮಲ್ತೆರ್.[5][9]
ಮುಘಲೆರ್ದ್ ದುಂಬುದ ಕಾಲ
[ಸಂಪೊಲಿಪುಲೆ]ದುಂಬು ಇತ್ತಿನ ಕೆದುತ ಆಗ್ನೇಯ ತೀರೊಡು ಉಪ್ಪುನ ಬಿರ್ಛಾಬಿಲಿ ತಿಲಾಡ್ ನಡತಿನ ಸರ್ವೆಡ್ ಕ್ರಿ.ಶ.೬ನೆ ಶತಮಾನೊಗು ದುಂಬು ಒಂಜಿ ಜನಮಾನಿ ಉಪ್ಪುನ ಜಾಗೆ ಆದಿತ್ತ್ಂಡ್ ಪನ್ಪುನ ಬೂಮಿಡ್ ಇತ್ತಿನ ದುಂಬುದ ಗುರ್ತೊಲೆಡ್ ಗೊತ್ತಾಂಡ್. ೬ನೆಡ್ದ್ ೯ನೆ ಶತಮಾನೊಗು ಸೇರ್ದಿನ ಪಿರಾಕ್‌ದ ಪದರೊಡು ಇಟ್ಟಿಗೆದ ಗೋಡೆಲು, ಕಟ್ಟಡೊಲೆನ ಅಡಿಪಾಯೊಲು, ಒಂಜಿ ಆಕಾರೊದ ಕಲ್ಲುದ ಸ್ತಂಭ, ಬೊಕ್ಕ ಕೆಂಪು ಸ್ಯಾಂಡ್‌ಸ್ಟೋನ್‌ಡ್ ಮಲ್ತಿನ ನರಮಾನಿಲೇ ಮಲ್ತಿನ ಗುಂಡಿ ಸೇರ್ದ್ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಕಟ್ಟಡೊಲೆನ ಅವಶೇಸೋಲು ಉಂಡು. ಜೈನ ದೇವತೆ ಅಂಬಿಕಾನ ತುಂಡಾತಿನ ಶಿಲ್ಪ ಶೈಲಿಶಾಸ್ತ್ರೀಯವಾದ್ 6ನೆ ಅತ್ತಂದೆ 7ನೆ ಶತಮಾನೊಗು ಸೇರ್ದಿನವು, ಕಲ್ಲ್ ದ ಸ್ತಂಭ ಬೊಕ್ಕ ಬ್ರಾಹ್ಮೀ ಲಿಪಿಟ್ ರಡ್ಡ್ ಅಕ್ಷರೊದ ಶಾಸನೊ, ಈ ಕಾಲೊಡು ಜೈನ ದೇಗುಲೊ ಇತ್ತಿನೆನ್ ತೋಜಾವುಂಡು. ನನಾತ್ ಅಗೆತಿನೆಟ್ಟ್ ಬತ್ತಿನ ಬೇತೆ ಕುಂಬಾರಿಕೆದ ತುಂಡುಲು, ಗೊಬ್ಬುನೆತ್ತ ತುಂಡುಲು, ಬರವುದ ವಸ್ತುಲು, ಅಚ್ಚುಲು, ಕುಪ್ಪಿದ ಬೊಕ್ಕ ಕರ್ಬೊದ ಕಾಜಿಲು, ಬೊಕ್ಕ ಒಂಜಿ ಈಟಿ ಪೂರಾ ತಿಕ್ಕುದಿತ್ತ್ಂಡು.[10]
ಭಾಸೆ
[ಸಂಪೊಲಿಪುಲೆ]೨೦೧೧ ರ ಸೆನ್ಸಸ್‌ದ ಪ್ರಕಾರ ೯೮.೮೧% ಜನಕುಲು ಹಿಂದಿ ಪಾತೆರುನಕುಲು ಬೊಕ್ಕ ೧.೦೪% ಜನಕುಲು ಬ್ರಜ್ ಭಾಷಾ ಪಾತೆರುನಕುಲು ಪಂಡ್ದ್ ತೆರಿದುಂಡು.[11]
ಸರಕಾರ ಬೊಕ್ಕ ರಾಜಕೀಯ
[ಸಂಪೊಲಿಪುಲೆ]ಫತೇಪುರ್ ಸಿಕ್ರಿ ಆಗ್ರಾ ಜಿಲ್ಲೆದ ಪದಿನೈನ್ ಬ್ಲಾಕ್‌ದ ಮುಖ್ಯ ಕಚೇರಿಲೆಡ್ ಒಂಜಿ. ಉಂದೆತ ಅಡಿಟ್ ೫೨ ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತ್‌ ಉಂಡು. ಫತೇಪುರ್ ಸಿಕ್ರಿ, ಲೋಕಸಭೆದ ಒಂಜಿ ಕ್ಷೇತ್ರ, ಭಾರತೀಯ ಸಂಸತ್‌ ದ ಲೋಕ ಸಬೆಟ್ (Lower house), ಬೊಕ್ಕ ಐನ್ ವಿಧಾನಸಭೆ ( ಶಾಸಕಾಂಗ ಸಭೆ ) ವಿಭಾಗೊಲೆನ್ ಸೇರ್‌ದುಂಡು: ಆಗ್ರಾ ಗ್ರಾಮೀಣ | ಫತೇಪುರ ಸಿಕ್ರಿ ಖೇರಾಗಢ್ ಫತೇಹಾಬಾದ್ ಬಾಹ್
ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಲು
[ಸಂಪೊಲಿಪುಲೆ]
ಫತೇಪುರ್ ಸಿಕ್ರಿ ಒಂಜಿ ಕಲ್ಲುದ ಗುಡ್ಡೆಡ್ ಉಂಡು, 3 kilometres (1.9 mi) ಉದ್ದೊಡು ಬೊಕ್ಕ 1 km (0.62 mi) ಅಗಲ, ಬೊಕ್ಕ ಅರಮನೆದ ನಗರೊನು 6 km (3.7 mi) ಡ್ದ್ ಸುತ್ತಲಾ ಉಂಡು ಮೂಜಿ ಬರಿಟ್ ಗೋಡೆ ನಾಲ್ನೆ ಕೆದುತ ಗಡಿಟ್ ಉಂಡು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಈ 40 ಮೀ ಎತ್ತರದ ಗುಡ್ಡೆದ ಸುತ್ತ ಉಂಡಾತ್ಂಡ್, ಬೊಕ್ಕ ಉಂದು ಸರಿಸುಮಾರು ಒಂಜಿ ರೊಂಬಸ್ ಆಕಾರೊಡು ಬೂರುಂಡು. ನೆಲತ ರಚನೆಲೆನ ಸಾಮಾನ್ಯ ವಿನ್ಯಾಸ, ವಿಶೇಷವಾದ್ "ತೋಟೊಲೆನ ನಿರಂತರ ಬೊಕ್ಕ ಕಾಂಪ್ಯಾಕ್ಟ್ ನಮೂನೆ, ಸೇವೆಲು ಬೊಕ್ಕ ಸೌಲಭ್ಯೊಲು" ನಗರೊನು ಗುರ್ತಮಲ್ಪೆರೆ ಆಪುಂಡು. ನಗರ ಆರ್ಕಿಯೋಲೊಜಿಕಲ್ ತಜ್ಞೆರೆನ ಪ್ರಕಾರ ಫತೇಪುರ್ ಸಿಕ್ರಿನ್ ಮುಖ್ಯವಾದ್ ಅಯಿತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ನಿವಾಸಿಲೆಗ್ ವಿರಾಮ ಬೊಕ್ಕ ಐಷಾರಾಮಿ ಸೌಲಭ್ಯೊಲೆನ್ ಕೊರ್ಪುನಂಚ ಕಟ್ಟ್‌ದೆರ್ ಪನ್ಪಿನ ತೀರ್ಮಾನೊಗು ಕಾರಣವಾತ್ಂಡ್. ಫತೇಹ್ಪುರ್ ಸಿಕ್ರಿದ ರಾಜವಂಶದ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪೊನು ಟಿಮುರಿಡ್ ರೂಪೊಲು ಬೊಕ್ಕ ಶೈಲಿಲೆನ್ ಆಧಾರವಾದ್ ಮಲ್ತೆರ್.[12] The city was built massively and preferably with red sandstone.[13] ನಗರೊನು ಮಸ್ತ್ ಮಟ್ಟ್‌ಡ್ ಬೊಕ್ಕ ಕೆಂಪು ಮರಳುಕಲ್ಲ್ ಡ್ ಮಲ್ತೆರ್.[14] ಫತೇಪುರ್ ಸಿಕ್ರಿದ ಅರಮನೆಲೆನ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಶಬ್ದಕೋಸೊಡು ಬೊಕ್ಕ ಅಲಂಕಾರೊಡುಲಾ ಗುಜರಾತಿದ ಪ್ರಭಾವೊಲು ತೋಜುಂಡು. [15] ನಗರದ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಆ ಕಾಲೊಡು ಭಾರತೊಡು ಪುಗರ್ತೆ ಪಡೆಯಿನ ದೇಶೀಯ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಹಿಂದೂ ಬೊಕ್ಕ ಮುಸ್ಲಿಂ ರೂಪೊಲೆನ್ ತೋಜಾವುಂಡು. ಈ ಮೂಲ ಜಾಗೊಲೆನ ಗಮನಾರ್ಹ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಆಧುನಿಕ ಆರ್ಕಿಯೋಲೊಜಿಕಲ್ ತಜ್ಞೆರ್ ಪಂಡಿಲೆಕ್ಕ ಮೊಘಲ್ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಜೀವನದ ದೃಶ್ಯೊಲೆನ್ ಪಿರ ಕಟ್ಟೆರೆ ಸುಲಭ ಮಲ್ಪುಂಡು, ಬೊಕ್ಕ ಪೇಂಟೆದ ರಾಜವಂಶದ ಬೊಕ್ಕ ಶ್ರೀಮಂತ ನಿವಾಸಿಲೆನ ಶ್ರೇಣಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆನ್ ಎಡ್ಡೆ ರೀತಿಡ್ ಅರ್ಥ ಮಲ್ಪುಂಡು.
5 miles (8.0 km) ದೂರೊಡು ಉಪ್ಪುನ ಗೇಟ್ ಲೆಡ್ದ್ ಉಂದೆನ್ ಪೊಗ್ಗೊಲಿ ಉದ್ದದ ಕೋಟೆ ಗೋಡೆ, ದೆಹಲಿ ದ್ವಾರ, ಲಾಲ್ ದ್ವಾರ, ಆಗ್ರಾ ದ್ವಾರ ಬೊಕ್ಕ ಬಿರ್ಬಲ್ ದ್ವಾರ, ಚಂದನ್ಪಾಲ್ ದ್ವಾರ, ಗ್ವಾಲಿಯರ್ ದ್ವಾರ, ತೆಹ್ರಾ ದ್ವಾರ, ಚೋರ್ ದ್ವಾರ, ಬೊಕ್ಕ ಅಜ್ಮೇರಿ ದ್ವಾರ. ಈ ಅರಮನೆಡ್ ರಾಣಿ ಮರಿಯಮ್-ಉಜ್-ಜಮಾನಿಗ್ ಬೇಸಿಗೆದ ಅರಮನೆ ಬೊಕ್ಕ ಚಳಿಗಾಲದ ಅರಮನೆ ಉಂಡು, ಉಂದೆನ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಜೋಧಾ ಬಾಯಿ ಪಂಡ್ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್.
ಸಾಗಾವುನಿ (ಬಂಡಿ)
[ಸಂಪೊಲಿಪುಲೆ]ಫತೇಪುರ್ ಸಿಕ್ರಿ ಸುಮಾರ್ 37 kilometres (23 mi) ಆಗ್ರಾ‌ಡ್ದ್.[16] ಕೈತಲ್‌ದ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ ಆಗ್ರಾ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ ( ಕೇರಿಯಾ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ ಪಂಡ್ದ್ ಲಾ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್), 40 kilometres (25 mi) ಫತೇಪುರ್ ಸಿಕ್ರಿ‌ಡ್ದ್. ಕೈತಲ್‌ದ ರೈಲ್ವೆ ನಿಲ್ದಾಣ ಫತೇಪುರ್ ಸಿಕ್ರಿ ರೈಲ್ವೆ ನಿಲ್ದಾಣ, ಸುಮಾರ್ 1 kilometre (0.62 mi) ನಗರ ಕೇಂದ್ರೊಡ್ದ್. ಉಂದು ಆಗ್ರಾ ಬೊಕ್ಕ ನೆರೆಕರೆತ ಕೇಂದ್ರೊಲೆಗ್ ರಸ್ತೆಡ್ ಸಂಪರ್ಕೊಡು ಉಂಡು, ಅಲ್ಪ ಪ್ರವಾಸಿ ಬಸ್ಸುಲು ಬೊಕ್ಕ ಟ್ಯಾಕ್ಸಿಲೆನ ಒಟ್ಟಿಗೆಯುಪಿಎಸ್ಆರ್ಟಿಸಿ ನಿಯಮಿತ ಬಸ್ ಸೇವೆಲೆನ್ ಕೊರ್ಪುಂಡು.
ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಡ್
[ಸಂಪೊಲಿಪುಲೆ]ಸಲ್ಮಾನ್ ರುಶ್ದಿ ನ ಕಾದಂಬರಿಡ್ ದಿ ಎನ್ಚಾಂಟ್ರೆಸ್ ಆಫ್ ಫ್ಲೋರೆನ್ಸ್ 16ನೆ ಶತಮಾನೊದ ಫತೇಪುರ್ ಸಿಕ್ರಿಡ್ ನಡತ್ಂಡ್. [17]
ಸಿನಿಮಾಲೆಡ್
[ಸಂಪೊಲಿಪುಲೆ]ಶಾರುಖ್ ಖಾನ್ ಬೊಕ್ಕ ಮಹಿಮಾ ಚೌಧರಿ ನಟನೆ ಮಲ್ತಿನ ಹಿಂದಿ ಚಿತ್ರ ಪರ್ದೇಸ್‌ಡ್ದ್ ೧೯೯೭ಡ್ ಹಿಟ್ ಆಯಿನ "ದೋ ದಿಲ್ ಮಿಲ್ ರಾಹೇ ಹೈನ್" ಪನ್ಪಿನ ಪದನ್ ನಗರೊಡು ಚಿತ್ರೀಕರಣ ಮಲ್ತೆರ್.[18]
ಉಲ್ಲೇಕ
[ಸಂಪೊಲಿಪುಲೆ]- ↑ "Fatehpur Sikri". www.tajmahal.gov.in. Archived from the original on 8 March 2022. Retrieved 8 March 2022.
- ↑ Andrew Petersen (11 March 2002). Dictionary of Islamic Architecture. Routlegde. p. 82. ISBN 9781134613656.
- ↑ Sharma, D. V.; Prabhakar, V. N.; Pradhan, A.; Kabui, K. A. (2001). "Excavation at Birchhabili Tila, Sikri". Puratattva: Journal of the Indian Archaeological Society (in ಇಂಗ್ಲಿಷ್) (31): 55–56.
- ↑ Patil, Devendrakumar Rajaram (1963). The Antiquarian Remains in Bihar (in ಇಂಗ್ಲಿಷ್). Kashi Prasad Jayaswal Research Institute. p. 75.
- 1 2 Rezavi, Syed Ali Nadeem (2013). Sikri before Akbar. Oxford University Press. ISBN 978-0-19-908256-8. Archived from the original on 13 January 2020. Retrieved 13 January 2020.
- ↑ Hindu Shah, Muhammad Qasim. Gulshan-I-Ibrahimi. p. 223.
- ↑ "Fatehpur Sikri". UNESCO World Heritage Centre (in ಇಂಗ್ಲಿಷ್). Archived from the original on 15 February 2022. Retrieved 15 February 2022.
- ↑ "30 Years as World Heritage Site: Fatehpur Sikri". 22 March 2016. Archived from the original on 13 January 2022. Retrieved 13 January 2022.
- ↑ Safvi, Rana (10 December 2017). "The secrets about Fatehpur Sikri". The Hindu (in Indian English). Archived from the original on 13 January 2020. Retrieved 13 January 2020.
- ↑ Sharma, D. V.; Prabhakar, V. N.; Pradhan, V.; Kabui, K. I. (2001). "Excavation at Birchhabili Tila, Sikri". Purātattva. 31: 55–72. Retrieved 7 March 2026.
- ↑ "C-16 Population By Mother Tongue - Town level". censusindia.gov.in. Archived from the original on 28 July 2021. Retrieved 2 April 2021.
- ↑ Markus Hattstein, Peter Delius (2000). Islam: Art and Architecture. Könemann. pp. 466.
- ↑ Moritz Herrmann (2011). Mughal Architecture. GRIN Verlag. p. 3. ISBN 9783640930036.
- ↑ Ebba Koch (1991). Mughal Architecture: An Outline of Its History and Development (1526-1858). Prestel. p. 60.
- ↑ Catherine Ella Blanshard Asher (1992). Architecture of Mughal India, Part 1, Volume 4. Cambridge University Press. p. 50. ISBN 9780521267281.
- ↑ "Fatehpur Sikri - Architecture, Foundation, & History". Britannica. 28 December 2024. Retrieved 1 January 2025.
- ↑ Choudhury, Chandrahas (18 April 2008). "An ode to adolescent fantasy". Mint (in ಇಂಗ್ಲಿಷ್). Archived from the original on 27 March 2022. Retrieved 27 March 2022.
- ↑ "Do Dil Mil Rahe Hain from movie Pardes 1997". YouTube. 4 March 2022.