ಫಿಲಿಪ್ಪಿನ್ಸ್
ಫಿಲಿಪ್ಪಿನ್ಸ್- ಅಧಿಕೃತವಾದ್ ಫಿಲಿಪ್ಪಿನ್ಸ್ ಗಣರಾಜ್ಯ- ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯಾಡ್ ಉಪ್ಪುನ ಒಂಜಿ ದ್ವೀಪೊಲೆದ ದೇಶ. ಪಶ್ಚಿಮ ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಮಹಾಸಾಗರಡ್ ಉಪ್ಪುನ ಈ ದೇಶೊಡು ಸುಮಾರ್ ೭,೬೪೧ ದ್ವೀಪೊಲು ಉಲ್ಲ. ನೆತ್ತ ಒಟ್ಟು ವಿಸ್ತೀರ್ಣ ಸುಮಾರ್ ೩೦೦,೦೦೦ ಚದರ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಉಂಡು. ಈ ದ್ವೀಪೊಲೆನ್ ಮುಖ್ಯವಾದ್ ಮೂಜಿ ಭೌಗೋಳಿಕ ವಿಭಾಗೊಲಾದ್ ಬಡಕಾಯಿರ್ದ್ ತೆಂಕಾಯಿಗ್ ವಿಂಗಡನೆ ಮಲ್ತ್‌ದೆರ್. ಆ ವಿಭಾಗೊಲು: ಲುಜೋನ್, ವಿಸಾಯಾಸ್, ಬೊಕ್ಕ ಮಿಂಡಾನಾವೊ. ಫಿಲಿಪ್ಪಿನ್ಸ್‌ದ ಅಂದಾಜಿ ಜನಸಂಕೆ ೧೧ ಕೋಟಿ ಉಂಡು. ಪ್ರಪಂಚೊಡು ಎಚ್ಚ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಉಪ್ಪುನ ದೇಸೊಲೆಡ್ ಫಿಲಿಪ್ಪಿನ್ಸ್ ೧೩ನೇ ಸಾನೊಡು ಉಂಡು. ಮನಿಲಾ ಈ ದೇಶದ ರಾಜಧಾನಿ ಆದುಂಡು. ಫಿಲಿಪ್ಪಿನ್ಸ್‌ದ ಪಡ್ಡಾಯಿಗ್ ದಕ್ಷಿಣ ಚೀನಾ ಸಮುದ್ರ, ಮೂಡಾಯಿಗ್ ಫಿಲಿಪೈನ್ ಸಮುದ್ರ, ಬೊಕ್ಕ ತೆಂಕಾಯಿಗ್ ಸೆಲೆಬೆಸ್ ಸಮುದ್ರ ಉಂಡು. ಅಂಚನೆ, ಬಡಕಾಯಿಡ್ ತೈವಾನ್, ಈಶಾನ್ಯೊಡು ಜಪಾನ್ ಬೊಕ್ಕ ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾ, ಮೂಡಾಯಿಡ್ ಪಲಾವು ದ್ವೀಪೊ, ತೆಂಕಾಯಿಡ್ ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ, ನೈಋತ್ಯೊಡು ಮಲೇಷ್ಯಾ, ಪಡ್ಡಾಯಿಡ್ ವಿಯೆಟ್ನಾಂ, ಬೊಕ್ಕ ವಾಯುವ್ಯೊಗು ಚೀನಾ ದೇಸೊ ಉಂಡು. ಫಿಲಿಪ್ಪಿನ್ಸ್ ದೇಸೊದ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮಸ್ತ್ ಪಿರಾಕ್‌ದ ಬೊಕ್ಕ ಶ್ರೀಮಂತವಾಯಿನ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಆದ್ ಉಂಡು. ಮುಲ್ಪ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಜನಾಂಗದಕುಲು ಉಲ್ಲೆರ್.[೧][೨]
ಇತಿಹಾಸೊ
[ಸಂಪೊಲಿಪುಲೆ]ಫಿಲಿಪ್ಪಿನ್ಸ್‌ದ ಇತಿಹಾಸಪೂರ್ವ ಕಾಲೊಡು ಸುರುಕು ಇಡೆಗ್ ಬತ್ತಿನಕುಲು ನೆಗ್ರಿಟೊ ಜನಾಂಗದಕುಲು. ಅಕುಲೆರ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಆಸ್ಟ್ರೋಏಷ್ಯಾಟಿಕ್, ಪಾಪುವನ್, ಬೊಕ್ಕ ಆಸ್ಟ್ರೋನೇಷಿಯನ್ ಜನಕುಲು ಇಡೆ ಬತ್ತ್ ಉಂತಿಯೆರ್. ಕ್ರಿ.ಪೂ. ೩೦೦೦ದ ಪೊರ್ತುಗು, ಆಸ್ಟ್ರೋನೇಷಿಯನ್ ಜನಕುಲು ತೈವಾನ್‌ರ್ದ್ ತೆಂಕಾಯಿಗ್ ವಲಸೆ ಬತ್ತೆರ್. ಈ ಜನಾಂಗೊ ಎಚ್ಚ ಓಡಡೆ ಒಂಜೆರ್ದ್ ನನೊಂಜಿ ಬರಿಕ್ ಪೋವೊಂದಿತ್ತೆರ್.[೩][೪]
ಈ ಜನಾಂಗ ನಿದಾನೊಡು ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಆರ್ಥಿಕ, ಸಾಮಾಜಿಕ, ಬೊಕ್ಕ ರಾಜಕೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆನ್ ಉಂಡು ಮಲ್ತೊ, ಅಂಚನೆ ವಸಾಹತುಲು ಅತ್ತಂಡ ರಾಜ್ಯೊಲಾದ್ ಬುಲೆಯಿಂಡ್ ಪಂಡ್‌ದ್ ವಿದ್ವಾಂಸೆರ್ ಪನ್ಪೆರ್.[೫] ನೆಟ್ಟ್ ಕೆಲವು- ಮುಖ್ಯವಾದ್ ಸುದೆತ್ತ ಬರಿಟ್ ಇತ್ತಿನ- ವಸಾಹತುಲು ಮಲ್ಲ ಮಟ್ಟ್‌ದ ಸಾಮಾಜಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆನ್ ಉಂಡು ಮಲ್ತೊ. ಈ ವಸಾಹತುಲು ಫಿಲಿಪ್ಪಿನ್ಸ್‌ದ ಸುರುತ ರಾಜ್ಯೊಲು ಪನೊಲಿ. ಇತ್ತೆದ ಮನಿಲಾ, ಟೊಂಡೊ, ಪಂಗಾಸಿನಾನ್, ಸೆಬು, ಪನಾಯ್, ಬೊಹೋಲ್, ಬುಟುವಾನ್, ಕೊಟಬಾಟೊ, ಲನಾವೊ, ಜಾಂಬೊವಾಂಗ, ಬೊಕ್ಕ ಸುಲುದಂಚಿನ ಜಾಗೆಲೆದ ಪಿರಾಕ್‌ದ ರೂಪೊಲು, ಅಂಚನೆ ಮಾ-ಇ ದಂಚಿನ ರಾಜ್ಯೊಲು ಸುರುತ ರಾಜ್ಯೊಲೆಡ್ ಸೇರ್ದಿತ್ತ. ಆತ್ ಪಿರಾಕ್‌ದ ಕಾಲೊಡೆ ಈ ರಾಜ್ಯೊಲೆಗ್ ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್, ಹಿಂದೂ, ಬೊಕ್ಕ ಚೀನೀ ಸಂಸ್ಕೃತಿದ ಪ್ರಭಾವ ಇತ್ತ್ಂಡ್.[೬] ಇಸ್ಲಾಂ ಅರೇಬಿಯಾರ್ದ್ ಬತ್ತ್ಂಡ್. ಬೊಕ್ಕ ಹಿಂದೂ-ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮ, ಭಾಷೆ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಸಾಹಿತ್ಯ ಭಾರತೊರ್ದು ಬತ್ತ್ಂಡ್. ಕೆಲವು ರಾಜ್ಯೊಲು ಚೀನಾ ದೇಶಗ್ ಕಪ್ಪಕಾಣಿಕೆ ಕೊರೊಂದಿತ್ತಗೆ. ಈ ಎಲ್ಯ ಕಡಲ್‌ಬರಿತ ರಾಜ್ಯೊಲು ಸುರುತ ಸಹಸ್ರಮಾನೊರ್ದು ಎಡ್ಡೆಡ್ ಬುಲೆಯಿಂಡ್. ಈ ರಾಜ್ಯೊಲು ಇತ್ತೆದ ಚೀನಾ, ಭಾರತ, ಜಪಾನ್, ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್, ವಿಯೆಟ್ನಾಂ, ಬೊಕ್ಕ ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ ದೇಶೊಲೆದ ಒಟ್ಟುಗು ವ್ಯಾಪಾರ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತ. ಬಾಕಿದ ವಸಾಹತುಲು ಮಲ್ಲ ರಾಜ್ಯೊಲೆನ ಒಟ್ಟುಗು ಸೇರ್ದಿನ ಸ್ವತಂತ್ರ ಗ್ರಾಮ ಆದುಪ್ಪೆದ್ಂಡ್.
ಯುರೋಪಿಯನ್ ಜನಕುಲು ಸುರುಕು ಬತ್ತಿನ ದಾಖಲೆ ಪಂಡ ಫರ್ಡಿನೆಂಡ್ ಮೆಗೆಲನ್‌ನ ಪಯಣ. ಆಯೆ ಮಾರ್ಚ್ ೧೬, ೧೫೨೧ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಹೋಮೋನ್‌ಹೋನ್ ದ್ವೀಪೊಗು (ಇತ್ತೆದ ಈಸ್ಟರ್ನ್ ಸಮರ್) ಬತ್ತೆ. ಇಡೆ ಬತ್ತಿ ಬೊಕ್ಕ ಮಕ್ಟಾನ್‌ದ ನಾಯಕೆ ಆಯಿನ ಲಾಪುಲಾಪು ಬೊಕ್ಕ ಮೆಗಲನ್ ನಡುಟು ಲಡಾಯಿ ಸುರುವಾಂಡ್. ಲಾಪುಲಾಪುನ ಪಡೆಕ್ಲೆನ ಎದುರು ಮೆಗಲನ್ ಸೋತು ಪೋಯೆ ಬೊಕ್ಕ ಈ ಲಡಾಯಿಡ್ ಮೆಗೆಲನ್ ಸೈತ್ ಪೋಯೆ.[೭][೮]
ಫೆಬ್ರವರಿ ೧೩, ೧೫೬೫ಡ್ ಮೆಕ್ಸಿಕೊರ್ದು ಬತ್ತಿನ ಮಿಗುಯೆಲ್ ಲೋಪೆಜ್ ಡಿ ಲೆಗಾಸ್ಪಿ ಪನ್ಪಿನಾಯೆ ಮುಲ್ಪ ಕಾರ್ ದಿಯಿಬೊಕ್ಕ ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ ಆಡಳಿತ ಸುರುವಾಂಡ್. ಆಯೆ ಸೆಬುಡ್ ಸುರುತ ಒಂಜಿ ಖಾಯಂ ನೆಲೆನ್ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಲ್ತೆ. ಈ ದ್ವೀಪೊಲೆದ ಎಚ್ಚದ ಭಾಗ ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ ಆಡಳಿತಗ್ ಬತ್ತ್ಂಡ್, ಬೊಕ್ಕ ರಾಜ ಎರಡನೇ ಫಿಲಿಪ್‌ನ ಪುದರ್‌ಡ್ 'ಫಿಲಿಪ್ಪಿನ್ಸ್' ಪನ್ಪಿನ ಒಂಜಿ ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಸುರುವಾಂಡ್. ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ ಆಡಳಿತ ಮುಲ್ಪ ಸುರು ಆಯಿಬೊಕ್ಕ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಧರ್ಮ ಮೂಲು ಕಾರ್ ದೀಂಡ್. ಅಂಚನೆ ಕಾನೂನು, ಬೊಕ್ಕ ಏಷ್ಯಾದ ಸುರುತ ಆಧುನಿಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯೊ ಮುಲ್ಪ ಸುರು ಆಂಡ್. ಮೆಕ್ಸಿಕೊಗು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ತಿಕ್ಕಿ ಬೊಕ್ಕ, ಈ ವಸಾಹತು ಸ್ಪೇನ್‌ದ ಕೈಕ್ ಬತ್ತ್ಂಡ್.
೧೮೯೮ದ ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್-ಅಮೇರಿಕನ್ ಯುದ್ಧಡ್ ಸ್ಪೇನ್ ಸೋತಿ ಬೊಕ್ಕ ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ ಆಡಳಿತ ಮುಗಿಯಿಂಡ್. ಅಯಿರ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಫಿಲಿಪ್ಪಿನ್ಸ್ ಅಮೇರಿಕಾದ ಕೈಕ್ ಪೋಂಡು. ಫಿಲಿಪ್ಪಿನ್ಸ್‌ಡ್ ಅಮೇರಿಕಾದ ವಿರುದ್ಧ ಎಮಿಲಿಯೋ ಅಗುನಾಲ್ಡೋನ ಗುರ್ಕಾರ್ತೆಡ್ ಒಂಜಿ ಕ್ರಾಂತಿ ನಡತ್ಂಡ್. ಆಂಡ ಅಮೇರಿಕಾ ಸೈನ್ಯ ಈ ಕ್ರಾಂತಿನ್ ದಮನ ಮಲ್ತ್ಂಡ್. ಅತ್ತಂದೆ ಆಡಳಿತ ಮಲ್ಪೆರೆ 'ಇನ್ಸುಲರ್ ಗವರ್ನಮೆಂಟ್' ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಲ್ತ್ಂಡ್. ೧೯೦೭ಡ್ ಚುನಾವಣೆದ ಮೂಲಕ ಫಿಲಿಪೈನ್ ಅಸೆಂಬ್ಲಿ ಸುರುವಾಂಡ್. 'ಜೋನ್ಸ್ ಆಕ್ಟ್'ದ ಪ್ರಕಾರ ಅಮೇರಿಕಾ ಫಿಲಿಪ್ಪಿನ್ಸ್‌ಗ್ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಕೊರ್ಪಿನ ಭರವಸೆ ಕೊರ್ಂಡು. ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯರ್ದ್ ದುಂಬುದ ೧೦ ವರ್ಷದ ಹೆಜ್ಜೆಯಾದ್ ೧೯೩೫ಡ್ ಫಿಲಿಪೈನ್ ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್ ಸ್ಥಾಪನೆ ಆಂಡ್. ಆಂಡಲಾ, ೧೯೪೨ಡ್ ರಡ್ಡನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧದ ಪೊರ್ತುಡು ಜಪಾನ್ ಫಿಲಿಪ್ಪಿನ್ಸ್‌ದ ಮಿತ್ತ್ ಆಕ್ರಮಣ ಮಲ್ತ್ಂಡ್. ೧೯೪೫ಡ್ ಅಮೇರಿಕಾ ಸೈನ್ಯ ಜಪಾನ್‌ನ್ ಸೋಪಾಯೆರ್. ೧೯೪೬ದ ಮನಿಲಾ ಒಪ್ಪಂದದ ಪ್ರಕಾರ ಸ್ವತಂತ್ರ ಫಿಲಿಪೈನ್ ಗಣರಾಜ್ಯ ಸ್ಥಾಪನೆ ಆಂಡ್.
ಉಲ್ಲೇಕಲು
[ಸಂಪೊಲಿಪುಲೆ]- ↑ "About the Philippines". philippineembassy-dc.org. Embassy of the Republic of the Philippines, Washington D.C. Retrieved 14 September 2026.
- ↑ "Philippines". britannica.com. britannica. Retrieved 14 September 2026.
- ↑ Mijares, Armand Salvador; Détroit, Florent; Piper, Philip; Grün, Rainer; Bellwood, Peter; Aubert, Maxime; Champion, Guillaume; Cuevas, Nida; De Leon, Alexandra; Dizon, Eusebio (July 2010). "New evidence for a 67,000-year-old human presence at Callao Cave, Luzon, Philippines". Journal of Human Evolution. 59 (1): 123–132. Bibcode:2010JHumE..59..123M. doi:10.1016/j.jhevol.2010.04.008. PMID 20569967.
- ↑ Bellwood, Peter; Fox, James J.; Tryon, Darrell, eds. (2006). The Austronesians: Historical and Comparative Perspectives. Comparative Austronesian Series. ANU Press. pp. 37–38. ISBN 978-1-920942-85-4. JSTOR j.ctt2jbjx1.
- ↑ "Pre-colonial Manila". Malacañan Palace: Presidential Museum and Library (in ಅಮೆರಿಕನ್ ಇಂಗ್ಲಿಷ್). Archived from the original on December 22, 2021. Retrieved October 9, 2021.
- ↑ Thakur, Upendra (1986). Some Aspects of Asian History and Culture. Abhinav Publications. p. 4. ISBN 978-81-7017-207-9.
- ↑ Bergreen, Laurence (October 14, 2003). Over the Edge of the World: Magellan's Terrifying Circumnavigation of the Globe. William Morrow. ISBN 978-0-06-621173-2.
- ↑ "PH to Mark the First Circumnavigation Route". 2021 Quincentennial Commemorations in the Philippines (in ಇಂಗ್ಲಿಷ್). National Quincentennial Committee. March 14, 2021. Archived from the original on January 28, 2022.