ಬೈಲ ಮಾರಿ ನಲಿಕೆ

ವಿಕಿಪೀಡಿಯರ್ದ್
ಇಡೆಗ್ ಪೋಲೆ: ಸಂಚಾರೊ, ನಾಡ್‍ಲೆ

ಮಾರಿ ನಲಿಕೆಂದ್ ಪುದರ್ ಪೋಯಿನ ಪರಪೋಕುದ ನಲಿಕೆ ಬೈಲ ಮಾರಿ ನಲಿಕೆ. ತುಳುನಾಡ್ಂದ್ ಲೆಪ್ಪುನ ಒಡಿಪು, ಕುಡ್ಲ, ಕಾಸರಗೋಡು ಪ್ರದೇಸೊಡು ತುಳು ಜನಪದೆರೆನ ಬಾಯಿಪಾತೆರೊದ ಈ ಸಾಹಿತ್ಯೊ ಬುಕ್ಕೊ ನಲಿಕೆ ಜನಜನಿತೊ ಆತುಂಡು. ಉಂದೊಂಜಿ ಇಸೇಸೊ ನಲಿಕೆ. ಸುಗ್ಗಿ ಬೇಸಾಯೊದ ಸಮಯೊಡು ಮಾರಿ ಕಲೆಯೆರ ಕೊರಗ ತನಿಯೆ ಇಲ್ಲಡೆ ಇಲ್ಲಡೆಗ್ ಬರ್ಪೆ. ಬೈಲ ‘ಮಾರಿನ್ ಕೊಂಡೋಪೆ’ ಪನ್ಪುನ ಕೊರಗ ತನಿಯ ಕಂಡೊದ ಮಾರಿನ್ ಕೊಂಡುಪೋಪೆ.[೧] ಬೈಲ ಮಾರಿ ನಲಿಕೆನ್ ನಲಿತೊಂದು ಬನ್ನಗ ಒಟ್ಟೂಗೆ ತೆಂಬರೆ ಬೊಟ್ಟೊಂದು ಪದೊ ಪನ್ಪೆರ್. ಈ ಪದೊಟು ಬರ್ಪುನ ದಿಂಜ ಪದೊಕುಲೆನ ಅರ್ತೊ ಮಲ್ತೊನೊಡಾತೆ. ಉಂದೊಂಜಿ ಬಾಯಿಡ್ದ್ ಬಾಯಿಗ್ ಪರಡ್‍ನ ಪದೊ ಆಯಿನೆಡ್ದಾವರೊ ಮೂಲೊ ರೂಪೊದ ಬದೊಕುಲು ಮಾಜಿದ್ ಪೋತ್ಂಡ್. ಉಂದು ಕೊರಗ ತನಿಯ ಬೂತೊಗು ಸಂಬಂದೊ ಪಟ್ಟ್‌ನವಾಂಡಲಾ ಇಂದೆನ್ ಕಟ್ಟುನ ಅಜಲಾಯೆರ್‍ನಕುಲು ದಿನೊನಿತ್ಯೊ ಬದ್‍ಕ್‍ಡ್ ತೋಜುನ ಇಚಾರೊಲೆನ್ ಪಂಡೊಂದು ಪೋಪೆರ್. ಬೈಲ ಮಾರಿದ ಬಗೆಟ್ ಸಂಸೋದನೆ ಮಲ್ಪುನಕುಲೆಗ್ ಉಂದೊಂಜಿ ಮೂಲೊ ಆಕರೊ.[೨][೩]

ನಲಿಕೆದ ಇದೊಕುಲು[ಸಂಪೊಲಿಪುಲೆ]

ಮಾದಿರ ನಲಿಕೆ, ಚೆನ್ನು ನಲಿಕೆ, ಕಂಗೀಲು, ಕರಂಗೋಲು, ಆಟಿ ಕಲೆಂಜ, ಸೋಣದ ಜೋಗಿ ಇಂಚಿತ್ತಿ ಜನಪದೊ ನಲಿಕೆಲು ಉಂಡು. ಇಂಚಿತ್ತಿನೆಟ್ ಬೈಲ ಮಾರಿ ನಲಿಕೆಲಾ ಒಂಜಿ ಜನಪದ ನಲಿಕೆ.

ಪ್ರಾದೇಸಿಕ ಇವರೊ[ಸಂಪೊಲಿಪುಲೆ]

ಬೈಲ ಮಾರಿ ನಲಿಕೆ ಸುಗ್ಗಿ ಬೆನ್ನಿದ ಸಮಯೊಡು ನಲಿಪುನ ನಲಿಕೆ. ಉಂದು ಸುಳ್ಯ ತಾಲೂಕುದ ಕೋಟೆ ಮುಂಡುಗಾರ್, ನೆಟ್ಟಾರ್ ಚಾವಡಿ ಬಾಗಿಲು, ಮುರುಳ್ಯಡ್ ಇತ್ತೆ ತೋಜಿದ್ ಬರ್ಪುಂಡು. ಆಂಡ ಇತ್ತೆ ಈ ಇಸೇಸೊ ನಲಿಕೆದ ಬಗೆಟ್ ಸಂಸೋದನೆ ನಡತ್‍ಜಿ. ಇತ್ತೆ ಈ ಪ್ರದೇಸೊಡು ಬೆನ್ನಿ ಬೇಸಾಯೊ ಇದ್ಯಾಂದಿನೆಡ್ತಾವರೊ ಸುಗ್ಗಿ ಬೇಸಾಯೊ ಸಮಯೊದ ಈ ನಲಿಕೆ ಜನೊಕ್ಲೆಡ್ದ್ ದೂರೊ ಆವೊಂದುಂಡು.

ನಲಿಕೆದ ಪದೊ[ಸಂಪೊಲಿಪುಲೆ]

ಬೈಲ ಮಾರಿನ್ ಕೊಂಡೊತ್ ಪೋಯೆರ ಇಲ್ಲಡೆ ಇಲ್ಲಡೆಗ್ ಬರ್ಪುನ ಕೊರಗ ತನಿಯ ಬೂತೊ ಕಟ್ಟ್‌ನಾಯೆ ಒಂಜಿ ಪದೊ ಪಂಡೊಂದು ನಲಿಪುವೆ. ಆಯನೊಟ್ಟುಗು ಬತ್ತ್‌ನ ಒರಿ ತೆಂಬರೆನ್ ಬೊಟ್ಟೊಂದು ಪದ್ಯೊ ಪನ್ಪೆ. ಸುಳ್ಯೊ ತಾಲೋಕುದ ಬೆಳ್ಳಾರೆದ ಕೈತಕ್ದ ಪಾಜಪಳ್ಳದ ಬಾಬು ಅಜಿಲೆರೆ ಕುಟುಂಬದಕುಲು ಈ ನಲಿಕೆತ ಪದೊನೊ ಪನ್ಪೆರ್.[೪]

ಪದೊ[ಸಂಪೊಲಿಪುಲೆ]

ಈಯಿಲಾ ಬಲ್ಲಗ ಈಯಿ ಬಲ ದಿಕ್ಕನೆ
ಓ ಲೇಲೆ ಲೇಲೇ ಲಾ
ನಾಲುವೆರೆ ನಡುಟೆ ಗಿರಿ ಬಲ ದಿಕ್ಕನೆ
ಓ ಲೇಲೆ ಲೇಲೇ ಲಾ
ಆಕಾಸೊಟು ಅರಂತೋಡೆ ಬೂಮಿಟ್ ಬೈಕುಡೆ
ಓ ಲೇಲೆ ಲೇಲೇ ಲಾ
ಮೈರು ಕೆಲೆತ್ತುನನ್ ಕೇಂಡರೊಲ್ಲಾಯ
ಓ ಲೇಲೆ ಲೇಲೇ ಲಾ
ಆಯಿರೆ ಈಯಿರೆ ನೀರ್ಲಾ ಏರುಂಡುಗಾ
ಓ ಲೇಲೆ ಲೇಲೇ ಲಾ
ಬಾಣರೆಪ್ಪೆಲ್ಲೊನ್ ಬೈಪೆ ನೋತುಂಡೆ
ಓ ಲೇಲೆ ಲೇಲೇ ಲಾ
ಗಾಣತ್ತೆರು ಕೈಯಿ ತಿನ್ಪುಂಡು ಕೆಬಿಲಾ ಪಂದುಜಿಗಾ
ಓ ಲೇಲೆ ಲೇಲೇ ಲಾ
ಕೈಪುಡ್ದಿಕ್ಕಾಲ್ ಪಜೆ ಮುಡೆಪುಂಡು ಕೈಲಾ ಪಂದುಜಿ
ಓ ಲೇಲೆ ಲೇಲೇ ಲಾ
ಕಾಂತಾರದ ಪದವುಡೆ ನಾಯಿ ಬರ್ಪುಂಡು
ಓ ಲೇಲೆ ಲೇಲೇ ಲಾ
ನಾಯಿ ಬರ್ಪುಂಡು ಮುಂಗುಲಿ ಪಾರ್ದ್ ಬದುಕೋನು
ಓ ಲೇಲೆ ಲೇಲೇ ಲಾ
ದಂಬೆಲಾ ಜಾರ್ಂಲಡ್ ದಂಬೆ ಜಾರ್ಂಡ್ ದಿಕ್ಕನೆ
ಓ ಲೇಲೆ ಲೇಲೇ ಲಾ
ಕಂಚಿ ದಂಬೆ ಜಾರುಂಡು ಬೈಲ್‍ಗ್ ದಲಾ ಬೂರುಂಡೆ
ಓ ಲೇಲೆ ಲೇಲೇ ಲಾ
ಜೋಡುಲಾ ದೆಪ್ಪೊಡೆ ಜೋಡು ದೆಪ್ಪುಡು ದಿಕ್ಕನೆ
ಓ ಲೇಲೆ ಲೇಲೇ ಲಾ
ಜೋಡುನಾರ್ ಕಡಪ್ಪುನ ಜೋಡೂಲಾ ದೆಪ್ಪೊಡೇ
ಓ ಲೇಲೆ ಲೇಲೇ ಲಾ
ಕೋರಿ ತೂಯರ ಪೋಕಲ್ ಕೊಲಿಂದ ಮರ ಕೋರಿಗ್ಗಡ
ಓ ಲೇಲೆ ಲೇಲೇ ಲಾ
ಉತ್ತೊಡುಪ್ಪು ದೆಪೆÇ್ಪೀಡು ಕೋರಿಗುಲಾ ಪೋವೋಡೆ
ಓ ಲೇಲೆ ಲೇಲೇ ಲಾ
ಎನ್ನ ಉಳ್ಳಾಯ ಪಾಡಿನ ಸಣ್ಣ ಕಂಗು ಮಾಸಡಿ
ಓ ಲೇಲೆ ಲೇಲೇ ಲಾ
ಉತ್ತುಡುಪು ಉಳ್ಳಾಯೆಡ ಕೇಣೊಡೇ
ಓ ಲೇಲೆ ಲೇಲೇ ಲಾ
ಕೋರಿಗೆಂದ್ ಪೋವೋಡು ಕೊಕ್ಕಡದ ಕೋರಿಗಂದಮಲೆ
ಓ ಲೇಲೆ ಲೇಲೇ ಲಾ
ಉತ್ತೋಡುಪು ದೆಪ್ಪೊಡೇ ಕೋರಿಗುಲಾ ಪೋವೊಡೇ
ಓ ಲೇಲೆ ಲೇಲೇ ಲಾ
ಕಾಂತರ ಕದಿರೊಡು ಕಡುಪಾಡುನಂದಮಲೆ
ಓ ಲೇಲೆ ಲೇಲೇ ಲಾ
ಪುಚ್ಚೆ ಬೊಲುವಾಲುಡು ಮೀನ ಇತ್ತುಂಡೊಲ್ಲಾಯ
ಓ ಲೇಲೆ ಲೇಲೇ ಲಾ
ಚೀಪೆಕಳಿ ಗಂಗಸರ ಜೋರುಲಾ ಗುಡ್ಡೆಡೆಲಾ
ಓ ಲೇಲೆ ಲೇಲೇ ಲಾ
ಬೋರುಗುಡ್ಡೆ ಇರಂಗುಯೆನೇ ಜವ್ವನ್ ಜೇರುಳು
ಓ ಲೇಲೆ ಲೇಲೇ ಲಾ
ಕಳಿಪರಿ ಮುಟ್ಟಾಲೆ ಮಂಜಲ್ಲಾ್ ಒರಿಂಡುಗಾ
ಓ ಲೇಲೆ ಲೇಲೇ ಲಾ
ಕೊರುಂದ್ ಗದ್ದಾಗೋ ಕೊಪ್ಪೊಟೊಡೊರಿಂದ
ಓ ಲೇಲೆ ಲೇಲೇ ಲಾ
ಆಯೆ ಜೆರ್ಪುನ ಉಳಾಯಿ ಏನ್ ಜೆರ್ಪುನ ಪಿದಾಯಿ
ಓ ಲೇಲೆ ಲೇಲೇ ಲಾ
ನ್ಯಾಯ ಪಾತೆರುನೇನ್ ಬುಡುಪುಜಿ ಬೊನ್ಯತ ಗುಡ್ಡೆಡ್ತೆ
ಓ ಲೇಲೆ ಲೇಲೇ ಲಾ
ಉತ್ಯೆರುಲ್ಲೆಯೇ ಪಾಡುನ ಒಂಜಿಗೋನ್ ಬೆನ್ಪುನ
ಓ ಲೇಲೆ ಲೇಲೇ ಲಾ
ಕಣ್ಣಿರುತ್ತಣ್ಣ ಕಣ್ಣ್ಮ‍ಲ್ಲೆ ದೂಜಿಟ್ಲಾ ಕುತ್ತೊಂಡುಗಾ
ಓ ಲೇಲೆ ಲೇಲೇ ಲಾ
ಪುತ್ತೂರುತ್ತುಣ್ಣ ಮುಂಡ ಮಲ್ಲೆ ಬಾಜಿಟ್ಲಾ ಕೆತ್ತೊಡೆ
ಓ ಲೇಲೆ ಲೇಲೇ ಲಾ
ಕಾಂತುಶೆಟ್ಟಿ ದೂಮಶೆಟ್ಟಿ ಜಪ್ಪಲಾ ಪೋಪೆರ್‍ಗಾ
ಓ ಲೇಲೆ ಲೇಲೇ ಲಾ
ಓಡೆಗ್ ಪೋಪಲೆ ಕುಂಞಿ ಮೊಡಂಡೂರು ದಿಕ್ಕಾಲೇ
ಓ ಲೇಲೆ ಲೇಲೇ ಲಾ

ಕನ್ನಡ ಅನುವಾದ[ಸಂಪೊಲಿಪುಲೆ]

ನೀನಾದರೂ ಬಾರೋ ಬಾ ದಿಕ್ಕನೇ,
ಓ ಲೇಲೆ ಲೇಲೇ ಲಾ,

ನಾಲ್ಕು ಜನರ ನಡುವಿನಿಂದ ಗಿರಿ(?) ಬಾ ದಿಕ್ಕನೇ,
ಓ ಲೇಲೆ ಲೇಲೇ ಲಾ,

ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಅರಮನೆಯಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಬೈಹುಲ್ಲಿನ ರಾಶಿಯಲ್ಲಿ,
ಓ ಲೇಲೆ ಲೇಲೇ ಲಾ,

ನವಿಲು ಕೇಕೆ ಹಾಕಿದ್ದನ್ನು ಕೇಳಿದಿರಾ ಒಡೆಯ,
ಓ ಲೇಲೆ ಲೇಲೇ ಲಾ,

ಆ ಬದಿ ಈ ಬದಿ ನೀರಾದರೋ ಏರುತ್ತಿದೆಯಂತೆ,
ಓ ಲೇಲೆ ಲೇಲೇ ಲಾ,

ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಪೊಲ್ಲನ್ ಬೈಪೇ(?) ಹೊಡೆಯಿತಲ್ಲ,
ಓ ಲೇಲೆ ಲೇಲೇ ಲಾ,

ಗಾಣದ ಕೋಣ ಪೈರು ತಿನ್ನುತ್ತದೆ ಕಿವಿಯೂ ಅಲುಗಾಡುತ್ತಿಲ್ಲ,
ಓ ಲೇಲೆ ಲೇಲೇ ಲಾ,

ಕೈಪುಡಿ ದಿಕ್ಕಾಲ್ದಿ ಚಾಪೆ ನೇಯುತ್ತಿದ್ದಾಳೆ ಕೈ ಅಲುಗಾಡುವುದಿಲ್ಲ,
ಓ ಲೇಲೆ ಲೇಲೇ ಲಾ,

ಕಾಂತಾರದ ಪದವಿನಲ್ಲಿ ನಾಯಿ ಬರುತ್ತಿದೆ,
ಓ ಲೇಲೆ ಲೇಲೇ ಲಾ,

ನಾಯಿ ಬರುತ್ತದೆ ಮುಂಗುಸಿ ಓಡುತ್ತದೆ ಬದುಕಿಗೊಂಡು,
ಓ ಲೇಲೆ ಲೇಲೇ ಲಾ,

ಕೋರಿ ನೋಡಲು ಹೋಗಬೇಕು ಕೊಲಿಂದ್ ಮರ ಕೋರಿಗೆ,
ಓ ಲೇಲೆ ಲೇಲೇ ಲಾ,

ಉಡುವ ಉಡುಪು ತೆಗೆಯಬೇಕು ಕೋರಿಗೆ ಹೋಗಬೇಕು,
ಓ ಲೇಲೆ ಲೇಲೇ ಲಾ,

ನನ್ನ ಉಳ್ಳಾಯ ಉಟ್ಟ ಬಟ್ಟೆ,
ಓ ಲೇಲೆ ಲೇಲೇ ಲಾ,

ಉಡುವ ಉಡುಪು ಒಡೆಯನಲ್ಲಿ ಕೇಳಬೇಕು,
ಓ ಲೇಲೆ ಲೇಲೇ ಲಾ,

ಕೋರಿಗೆಂದು ಹೋಗಬೇಕು ಕೊಕ್ಕಡದ ಕೋರಿಗೆ,
ಓ ಲೇಲೆ ಲೇಲೇ ಲಾ,

ಉಡುವ ಬಟ್ಟೆ ತೆಗೆಯಬೇಕು ಕೋರಿಗೆ ಹೋಗಬೇಕು,
ಓ ಲೇಲೆ ಲೇಲೇ ಲಾ,

ಕಾಂತಾರ ಕದ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಕಡು ಹಾಕಿದ್ದು ಹೌದೇನೋ ಇವನೆ,
ಓ ಲೇಲೆ ಲೇಲೇ ಲಾ,

ಪುಚ್ಚೆ ಬೊಲುವಾಡದಲ್ಲಿ ಮೀನುಗಳು ಇದ್ದವು ಒಡೆಯ,
ಓ ಲೇಲೆ ಲೇಲೇ ಲಾ,

ಸಿಹಿಕಳ್ಳು ಗಂಗಸರ ಬೋರು ಗುಡ್ಡೆಯಲ್ಲಿ,
ಓ ಲೇಲೆ ಲೇಲೇ ಲಾ,

ಬೋರು ಗುಡ್ಡೆಯಲ್ಲಿ ಇಳಿಸಿದರು ಯುವತಿಯರು,
ಓ ಲೇಲೆ ಲೇಲೇ ಲಾ,

ಕಳ್ಳು ಕುಡಿಯುವ ಮುಟ್ಟಾಲೆ ಮಂಜಲ್ನತಲ್ಲಿಯೇ ಉಳಿಯಿತು,
ಓ ಲೇಲೆ ಲೇಲೇ ಲಾ,

ಕೊರುಂದ್ ಗದ್ದಗ(?) ಕೊಪ್ಪದಲ್ಲಿಯೇ ಉಳಿಯಿತು,
ಓ ಲೇಲೆ ಲೇಲೇ ಲಾ,

ಅವನು ಮಲಗುವುದು ಒಳಗೆ ನಾನು ಮಲಗುವುದು ಹೊರಗೆ,
ಓ ಲೇಲೆ ಲೇಲೇ ಲಾ,

ನ್ಯಾಯ ಮಾತನಾಡುವುದನ್ನು ಬಿಡುವುದಿಲ್ಲ ಬೂದಿಯ ಗುಡ್ದದಿಂದಲೇ,
ಓ ಲೇಲೆ ಲೇಲೇ ಲಾ,

ಒಡೆಯ ಹಾಕಿದ ಒಂದು ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ,
ಓ ಲೇಲೆ ಲೇಲೇ ಲಾ,

ಕಣ್ಣುರತ್ತಣ್ಣ ಕಣ್ಣ ಮಲ್ಲೇ(?) ಸೂಜಿಯಲ್ಲಿ ಚುಚ್ಚಿಕೊಂಡನಂತೆ,
ಓ ಲೇಲೆ ಲೇಲೇ ಲಾ,

ಪುತ್ತೂರುತ್ತಣ್ಣ ಮುಂಡ ಮಲ್ಲೆ(?) ಉಳಿಯಲ್ಲಿ ಕೆತ್ತಬೇಕು,
ಓ ಲೇಲೆ ಲೇಲೇ ಲಾ,

ಕಾಂತು ಶೆಟ್ಟಿ ದೂಮ ಶೆಟ್ಟಿ ಇಳಿದುಕೊಂಡು ಹೋಗುವಂತೆ,
ಓ ಲೇಲೆ ಲೇಲೇ ಲಾ,

ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗುವಳು ಕುಂಞಿ ಮೊಡಂದೂರು ದಿಕ್ಕಾಳೇ,
ಓ ಲೇಲೆ ಲೇಲೇ ಲಾ,
ಓ ಲೇಲೆ ಲೇಲೇ ಲಾ

ಕನ್ನಡ ಅನುವಾದ[ಸಂಪೊಲಿಪುಲೆ]

ಉಲ್ಲೇಕೊ[ಸಂಪೊಲಿಪುಲೆ]

  1. https://www.facebook.com/BeautyOfTulunad/posts/394345420684872
  2. ಜಾನಪದ ಕರ್ನಾಟಕ, ಸಂಪುಟ-7, ಸಂಚಿಕೆ-2, ಪ್ರಸಾರಾಂಗ, ಕನ್ನಡ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಹಂಪಿ
  3. http://www.kanaja.in/%E0%B2%A6%E0%B2%95%E0%B3%8D%E0%B2%B7%E0%B2%BF%E0%B2%A3-%E0%B2%AD%E0%B2%BE%E0%B2%B0%E0%B2%A4%E0%B3%80%E0%B2%AF-%E0%B2%9C%E0%B2%BE%E0%B2%A8%E0%B2%AA%E0%B2%A6-%E0%B2%95%E0%B3%8B%E0%B2%B6-%E0%B2%95-37/
  4. ಶ್ರೀ ಕಾಂತು ಅಜಿಲೆರ್ ಸಂಗ್ರಹೊ ಮಲ್ತಿನ ಬೈಲ ಮಾರಿ ನಲಿಕೆದ ಪದೊ