ಮಾಯಿದ ಪುರ್ಸೆರ್
ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆದ ಕಾರ್ಕಳ ತಾಲೂಕುಡು ಮಾತ್ರ ತೋಜಿದ್ ಬರ್ಪುನ ವಿಸೇಸೊ ನಲಿಕೆದ ರೂಪೊ ಮಾಯಿದ ಪುರ್ಸೆರ್. ಪುದರ್ಡ್ ಗೊತ್ತಾಪುಲೆಕ ಈ ನಲಿಕೆನ್ ಮಾಯಿ ಪುಣ್ಣಮೆದ ದಿನೊಡ್ದ್ ಸುರು ಮಲ್ತ್ದ್ ಪದಿನೈನ್ ದಿನ ನಲಿಪುವೆರ್.[೧] [೨]
ವೇಸೊ ಪಾಡುನಕುಲು
[ಸಂಪೊಲಿಪುಲೆ]ಈ ನಲಿಕೆನ್ ನಲಿಕೆದಕ್ಲು ನಲಿಪುವೆರ್. ಮಾಯಿದ ಪುರ್ಸೆರ್ ಪಂಡ ಏಳ್ ಮೆಗ್ಯೆಪಲಯನಾಕ್ಲು. ಮೊಕಲೆಗ್ ಏಲ್ವರ್ ಪುರ್ಸೆರ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಬುಕ್ಕೊ ಗುಂಪುಡು ಪತ್ತ್ ಜನ ಉಲ್ಲೆರ್. ಒರ್ತಿ ಪೊಣ್ಣು, ಒರ್ತಿ ಅಜ್ಜಿ, ಏಳ್ ಜನ ಪುರ್ಸೆರ್, ಬುಕ್ಕೊ ಒರಿ ತೆಂಬಾರೆದಾಯೆ .
ವೇಸೊಲು
[ಸಂಪೊಲಿಪುಲೆ]ಆನುಲು ಮುಂಡು ತುತ್ತುವೆರ್, ಉದ್ದೊ ಕೈತ ಅಂಗಿ, ಪುಗೆಲ್ಗ್ ಶಾಲ್, ತರೆಕ್ ಬೊಲ್ದು, ಕೆಂಪು ಅತ್ತಂಡ ಮಂಜಲ್ ಬಣ್ಣೊದ ಮುಂಡಾಸ್ ಕಟ್ಟುವೆರ್ ಮೋರೆಗ್ ಕೆಂಪು ಬುಕ್ಕೊ ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣೊ ಪಾಡುವೆರ್. ಕಂಟೆಲ್ಗ್ ಪೂತ ಮಾಲೆ ಪಾಡುವೆರ್. ಪೊಣ್ಣನ ವೇಸೊ ಪಾಡುನ ಆನ್ ಊರುದ ಪೊಂಜೊವುಲೆಕ ಸೀರೆ, ರವಕೆ, ಜಡೆ ಪಾಡ್ದ್ ಪೂ ಮುಡಿತ್ದ್, ಮುಂಡೊಗು ಮೈತ ಬೊಟ್ಟು ದೀಡೊಂದು, ಕೈಕ್ ಕಾಜಿ, ಕಾರ್ಗ್ ಗೆಜ್ಜೆ ಪಾಡುವೆರ್. ಅಜ್ಜಿ ಲೆಕೊ ಸೀರೆ, ರವಕೆ ತುತ್ತುವೆರ್. ಉದ್ದೊ ಕೂಲಿ ದೆರ್ತ್ ತೋಜುನಂಚ ಮಿತ್ತ್ ತುಟಿದ ಅಡಿಕ್ಕ್ ಪಾಲೆದ ತುಂಡುನು ಕೂಲಿದಂಚ ದೀಡ್ಬೆರ್. ಅಯನ ಬೆರಿ ಬಗ್ಗ್ನಂಚ ತೋಜಿಯರ ಪಿರವುಗು ಕುಂಟುದ ತೆರಿಯೆನ್ ಕಟ್ಟೊನ್ಬೆ. ಬಗ್ಗ್ದ್ ಕೋಲು ಪತ್ತೊಂದು ನಡತೊಂದು ಪೋಪೆರ್.
ನಲಿಕೆದ ಶೈಲಿ
[ಸಂಪೊಲಿಪುಲೆ]ಈ ವೇಸೊ ಪಾಡುನಗ್ಲ್ ಇಲ್ಲ್ ಇಲ್ಲಗ್ ಪೋದು ನಲಿಪುವೆರ್ . ಈ ನಲಿಕೆದ ಸಾಹಿತ್ಯ ತುಳುಟು ಪಾಡ್ದನೊದ ರೂಪೊಡು ಉಂಡು. ಸುರುಟು ತೆಂಬರೆ ಬೊಟ್ಟುನಗ ಒಂಜಿ ಪಾಡ್ದನ ಪಣ್ಪೆರ್. ನಲಿಕೆದಕುಲು ದುಂಬು ಬುಕ್ಕೊ ಪಿರ ಪಜ್ಜೆ ಪಾಡುವೆರ್. ಪೊನ್ನು ವೇಸೊದಗ್ಲ್ ಎಲ್ಯ ಎಲ್ಯ ಪಜ್ಜೆಡ್ ನಲಿಪುವೆರ್. ಗುಂಪುದ ನಡುಟು ಚೆಮ್ಮೊ ದೆಪ್ಪುನೆ, ಕೈ ಕಾರ್ ನಡ್ಗುನ ಅಜ್ಜಿ ಅಡ್ಡಡ್ಡೊ ಪೋಪಲ್.[೩]
ಮಾಯಿದ ಪುರ್ಸನ ಪುರಾಣೊ
[ಸಂಪೊಲಿಪುಲೆ]ಏಳ್ ಅಣ್ಣನಕುಲು ಅಕ್ಲೆನ ಬುಡೆದಿನಕ್ಲೆಗ್ ಸಂಗಡಿನ್ ತೂವೊಡು ಪಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಅಣ್ಣನಕುಲು ಯುದ್ಧೊಗು ಪೋಯಿ ಬುಕ್ಕೊ ಒಂತೆ ಸಮಯೊಡ್ದು ಬುಕ್ಕೊ ಸಂಗಡಿ ಮಲ್ಲೆ ಆಪಲ್. ಪೊನ್ನು ಮಲ್ಲೆ ಆಂಡ ಆಲೆಗ್ ಅತ್ತಿಗೆನಕ್ಲ್ ಸೀಗೆ ಕೊರ್ದ್, ಸುದೆಕ್ ಪೋದ್ ಮೀದ್, ಬುಕ್ಕೊ ಕತ್ತಿ ಪತೊಂದು ಕಾಡ್ಗ್ ಪೋದ್ ಸಪ್ಪು ಕೊಂಡರೊಡು. ಬನ್ನಗ ಕೊಡಪಾನೊ ಪತೊಂದು ನೀರ್ ಕೊಂಡರೊಡು. ಬುಕ್ಕೊ 'ಇರ್ಪೆ' (ಒಂಜಿ ಬಗೆತ ಮರ) ಪೂ ಬುಡ್ನಗ, ಅತ್ತಿಗೆನಗ್ಲ್ ಆ ಪೊಣ್ಣನ್ ಕಾಡ್ಗ್ ಪೂ ಕೊಯ್ಯರ ಲೆತೊಂದು ಪೋಪೆರ್. ಮರತ ಮಿತ್ತ್ ಏಣಿ ದೀಡ್ವೆರ್. ಆಳ್ ಏಳ್ ಜನಕ್ ಬೋಡಿತ್ತ್ನಾತ್ ಪೂ ಕೊಯ್ಯೊಂದು ಆಲೆಗಾದ್ ಒಂತೆ ಪೂ ಕೊಯ್ಯರ ಮಿತ್ತ್ ಪೋಪಲ್. ಅಪಗ ಅತ್ತಿಗೆನಗ್ಲ್ ಏಣಿನ್ ದೆಪ್ಪುವೆರ್. ಪೊನ್ನು ಮರಟ್ ಬಾಕಿಯಾಪಲ್. ಆಲ್ ಮರಟ್ ಕುಲ್ಲ್ದ್ ಬುಲ್ಪುಬಲ್. ಮದ್ಯರಾರ್ತಿಡ ಒಂಜಿ ಜೋಡಿ ಪಿಲಿಕುಲು ಅಲ್ಪ ಬರ್ಪೊ. ಮರಡ್ದ್ ಕಣನೀರ್ ಬೂರುನೆನ್ ತೂಪೊ. ಮಿತ್ತ್ ತೂನಗ ಪೊನ್ನು ತೋಜುವಲ್. ಪಿಲಿಕುಲು ಮರ ಬಡ್ತ್ದ್ ಪೊನ್ನನ್ ತಿಂದ್ದ್ ಪೋಪೊ. ಅಲ್ಪ ಆಲೆನ್ ಕಿನ್ನಿ ಬಿರೆಲೊಂಜಿ ಒರಿಪುಂಡು. , ಮರಟ್ಟ್ ಕಣ್ಣೀರ್ ಬೂರುನ ತೂದು, ಮಿತ್ತ್ ತೂನಗ ಆ ಪೊಣ್ಣನ್ ತೂಪೆರ್.
ಅಜ್ಜಿನ ಪಾತ್ರೊ
[ಸಂಪೊಲಿಪುಲೆ]ಆಡೆಗ್ ಒರ್ತಿ ಅಜ್ಜಿ ನಾಲ್ ಇಲ್ಲಗ್ ಬೇಡೊಂದು ಬರ್ಪಲ್. ಅಲ್ ಒಂಜಿ ಬಿರೆಲ್ದ ತುಂಡುನ್ ತೂದು ಅವು ಮಂಜಲ್ದ ಕೊಂಬುಂದು ತೆರಿಯೊನುವಲ್. ಅಯಿನ್ ಒಂಜಿ ಚೀಲೊಡು ಪಾಡೊನುವಲ್. ಇಲ್ಲಗ್ ಕೊಂಡತ್ತ್ದ್ ಒಂಜಿ ಪೊಸ ಕರಟ್ ಪಾಡುವಲ್. ದಂಡ್ಗ್ ಪೋಯಿನ ಮೆಗ್ಯೆಪಲಯನಾಕ್ಲು ಪೆರ ಬತ್ತ್ದ್ ಅಕ್ಲೆನ ಬೊಡೆದಿಲೆನೊಟ್ಟುಗು ತಂಗಡಿನ ಬಗೆಟ್ ವಿಚಾರಣೆ ಮಲ್ಪವೆರ್. ಬೊಡೆದಿನಕುಲು ಪನ್ಪೆರ್, "ಕಪ್ಪೆ ಸೊರ್ಕ್ಂಡ ಅವು ಕೆರೆಟ್ ಕೆರೆಟ್ ಉಂತಂದ್, ಬುಕ್ಕೊ ವೊಂಜಿ ಪೊನ್ನು ಸೊರ್ಕ್ಂಡ ಇಲ್ಲ್ಡ್ ಕುಲ್ಲಾಯಲ್. ನಿಕ್ಲೆನ ತಂಗಡಿನ್ ಪಿಲಿ ತಿಂದ್ಂಡ್. ಅಪಗ ಏಳ್ ಅಣ್ಣನಗ್ಲ್ ತಂಗಡಿನ್ ನಾಡಿಯರ ಏಳ್ ಕಡೆಕ್ ಪೋಪೆರ್. ಅಜ್ಜಿನ ಇಲ್ಲಗ್ ಬನ್ನಗ ಬಿರೆಲ್ದ ರೂಪೊದ ಪೊನ್ನು ಬಾಲೆಗ್ ಜೀವ ಬತ್ತ್ದ್ ಅಣ್ಣನಗ್ಲೆ ಕೈತಲ್ ಬರ್ಪಲ್. ಅಗ್ಲ್ ಅಲೆನ್ ಇಲ್ಲಗ್ ಲೆತೊಂದು ಬರ್ಪೆರ್. ಅಕ್ಲೆನ ಬೊಡೆದಿನಗ್ಲ್ ಇತ್ತ್ನ ಇಲ್ಲಡೆಗ್ ಸೂ ಪಾಡ್ದ್ ಬಸ್ಮೊ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಬುಕ್ಕೊ ಅಗ್ಲ್ ತಂಗಡಿನೊಟ್ಟಿಗೆ ಕದ್ರಿಗ್ ಪೋಪೆರ್. ಕದ್ರಿಡ್ ಒಂಜಿ ನಲಿಕೆ ನಡಪುಂಡು. ಅಯಿಕ್ ದಾಲ ನಿಯಮ ಇದ್ದಿ. ನಲಿಕೆದ ಪೊರ್ತುಗು ಕುಟುಮೊದಕುಲು ಮಾತ್ರ ತೂಪಿನಕುಲು. ಕಲಾವಿದೆರೆಗ್ ಪ್ರತಿಯೊಂಜಿ ಇಲ್ಲಡೆಡ್ ಅರಿ, ತಾರಾಯಿ, ಬುಕ್ಕೊ ದುಡ್ಡುನ್ ಕೊರ್ಪೆರ್.[೪]
ಉಲ್ಲೇಕೊ
[ಸಂಪೊಲಿಪುಲೆ]- ↑ ಹಿ.ಚಿ.ಬೋರಲಿಂಗಯ್ಯ,ಕರ್ನಾಟಕ ಜನಪದ ಕಲೆಗಳ ಕೋಶ, ಪ್ರಸಾರಂಗ, ಕನ್ನಡ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಹಂಪಿ,೧೯೯೬.
- ↑ "ತುಳು ಚಾವಡಿ-ಮಾಯಿದ ಪುಣ್ಣಮೆಗ್ ಬರ್ಪಲ್ ಚೆನ್ನು". Vijay Karnataka (in ಕನ್ನಡ). Retrieved 2026-04-23.
- ↑ "ಗಾಂಧಿ ಎಂಬ ಸೋಪು" (in ಇಂಗ್ಲಿಷ್). 2 October 2019.
- ↑ ಎಂ., ಮಹದೇವಸ್ವಾಮಿ; ಪ್ರಭುಸ್ವಾಮಿ, ಬಿ. "ಅಡುಗೂಲಜ್ಜಿ: ಸ್ತ್ರೀ ಸಂವೇದನೆಯ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ". Zenodo (in ಇಂಗ್ಲಿಷ್). doi:10.5281/zenodo.11525845.