ರಾಂಚಿ
 | ಈ ಲೇಕನೊ ಅತ್ತ್ಂಡ ಲೇಕನೊದ ವಿಬಾಗೊ ವಿಸ್ತರಣೆ ಅತ್ತ್ಂಡ ಮಹತ್ವೊದ ಬದಲಾವಣೆತ ನಡುಟ್ ಉಂಡು. ಈರ್ಲಾ ಲೇಕನೊದ ಸಂಪಾದನೆತ ಬುಲೆಚಿಲ್ಗ್ ಪಾಲ್ ದೆತೊನೊಲಿ. ಈ ಲೇಕನೊ ಅತ್ತಂಡ ವಿಬಾಗೊನು ಮಸ್ತ್ ದಿನೊ ಸಂಪಾದನೆ ಮಲ್ತಿಜಿಂಡ, ಈ ಟೆಂಪ್ಲೇಟ್ನ್ ದೆಪ್ಪುಲೆ. ಈರ್ ಈ ಲೇಕನೊ ಅತ್ತಂಡ ಇಬಾಗೊನ್ ಸಕ್ರಿಯವಾದ್ ಸಂಪಾದನೆ ಮಲ್ತೊಂದು ಇತ್ತ್ಂಡ, ಈ ಟೆಂಪ್ಲೇಟ್ನ್ {{in use}}ಗ್ ಬದಲ್ಪೊಲಿ.
ಈ ಲೇಕನೊ ಅಕೇರಿದ ಸರ್ತಿ ಸಂಪೊಲಿತ್ನಾರ್ Mahaveer Indra (ಚರ್ಚೆ | ಕೊಡುಗೆಲು) 22 ದಿನೊ ದುಂಬು. (ಅಪ್ಡೇಟ್) |
ರಾಂಚಿ ನಮ ದೇಸೊದ ಜಾರ್ಖಂಡ್ ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿ ಬೊಕ್ಕ ಜನಸಂಖ್ಯೆದ ಆಧಾರೊಡು ಮಾಮಲ್ಲ ಜಿಲ್ಲೆ ಆದುಂಡು. ರಾಂಚಿ, ಜಾರ್ಖಂಡ್ ಚಳುವಳಿದ ಕೇಂದ್ರಲಾ ಆದಿತ್ಂಡ್. ಪನ್ನಗ ದಕ್ಷಿಣ ಬಿಹಾರ, ಉತ್ತರ ಒಡಿಶಾ, ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಲದ ಪಶ್ಚಿಮ ಬಾಗೊ ಬೊಕ್ಕ ಇತ್ತೆದ ಛತ್ತೀಸ್ಗಢದ ಮೂಡಾಯಿ ಬಾಗೊಲೆನ್ ಸೇರಾದ್ ಬುಡಕಟ್ಟು ಪ್ರದೇಶೊಲೆಗ್ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ರಾಜ್ಯೊ ಬೋಡು ಪನ್ಪಿನ ಬೇಡಿಕೆ ಈ ಚಳುವಳಿಡ್ ಇತ್ತ್ಂಡ್.[೧] ಐಡ್ದ್ ಬುಕ್ಕ ೧೫ನೇ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೦೦ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಬಿಹಾರದ ಛೋಟಾ ನಾಗ್ಪುರ ಬೊಕ್ಕ ಸಂತಾಲ್ ಪರಗಣ ವಿಭಾಗೊಲೆನ್ ಬೇತೆ ಮಲ್ತ್ದ್ ಜಾರ್ಖಂಡ್ ರಾಜ್ಯೊನು ಉಂಡು ಮಲ್ತೆರ್. ಪ್ರಧಾನಿ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ಸರ್ಕಾರದ ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ಸಿಟೀಸ್ ಮಿಷನ್ದ ಅಡಿಟ್ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮಲ್ಪೆರೆ ಆಯ್ಕೆ ಆಯಿನ ನೂರು ನಗರೊಲೆಡ್ ರಾಂಚಿಲಾ ಒಂಜಿ.[೨]
ರಾಂಚಿ ಜಿಲ್ಲೆದೊರ್ಮೆ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಬರಿಟ್ ಇಪ್ಪುನ ಅರ್ಬಿಡ್ದಾವರ ರಾಂಚಿಗ್ ಅರ್ಬಿದ ಪೇಂಟೆ- ಜಲಪಾತದ ನಗರ ಪನ್ಪಿ ಪುಗರ್ತೆ ಉಂಡು. ಎಚ್ಚ ಪುದರ್ ಪೋತಿನ ಅರ್ಬಿಲು ಪನ್ನಗ, ಹಿಂದ್ರೂ, ದಸ್ಸಾಮ್, ಜೋನಾ ಸೀತಾ.[೩] ಅಂಚನೆ ರಾಂಚಿಡ್ ೧೭ನೇ ಶತಮಾನೊಡು ಕಟ್ಟಾದಿನ ಜಗನ್ನಾಥ ದೇವಸ್ಥಾನೊಲ ಉಂಡು.
ಪುದರ್
[ಸಂಪೊಲಿಪುಲೆ]ಮಾನವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞೆರಾಯಿನ ಶರತ್ ಚಂದ್ರ ರಾಯೆರ್ ಬರೆತಿನ 'ದಿ ಮುಂಡಾಸ್ ಅಂಡ್ ದೇರ್ ಕಂಟ್ರಿ' ಬೂಕುಡು, ಈ ನಗರದ ಪುದರ್ 'ಅರಾಂಚಿ' ಪನ್ಪಿನ ಮುಂಡಾರಿ ಪದೊರ್ದು ಬೈದ್ಂಡ್ ಪಂದ್ ಬರೆತೆರ್. ಅರಾಂಚಿ ಪಂಡ ಕಂಜಿ-ಕೈಕಂಜಿಲೆನ್ ಗಿಡಪರ ಗಲಸುನ ಎಲ್ಯ ಕೋಲು. ನನ ಕೆಲವೆರ್ ಅರಾಂಚಿ ಪಂಡ ವಾರೊಗು ರಡ್ಡ್ ಸರ್ತಿ ನಡಪುನ ಸಂತೆ ಪಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್.[೪]
ನನೊಂಜಿ ಕತೆತ ಪ್ರಕಾರೊಡು, ರಾಂಚಿದ ಪುದರ್ ಪಹಾರಿ ಮಂದಿರದ ಕೈತಲ್ ಜಾಸ್ತಿ ತೂಯೆರೆ ತಿಕ್ಕೊಂದಿತ್ತಿನ 'ರಿಚಿ' ಪನ್ಪಿನ ಒಂಜಿ ಪಕ್ಕಿರ್ದ್ ಬೈದ್ಂಡ್. ಮುಂಡಾರಿ ಬಾಸೆಡ್ 'ರಿಚಿ' ಪಂಡ ಕಪ್ಪು ಗಿಡು ಪಂದ್ ಅರ್ಥ. ರಾಂಚಿ ನಗರದ ಇತ್ತೆದ ಪ್ರಮುಖ ಜಾಗೆಯಾಯಿನ ಪಹಾರಿ ಮಂದಿರೊನು 'ರಿಚಿ ಬುರು' - ಪಂಡ ಗಿಡುಕ್ಲೆನ ಗುಡ್ಡೆ ಪಂದ್ಲಾ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್.[೫]
ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್ ಥಾಮಸ್ ವಿಲ್ಕಿನ್ಸನ್ 'ಅರ್ಚಿ' (ಒರಾಂವ್ ಬುಡಕಟ್ಟು ಗ್ರಾಮ) ಪನ್ಪಿನ ಊರುನು ತನ್ನ ಕೇಂದ್ರ ಕಚೇರಿಯಾದ್ ಆಯ್ಕೆ ಮಲ್ತೆರ್. ಸ್ಥಳೀಯ ನಾಗ್ಪುರಿ ಬಾಸೆಡ್ ಅರ್ಚಿ ಪಂಡ ಬೆದ್ರ್ದ ಕಾಡ್ (ಬೊಂಬುದ ಕಾಡ್) ಪಂದ್ ಅರ್ಥ. ವಿಲ್ಕಿನ್ಸನ್ನ ಬಾಯಿಡ್ ಆರ್ಚಿ ರಾಂಚಿ ಆಂಡ್. ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್ ವಿಲ್ಕಿನ್ಸನ್ ಕಿಶುನ್ಪುರ ಗ್ರಾಮನ್ ರಾಚಿ ಪಂದ್ ಪುದರ್ ಬದಲಾವಣೆ ಮಲ್ತೆರ್. ೧೯೨೭ ಮುಟ್ಟ, ಈ ಜಾಗೆನ್ ರಾಚಿ ಪಂದೇ ಲೆತ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಕಮಿಷನರ್ ಥಾಮಸ್ ವಿಲ್ಕಿನ್ಸನ್ ಆ ಜಾಗೆಡ್ 'ಬಡಾ ತಾಲಾಬ್' ನ್ ಕಟ್ಟುನ ಮೂಲಕ ರಿಚಿ ಬುರುದ ಗುಡ್ಡೆದ ಅಡಿಭಾಗೊಡು ಈ ನಗರ ಸುರುವಾಂಡ್.[೬][೭][೮]
ಇತಿಯಾಸೊ
[ಸಂಪೊಲಿಪುಲೆ]ಪಿರಾಕ್ದ ಕಾಲೊಡು, ಇತ್ತೆದ ರಾಂಚಿ ಜಿಲ್ಲೆ ಬೊಕ್ಕ ಕೈತಲ್ದ ಪರಗಣಲೆಗ್ ಸಮ ಆಪಿನ ಈ ಪ್ರದೇಸೊ, ಮುಂಡಾ ಬೊಕ್ಕ ಒರಾಂವ್ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗದಕುಲೆನ ಕೈಟ್ ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಅಂಚನೆ, ಈ ಜಾಗೆನ್ ಜಾರ್ಖಂಡ್ ಅತ್ತ್ಂಡ 'ಕಾಡ್ದ ಪ್ರದೇಸೊ' ಪಂದ್ ಲೆತ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಪಿರಾಕ್ದ ಭಾರತೊಡು ಈ ಇಡೀ ಪ್ರದೇಸೊಗು ನೇರವಾದ್ ಒವ್ವೇ ಅರಸು ವಂಶೊದ ನಿಯಂತ್ರಣ ಇತ್ತಿಜಿ. ಮಹಾಭಾರತದ ಕಾಲೊಡು ರಾಜಗೃಹದ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯಾಯಿನ ಜರಾಸಂಧಗ್ ಈ ಪ್ರದೇಸೊದ ಮಿತ್ತ್ ಒಂತೆ ನಿಯಂತ್ರಣ ಇತ್ತ್ಂಡ್. ದುಂಬಗ್, ಇಡೀ ದೇಶೊನು ಒಡಿಶಾ ಮುಟ್ಟ ಗೆಂದಿನ ಮಗಧದ ಮಹಾಪದ್ಮನಂದ ಅಗ್ರಸೇನ ಅರಸುಗು ಈ ಜಾಗೆದ ಮಿತ್ತ್ ಒಂತೆ ಆಡಳಿತದ ಅಧಿಕಾರ ಇತ್ತ್ಂಡ್.[೯]
ಉಲ್ಲೇಕ
[ಸಂಪೊಲಿಪುಲೆ]- ↑ "Jharkhand Movement". Country Studies. Archived from the original on 2005-03-18. Retrieved 2009-05-07.
- ↑ "Only 98 cities instead of 100 announced: All questions answered about the smart cities project". Firstpost. 28 ಆಗೋಸ್ಟು 2015. Archived from the original on 19 ಜನವರಿ 2017. Retrieved 14 ಮಾರ್ಚಿ 2017.
- ↑ "Which city is known as the City of Waterfalls in India?". timesofindia.indiatimes.com. TOI. Retrieved 4 August 2026.
- ↑ Roy, Sarat Chandra (1912). The Mundas and Their Country. Calcutta.: Jogendra Nath Sarkar at City Book Society. pp. 142–143. Alt URL
- ↑ Samar, Bosu Mullick (2015). Sylvan tales : stories from the Munda country. Kolkata, India: Adivaani. ISBN 9789384465056. OCLC 935915532.
- ↑ "1800s: When British Developed Ranchi As Summer Capital". focusmagazine. 13 August 2018. Archived from the original on 21 May 2020. Retrieved 16 January 2020.
- ↑ Cultural Configuration of Ranchi, Lalita Prasad Vidyarthi, Rajendra Behari Lal, India. Planning Commission. Research Programmes Committee, 1969, p. 306.
- ↑ Journal and Proceedings of the Asiatic Society Of Bengal, Volume 4, No. 11, 1927, "The Etymology of Ranchi", p. 601.
- ↑ "EARLY HISTORY". ranchimunicipal.com. IT SECTION, RMC. Retrieved 4 August 2026.