ವಡಗರ
ವಾಟಕರ, ವಡಕಾರ (ಮಲಯಾಳಂ: [ʋɐɖɐgɐɾɐ]) (ದುಂಬು ಬಡಗರ, ಫ್ರೆಂಚ್: ಬರ್ಗರೆಟ್) ಪನ್ಪಿ ಪುದರ್ಡ್ ಲೆಪ್ಪುನವು ಭಾರತದ ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯೊದ ಕೊಜಿಕೋಡೆ ಜಿಲ್ಲೆದ ಒಂಜಿ ಪುರಸಭೆ, ತಾಲೂಕು ಬೊಕ್ಕ ಒಂಜಿ ಪ್ರಮುಖ ಊರು.ವಾಟಾಕರ ಪುರಸಭೆ ೨೪.೩೩ ಕಿ.ಮೀ.೨ (೯.೩೯ ಚದರ ಮೈಲಿ) ವಿಸ್ತೀರ್ಣೊಡು ಉಂಡು ಬೊಕ್ಕ ಉತ್ತರೊಡು ಮಹೆ ಬೊಕ್ಕ ದಕ್ಷಿಣೊಡು ಪಯ್ಯೋಲಿ ಗಡಿ ಉಂಡು. ಉಂದು 22 ಪಂಚಾಯತ್ಲೆನ್ ಒಳಗೊಂಡ ವಾಟಕರ ತಾಲೂಕುದ ಮುಖ್ಯ ಕಚೇರಿ. ಕೊಲತಿರಿ ಬೊಕ್ಕ ಜಮೊರಿನ ಕಾಲೊಡು ವಾಟಕರ ಕಡತನಾಡು ಪಂದ್ ಪುಗರ್ತೆ ಪಡೆಯೆರ್. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜ್ಯೊದ ಕಾಲೊಡು ಉಂದು ಮದ್ರಾಸ್ ರಾಜ್ಯೊದ ಮಲಬಾರ್ ಜಿಲ್ಲೆದ ಉತ್ತರ ಮಲಬಾರ್ ಪ್ರದೇಶೊದ ಭಾಗವಾದಿತ್ತ್ಂಡ್.ವಡಕ್ಕನ್ ಪಟ್ಟುಕಲ್ (ಉತ್ತರ ಮಲಬಾರ್ ದ ಬಲ್ಲಾಡ್ಸ್) ಡ್ದ್ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಆಯಿನ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಲೋಕನಾರ್ಕಾವು ದೇವಸ್ಥಾನ ವಾಟಕಾರೊಡು ಉಂಡುವಡಕಾರ ಕರಾವಳಿಡ್ದ್ ಸಂಗ್ರಹ ಮಲ್ತಿನ ಒಂಜಿ ಪೊಸ ಟಾರ್ಡಿಗ್ರೇಡ್ (ನೀರ್ದ ಕರಡಿ) ಜಾತಿಗ್ ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯೊದ ಪುದರ್ ದೀತೆರ್; ಸ್ಟೈಗಾರ್ಕ್ಟಸ್ ಕೆರಾಲೆನ್ಸಿಸ್. ವಡಕರ ರಾಜ್ಯ ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯದ 140 ರಾಜ್ಯ ಶಾಸಕಾಂಗ ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರೊಲೆಡ್ ಒಂಜಿ. ವಡಕರ ಲೋಕಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರೊಗು ಸೇರ್ದಿನ ಏಳ್ ರಾಜ್ಯ ಶಾಸಕಾಂಗ ಕ್ಷೇತ್ರೊಲೆಡ್ ಉಂದುಲಾ ಒಂಜಿ. ೨೦೨೧ ವಿಧಾನಸಭಾ ಚುನಾವಣೆದ ಪ್ರಕಾರ, ಇತ್ತೆದ ಶಾಸಕೆರ್ ಭಾರತದ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಮಾರ್ಕ್ಸ್ ವಾದಿ ಪಕ್ಷದ ಕೆ.ಕೆ.
ಭೂಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ
[ಸಂಪೊಲಿಪುಲೆ]ವಡಗರ 11.60°N 75.58°E ಡ್ ಉಂಡು ಬೊಕ್ಕ ಸರಾಸರಿ ಎತ್ತರ 15 ಮೀ (49 ಅಡಿ) ಉಂಡು. ಉಂದು ಕೊಜಿಕೋಡ್ ನಗರೊದ ಉತ್ತರೊಗು ಸುಮಾರ್ 49 ಕಿ.ಮೀ., ಕಣ್ಣೂರು ನಗರೊಡ್ದ್ ಸುಮಾರ್ 44 ಕಿ.ಮೀ. ದಕ್ಷಿಣೊಗು, ಬೊಕ್ಕ ಮಾಹೆಗ್ ಪಕ್ಕೊಡು ಉಂಡು. ಈ ಊರು ಮೂರಾಡ್ ನದಿ, ಕುಟ್ಟಿಯಾಡಿ ನದಿ, ಅತ್ತಂದೆ ಕೊಟ್ಟಕ್ಕಲ್ ನದಿ ಪನ್ಪಿನ ಒಂಜಿ ನದಿದ ಬರಿಟ್ ಉಂಡು. ಈ ನದಿಗ್ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟಿನ ಊರುದ ಸ್ಥಾನೊಡ್ದ್ ಉಂದೆನ್ ವಡಕ್ಕೆಕರ (ಉತ್ತರ ದಂಡೆ) ಪಂಡ್ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್, ನನೊಂಜಿ ಸರ್ತಿ ವಡಗರೊಗು ಒಪ್ಪಂದ ಮಲ್ತೆರ್. ಪೂರ್ವ ದಿಕ್ಕ್ ಡ್, ನಾಡಾಪುರಂ ಬೊಕ್ಕ ಕುಟ್ಟಿಯಾಡಿ ಪಂಚಾಯತ್ಲೆನ ಸಮೀಪೊಡು, ವಡಕಾರ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟದ ಭಾಗೊಡು ವಯನಾಡ್ ಜಿಲ್ಲೆಗ್ ಗಡಿ ಉಂಡು. ಪಶ್ಚಿಮೊಡು, ಕೇರಳೊದ ಮಸ್ತ್ ಊರುಲೆನಲೆಕನೆ, ವಾಟಾಕಾರೊನು ಅರೇಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರ ಸುತ್ತುವರಿದ್ ಉಂಡು. ಕುಟ್ಟಿಯಾಡಿ ಸುದೆ ವಾಟಕಾರದ ತೆಂಕಾಯಿಡ್ ಸಮುದ್ರೊಗು ಸೇರ್ದ್, ಸುದೆ ಬಾಯಿದ ಬರಿಟ್ ಎಲ್ಯ ಎಲ್ಯ ದ್ವೀಪೊಲೆನ್ ಬೊಕ್ಕ ಮರಳುದ ಕಟ್ಟೆಲೆನ್ ರೂಪೊ ಕೊರ್ಪುಂಡು[೧]
ಚರಿತ್ರೆ
[ಸಂಪೊಲಿಪುಲೆ]ಕೊಲತುನಾಡು ಸ್ವತಂತ್ರ 10 ಪ್ರಿನ್ಸಿಪಾಲಿಟಿಲೆಡ್ ಉದಿತ್ ಬತ್ತ್ಂಡ್ ಅಂಚನೆ, ಕಡತನಾಡು (ವಡಕಾರ), ರಂಡತ್ತಾರ ಅತ್ತಂದೆ ಪೊಯನಾಡ್ (ಧರ್ಮಡೊಂ), ಕೊಟ್ಟಾಯಂ (ಥಲಸ್ಸೆರಿ), ನೀಲೇಶ್ವರಂ, ಇರುವಜಿನಾಡು (ಪನೂರು, ಕುರುಂಬ್ರಾನಾಡ್ ಇತ್ಯಾದಿ, ಪ್ರತ್ಯೇಕ ರಾಜಮನೆತನದ ಅಡಿಟ್, ಆಂತರಿಕ ಅಸಮಾಧಾನೊಲೆನ ಪರಿಣಾಮವಾದ್ ಕೊಲತಿರಿ ಡೊಮಿನಿಯನ್ ದ ಉತ್ತರ ಭಾಗ, ಮಲಬಾರ್ ದ ಸುರುತ ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಕಾಲೊಡು ಕೊಲತುನಾಡು ಬೊಕ್ಕ ಕ್ಯಾಲಿಕಟ್ ದ ಜಮೊರಿನ್ ರಡ್ಡ್ ಜನಕ್ಲೆನ ಸಂಬಂಧಿಲು[೨]
ಕುರುಂಬಾರ್ ಜನೊಕ್ಲೆನ ನೆಲೆಯಾದಿತ್ತಿನ ಕುರುಂಬನಾಡ್ ಪನ್ಪಿನ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪ್ರದೇಶದ ರಾಜಧಾನಿ ವಾಟಕರ. ಬ್ರಿಟಿಷೆರೆನ ದುಂಬುದ ಕಾಲೊಡು, ಇತ್ತೆದ ವಾಟಕರ ತಾಲೂಕುದ ಒಂಜಿ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗೊನ್, ಇತ್ತೆದ ವಾಟಕರ ಪುರಸಭೆನ್ ರೂಪಿಸವುನ ಪ್ರದೇಶೊನು ಸೇರಾದ್, ಕೊಲತಿರಿ ರಾಜ್ಯೊಗು ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಶಾಹಿ ಆದ್ ಒರಿ ಮುಖ್ಯಸ್ಥೆ ಆಳ್ವಿಕೆ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್. ತಾಲೂಕುದ ಉಳಿಯಿನ ಭಾಗ ಸುರುಕು ಪೊಲತಿರಿ ರಾಜ್ಯೊದ ಭಾಗವಾದ್ ಬೊಕ್ಕ ಕಾಲಿಕಟ್ ದ ಜಮೊರಿನಕುಲು ಆಳ್ವಿಕೆ ಮಲ್ತೆರ್. ಈ ರಾಜ್ಯೊಲೆನ ನಡುಟು ಗಡಿ ವಾಟಕಾರೊಡು ಪುದುಪ್ಪನಂ ಪನ್ಪಿನ ಪ್ರದೇಶೊಡು ಇತ್ತ್ಂಡ್ ಪನ್ಪಿನ ನಂಬಿಕೆ ಉಂಡು, ಮೂರಾಡ್ ನದಿ ಭೌಗೋಳಿಕ ಗಡಿನ್ ರೂಪಿಸವುಂಡು. ಜಮೊರಿನ್ ನಕುಲೆನೊಟ್ಟುಗು ಯಶಸ್ವಿ ಆಯಿಜಿನ ಯುದ್ಧೊಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಒಂಜಿ ಪೊಲತಿರಿ ರಾಜವಂಶ ಕೊಲತುನಾಡುಗು ದಾಂಟೊಡಾಂಡ್, ಆ ಪ್ರದೇಶೊಡು ನೆಲೆಯಾದ್, ಕೊಲಥಿರಿ ರಾಜಕುಮಾರಿನ್ ಮದಿಮೆ ಆನಗ ಕಡತನಾಡ್ ರಾಜವಂಶ ಸ್ಥಾಪನೆ ಆಂಡ್.
ವಾಟಾಕಾರ ೧೮ನೆ ಶತಮಾನೊದ ಸುರುಟು ಈ ಪ್ರದೇಶೊಡು ಒಂಜಿ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಾಪಾರ ಕೇಂದ್ರ ಆಂಡ್, ಕಾಫಿ, ಮೆಣಸಿನಕಾಯಿ ಬೊಕ್ಕ ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ ಇಂಚಿನ ಕೃಷಿ ಉತ್ಪನ್ನೊಲೆನ್ ರಫ್ತು ಮಲ್ಪುಂಡು. ಚೊಂಬಾಲ್, ಮುತ್ತುಂಗಲ್ ಬೊಕ್ಕ ಕೊಟ್ಟಕ್ಕಲ್ ಡ್ ಉಪ್ಪುನ ಎಲ್ಯ ಸಮೀಪದ ಬಂದರುಲೆನೊಟ್ಟುಗು, ಬಡಗರ ಕನ್ನನೂರ್, ತೆಲ್ಲಿಚೇರಿ ಬೊಕ್ಕ ಕಾಲಿಕಟ್ ಡ್ ಇತ್ತಿನ ವ್ಯಾಪಾರದ ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರೊಲೆಡ್ ಒಂಜಿ ಆಂಡ್. ಒಂಜಿ ಬಲವಾದ್ ಸಮುದ್ರ ವ್ಯಾಪಾರೊದ ನೇತೃತ್ವೊಡು ಬುಲೆಯಿನ ಆರ್ಥಿಕತೆನ್ ನಿರ್ಮಾಣ ಮಲ್ತ್ ದ್, ಕಡತನಾಡ್ ಆಡಳಿತಗಾರೆರ್ ಒಂಜಿ ಬಲವಾದ್ ನೌಕಾಪಡೆನ್ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಲ್ತೆರ್, ಉಂದು ಮಲಯಾಳಂ ಭಾಷೆ ಪಾತೆರುನ ಪ್ರದೇಶೊಡ್ದ್ ಬತ್ತಿನ ಅತ್ಯಂತ ಬಲವಾದ್ ನೌಕಾಪಡೆ ಆಯಿನೆಡ್ದಾವರ "ಸಮುದ್ರೊಲೆನ ಅಧಿಪತಿ" ಪಂಡ್ದ್ ಪುದರ್ ಪಡೆಯೆರ್
ವಾಟಕಾರ ವ್ಯಾಪಾರ ಕೇಂದ್ರವಾದ್ ಬುಲೆಯಿನ ಒಂಜಿ ಮಹತ್ವದ ಅಂಶ ಪಂಡ ಕೊಟ್ಟಕಲ್ ದ ಕುಂಜಾಲಿ ಮರಕ್ಕರ್ ಲೆನ ಏರಿಕೆ ಬೊಕ್ಕ ಅಯಿಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕದ ಪತನ. ಕ್ರಿ.ಶ. ಮರಕ್ಕರ್ಲು ಕೊಟ್ಟಕ್ಕಲ್ಡ್ ಕೋಟೆ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಲ್ತ್ದ್ ಅಲ್ಪ ಕೋಟೆ ಕಟ್ಟುವೆರ್. ಕೊನೆತ ಮರಕ್ಕರ್, ಕುಂಜಾಲಿ IV, 17ನೆ ಶತಮಾನೊದ ಸುರುಟು ಜಮೊರಿನ್ ನ ಒಟ್ಟು ಸೈನ್ಯೊಡ್ದ್ ಸೋತುದು ಪೋಯೆರ್, ಅರೆನೊಟ್ಟುಗು ಜಮೊರಿನ್ ಬೊಕ್ಕ ಕುಂಜಾಲಿ ಬೊಕ್ಕ ಅರೆನ ಅನುಯಾಯಿಲೆನ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾರ್ಗೊಡು ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪೊಗು ದ್ವೇಷ ಮಲ್ತಿನ ಪೋರ್ಚುಗೀಸೆರ್. ಸಮುದ್ರೊಡ್ದ್ ಬಾಂಬ್ ದಾಳಿಡ್ ಕೋಟೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾದ್ ನಾಶ ಆಂಡ್. ಆಂಡಲಾ, ವಾಟಾಕರದ ಈ ಪ್ರದೇಶೊಡು ನಾವಿಕೆರೆನ ಸಮುದಾಯೊಡು ನೌಕೆದ ನಿಯಂತ್ರಣ ಬೊಕ್ಕ ತಂತ್ರೊಲೆನ ಬಗ್ಗೆ ಮರಕ್ಕರ್ಲೆನ ಜ್ಞಾನೊನು ಮುಂದುವರಿಸೊಂದಿತ್ತೆರ್, ನನೊಂಜಿ ಸರ್ತಿ ಕಡತನಾಡ್ ದ ಅರಸುಲು ಸಮುದ್ರೊಡು ತನ್ನ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆನ್ ಸ್ಥಾಪಿಸೆರೆ ಬೊಕ್ಕ ಅಗತ್ಯೊ ಆಯಿನ ನೌಕೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಲೆನ್ ಜಾರಿ ಮಲ್ಪೆರೆ ಅನುವು ಮಲ್ತೆರ್
ಈ ಪ್ರದೇಶ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ರಾಜ್ಯ ಆಂಡ್ ಸಿ.೧೭೫೦ಡ್ ಅಪಗದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥೆರ್ ಕಡತನಾಡ್ ರಾಜ ಪನ್ಪಿನ ಬಿರುದುನ್ ಪಡೆಯೆರ್. ಈ ಕಾಲೊಡು, ಕಡತನಾಡ್ ಬೊಕ್ಕ ಕೊಟ್ಟಾಯಂನ ಅರಸುನ ನಡುಟು ಆಗಾಗ್ಗೆ ನಡತಿನ ಜಗಳೊಲೆನ ದಾಖಲೆಲು ಉಂಡು ಅಂಚನೆ ಥಲಸೆರಿಡ್ ನೆಲೆಯಾತಿನ ಬ್ರಿಟಿಷೆರೆನ ವಿದೇಶಿ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಶಕ್ತಿಲು ಬೊಕ್ಕ ಮಾಹೆಡ್ ನೆಲೆಯಾತಿನ ಫ್ರೆಂಚ್ ನಕುಲೆನ ನಡುಟು ಆಗಾಗ್ಗೆ ನಡತಿನ ಜಗಳೊಲೆನ ದಾಖಲೆಲು ಉಂಡು
ದಂತಕಥೆಡ್, ವಡಕ್ಕನ್ಪಟ್ಟು (ಉತ್ತರ ಮಲಬಾರ್ ದ ಬಲ್ಲಾಡ್ಸ್) ದ ವೀರೆರ್ ಆಯಿನ ಉನ್ನಿಯರ್ಚ, ಅರೋಮಲ್ ಚೇಕಾವರ್, ಬೊಕ್ಕ ಥಾಚೋಲಿ ಒಥೆನನ್ ನ ಜನ್ಮಸ್ಥಳ ವಾಟಕಾರ. ತಚೋಳಿ ಕುಟುಂಬದ ಇಲ್ಲ ತಚೋಳಿ ತರವಾಡು ಇನಿಲಾ ಒರಿತೊಂದುಂಡು ಅಂಚೆನೆ ತಚೋಲಿ ಒಥೆನನ್ ಪುಟ್ಟಿನ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವನ್ ತಚೋಲಿ ಮಾಣಿಕ್ಕೋತು ಕಾವು ದೈವಸ್ಥಾನೊಡು ಆಚರಣೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಈ ಪ್ರದೇಶೊಡು ಗಮನಾರ್ಹ ದೇವಸ್ಥಾನೊಲು ಲೋಕನಾರ್ಕಾವು ಬೊಕ್ಕ ಉತ್ತರ ಮಲಬಾರ್ ದ ರಡ್ಡನೆ ಶ್ರೀಮಂತ ದೇವಸ್ಥಾನೊ ಆಯಿನ ಕೊಟ್ಟಕಲ್ ಭಗವತಿ ದೇವಸ್ಥಾನ. ಕಲಾರಿ ಉಳ್ಳಾತಿಲ್ ದೇವಸ್ಥಾನಲಾ ವಾಟಕರ ಊರುದ ಸಮೀಪೊಡು ಉಂಡು. ವಾಟಕರೊಡು ಪುಟ್ಟಿನ ಸಮರ ಕಲೆ ಕಳರಿಪಯಟ್ಟು.
ಜನಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ
[ಸಂಪೊಲಿಪುಲೆ]ವಡಕರದ ನಿವಾಸಿಲೆಡ್ ಹೆಚ್ಚಿನಕುಲು ಕಾರ್ಮಿಕೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ರೈತೆರ್, ಕೆಲವೆರ್ ಸರ್ಕಾರಿ ನೌಕರೆರ್. ವಾಟಾಕಾರೊಡ್ದ್ ಬತ್ತಿನ ಮಸ್ತ್ ಸಂಖ್ಯೆಡ್ ವಲಸೆ ಬತ್ತಿನಕುಲು ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯ ದೇಶೊಲೆಡ್ ಬೇಲೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್, ಬೊಕ್ಕ ಅಕ್ಲೆನ ರವಾನೆಲು ಸ್ಥಳೀಯ ಆರ್ಥಿಕತೆದ ಮಿತ್ತ್ ಬಲವಾದ್ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುಂಡು. ಕೆಲವು ವಲಸೆ ಬತ್ತಿನಕುಲು ಕರ್ನಾಟಕ, ತಮಿಳುನಾಡು, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಇಂಚಿನ ಸುತ್ತಮುತ್ತದ ರಾಜ್ಯೊಲೆಡ್ ಬೇಲೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಭಾರತದ ೨೦೧೧ ರ ಜನಗಣತಿ ಪ್ರಕಾರ,ವಾಟಾಕಾರೊಡು ೭೫,೭೪೦ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಉಂಡು, ಪುರುಷೆರ್ ೪೮% ಬೊಕ್ಕ ಪೊಣ್ಣುಲು ೫೨%. ವಾಟಾಕಾರೊಡು ಸರಾಸರಿ ಸಾಕ್ಷರತೆದ ಪ್ರಮಾಣ 83% ಉಂಡು, ಉಂದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸರಾಸರಿ 59.5% ಡ್ದ್ ಎಚ್ಚ; ಪುರುಷೆರೆನ ಸಾಕ್ಷರತೆ 85%, ಬೊಕ್ಕ ಪೊಣ್ಣುಲೆನ ಸಾಕ್ಷರತೆ 80% ಉಂಡು. 11% ಜನಸಂಖ್ಯೆ 6 ವರ್ಸೊಡ್ದ್ ಕೆಳಗ್ ಉಪ್ಪುನಕುಲು.[೩]
ದುಡ್ಡು-ಕಾಸ್ ಆರ್ಥಿಕತೆ
[ಸಂಪೊಲಿಪುಲೆ]ಮೀನ್ ಪತ್ತುನವು ವಡಕಾರದ ಪ್ರಮುಖ ವಾಣಿಜ್ಯ ಚಟುವಟಿಕೆಲೆಡ್ ಒಂಜಿ. ಮೂರಾದ್ ನದಿ ಊರುದ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಉಪ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಜಾಗೆಡ್ ಅರೇಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರೊಗು ಪೋಪುಂಡು. ವಾಟಕಾರೊನು ರಡ್ಡ್ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರೊಲೆನ ಸುತ್ತ ಏರ್ಪಾಡ್ ಮಲ್ತೆರ್, ಪಿರಾಕ್ದ ಬೊಕ್ಕ ಪೊಸ ಬಸ್ ಡಿಪೋಲು. ಪಿರಾಕ್ದ ಬಸ್ ಡಿಪೋದ ಸುತ್ತಮುತ್ತದ ಪ್ರದೇಶೊಡು 100 ವರ್ಸೊದ ಪಿರಾಕ್ದ ವಾಣಿಜ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆಲು ಉಂಡು. ಇತ್ತೆ, ವಾಣಿಜ್ಯೊಲು ಪೊಸ ಬಸ್ ಡಿಪೋ ಬೊಕ್ಕ ಕಣ್ಣೂರುದ ರಸ್ತೆದ ಸುತ್ತಮುತ್ತದ ಪ್ರದೇಶೊಗು ಬದಲಾತ್ಂಡ್, ಆಸ್ಪತ್ರೆಲು ಬೊಕ್ಕ ಫ್ಲಾಟ್ ಲೆನ್ ಸೇರಾದ್ ಮಸ್ತ್ ಪೊಸ ಕಟ್ಟಡೊಲೆನ್ ನಿರ್ಮಾಣ ಮಲ್ತೊಂದುಲ್ಲೆರ್ ಅತ್ತಂದೆ ಯೋಜಿಸೊಂದುಲ್ಲೆರ್. ನಟ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಪಂಡ ತಾರಾಯಿ ಬೊಕ್ಕ ಅರೆಕಾ ಬೀಜೊಲೆನ್ ಸೇರಾದ್ ಕಾಯಿಲೆನ ವಿತರಣಾ ಕೇಂದ್ರ. ಉತ್ಪಾದನೆ ಸಂಗ್ರಹಣೆದ ಔಟ್ಲೆಟ್ ಲೆಗ್ ಪೋಪುಂಡು ಬೊಕ್ಕ ಒಣಸ್ ದ್, ಪ್ಯಾಕ್ ಮಲ್ತ್ ದ್, ಬೇತೆ ರಾಜ್ಯೊಲೆಗ್ ಸಾಗಾಣಿಕೆ ಮಲ್ಪುಂಡು. ತಾರಾಯಿದ ಉತ್ಪಾದನೆಗ್ ಉತ್ತರ ಕೇರಳ ಬಾರಿ ಪುದರ್ ಪೋತುಂಡು. ಆಸ್ಪತ್ರೆಲೆಡ್ ಸಿಒ-ಒಪಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆ, ಆಶಾ ಆಸ್ಪತ್ರೆ, ಜನತಾ ಆಸ್ಪತ್ರೆ, ಸೀಯಮ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆ ಬೊಕ್ಕ ಪಾರ್ಕೊ ವಿಶೇಷ ಆಸ್ಪತ್ರೆ ಉಂಡು. ಉರಲುಂಗಲ್ ಕಾರ್ಮಿಕ ಒಪ್ಪಂದ ಸಹಕಾರಿ ಸಂಘ ಪಂಡ ಮಾದಪ್ಪಳ್ಳಿಡ್ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾದ್ ಉಪ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಅನನ್ಯ ಕಾರ್ಮಿಕ ಸಹಕಾರಿ ಉಪಕ್ರಮ ಆದುಂಡು, ಉಂದು ಭಾರತೀಯ ಋಷಿ ವಾಗ್ಭತಾನಂದನ ಸ್ಫೂರ್ತಿಡ್ ಉಂಡು. ಸೊಸೈಟಿ 1925ಡ್ ನೋಂದಾಯಿತ ಆಂಡ್
ಸಾಗಾಟ
[ಸಂಪೊಲಿಪುಲೆ]ರೈಲ್:
ವಡಗರ ರೈಲ್ವೆ ನಿಲ್ದಾಣ ಭಾರತದ ಮಾದರಿ ರೈಲ್ವೆ ನಿಲ್ದಾಣೊಲೆಡ್ ಒಂಜಿ, ಬೊಕ್ಕ ಉಂದು ಮಾತಾ ಪ್ರಮುಖ ಮಹಾನಗರೊಲೆಗ್ ಸಂಪರ್ಕೊಡು ಉಂಡು
ಏರ್: ಕಣ್ಣೂರು ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ ಸುಮಾರ್ 45 ಕಿ.ಮೀ ದೂರೊಡು ಉಪ್ಪುನ ಸುತ್ತಮುತ್ತದ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ. ಕ್ಯಾಲಿಕಟ್ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ ಸುಮಾರ್ 71 ಕಿ.ಮೀ ದೂರೊಡು ಉಂಡು.
ರಸ್ತೆ: ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ 66 (NH66) ವಾಟಾಕರ ಊರುದ ಮೂಲಕ ಪೋದು, ವಾಟಕಾರೊನು ದಕ್ಷಿಣೊಡು ಕೊಜಿಕೋಡೆ (45 ಕಿ.ಮೀ.) ಬೊಕ್ಕ ಉತ್ತರೊಡು ಕಣ್ಣೂರು (44 ಕಿ.ಮೀ.) ಬೊಕ್ಕ ಮಂಗಳೂರು (188 ಕಿ.ಮೀ.) ಗ್ ಸಂಪರ್ಕ ಮಲ್ಪುಂಡು. ನಾಡಾಪುರಂ ಮೂಲಕ ವಾಟಕಾರೊನು ಬೆಂಗಳೂರುಗು ಸಂಪರ್ಕ ಮಲ್ಪುನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿಗ್ ಒಂಜಿ ಪೂರ್ವಭಾವಿ ಸಮೀಕ್ಷೆ ಮಲ್ಪುನ ಕೆಲಸ ನಡತೊಂದುಂಡು.
ಬಸ್ ಮೂಲಕ ವಡಕಾರ ಮನಂತವಾಡಿ ನಡುವೆ ವಡಕಾರ ದೂರ ಸುಮಾರು 65 ಕಿ.ಮೀ. ವಡಕಾರರ್ದ್ ಮನಂತವಾದಿ ವಯನಾಡ್ ಗ್ ಪೋಯೆರೆ ಬಸ್ ಪ್ರಯಾಣ ಒಂಜಿ ಸಾದಿ ಪೆರಂಬ್ರ ಮೂಲಕ ತಮರಸ್ಸೆರಿ 55 ಕಿ.ಮೀ ಬೊಕ್ಕ *ವಡಕರರ್ದ್ *ಕಲ್ಪೆಟ್ಟ ಮುಟ್ಟ 83 ಕಿ.ಮೀ
ದೇವಸ್ಥಾನೊಲು
[ಸಂಪೊಲಿಪುಲೆ]ಭಗವತಿ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಲೋಕನಾರ್ಕಾವು
ಲೋಕನಾರ್ಕಾವು ದೇವಸ್ಥಾನ ವಡಗರದಿ೦ದ ೫ ಕಿ.ಮೀ. ದೂರ ಮೆಮುಂಡಡ್ ಉಂಡು. ಉಂದು ವಡಕ್ಕನ್ಪಟ್ಟುದ ವೀರೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ನಾಯಕಿಲೆನೊಟ್ಟುಗು ನಿಕಟ ಸಂಬಂಧೊಡು ಉಂಡು: ಕಡತನಾಡುದ ವೀರ ಥಚೋಲಿ ಒಥೆನನ್ ಲೋಕನಾರ್ಕಾವು ದೇವತೆ ಲೋಕನಾರ್ಕವಿಲಮ್ಮನ ಭಕ್ತೆ, ದುರ್ಗಾನ ಒಂಜಿ ಅಂಶ. ದೇವಸ್ಥಾನದ ಬರಿಟ್ ಉಪ್ಪುನ ಮೂಜಿ ಕಲ್ಲ್ ಡ್ ಕಟ್ಟ್ ನ ಗುಹೆಲೆನ್ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ್ ಗೋಡೆ ಚಿತ್ರೊಲು ಬೊಕ್ಕ ಕೆತ್ತನೆಲೆಡ್ ಅಲಂಕರಿಸವೊಂಡುಂಡು. ದುರ್ಗಾನ್ ಆಚರಣೆ ಮಲ್ಪುನ ವಾರ್ಷಿಕ ಹಿಂದೂ ಪರ್ಬ, ಸ್ಥಳೀಯವಾದ್ ಪೂರಂ ಪನ್ಪೆರ್, ಮಾರ್ಚ್/ಏಪ್ರಿಲ್ ಡ್ ನಡಪುಂಡು. ಲೋಕನಾರ್ಕಾವು ದೇವಸ್ಥಾನೊಗು ಪಕ್ಕೊಡು ವಿಷ್ಣು ಬೊಕ್ಕ ಶಿವನ ಆರಾಧನೆನ್ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸವುನ ರಡ್ಡ್ ದೇವಸ್ಥಾನೊಲು ಉಂಡು.
ಪಾಯಂಕುಟ್ಟಿಮಲ ದೇವಸ್ಥಾನ
[ಸಂಪೊಲಿಪುಲೆ]ಮೆಮೂಂಡದ ಮುತ್ತಪ್ಪನ ದೇವಸ್ಥಾನ ಕೇರಳ ದೇಶೊಡು ಉಂಡು. 2018 ಡ್ದ್, ದೇವಸ್ಥಾನದ ಸುತ್ತಮುತ್ತದ ಆಧುನಿಕೀಕರಣದ ಯೋಜನೆಲು ನಡತೊಂದು ಇತ್ತ್ಂಡ್.[20] ಮುಲ್ಪ ತೆಯ್ಯಂ ರೂಪೊದ ಆರಾಧನೆ ನಡಪುಂಡು. ಚೆಂದಮಂಗಲ ದೇವಸ್ಥಾನ ಚೆನ್ನಮಂಗಲ ದೇವಸ್ಥಾನ ಕೇರಳದ ಅತ್ಯಂತ ಪಿರಾಕ್ದ ದೇವಸ್ಥಾನೊಲೆಡ್ ಒಂಜಿ, ಬೊಕ್ಕ ಧ್ವಜ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆ ಉಪ್ಪುನ ಬಾರಿ ಕಮ್ಮಿ ದೇವಸ್ಥಾನೊಲೆಡ್ ಒಂಜಿ. ಉಂದು ವಾಟಕರ ಊರುಡ್ದ್ 2 ಕಿ.ಮೀ ದೂರೊಡು ಉಂಡು. ಮುಖ್ಯವಾದ್ ಶಿವ ಬೊಕ್ಕ ಅಯ್ಯಪ್ಪನ್ ಆರಾಧನೆ ಮಲ್ಪುನ ದೈವೊಲು. ಈ ದೇವಸ್ಥಾನ ಶಬರಿಮಲೆ ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಸ್ವಭಾವೊಡು ಸಮಾನವಾದುಂಡು. ಬೆಂಕಿಡ್ದ್ ಶಬರಿಮಲೆತ ಯಾತ್ರೆಲು ಅಸಾಧ್ಯ ಆನಗ, ಚೆನ್ನಮಂಗಲ ದೇವಸ್ಥಾನ ಪರ್ಯಾಯ ತಾಣವಾದ್ ಸೇವೆ ಮಲ್ತ್ಂಡ್. ಕೊಝುಕ್ಕಣ್ಣೂರು ನೆಯಮೃತ್ ಮದೊಂ Free Mp3 Mix Hindiaz ಕೊಝುಕ್ಕಣ್ಣೂರು ನೆಯಮೃತ್ ಮಾಡೊಂ ಪುರಮೇರಿಡ್ ಉಂಡು. ಕೊಟ್ಟಿಯೂರು ಪರ್ಬೊಡು, ಮದೊಂ ಒಂಜಿ ಕೇಂದ್ರೊನ್ ರೂಪಿಸವುಂಡು, ಅಯಿಡ್ದ್ ನೆಯಮೃತು (ಘೀ)ದ ಅರ್ಪಣೆಲೆನ್ ಕೊಟ್ಟಿಯೂರು ದೇವಸ್ಥಾನೊಗು ಪಾದಯಾತ್ರೆಡ್ ಲೆತೊಂದು ಪೋಪೆರ್.
ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಕಿಝಕ್ಕೆಡತು ದೇವಸ್ಥಾನ, ಶಿವಪುರಂ ಶ್ರೀ ಮಹಾದೇವ ಕ್ಷೇತ್ರ, ಅರತಿಲ್ ಭಗವತಿ ಕೊಟ್ಟಕ್ಕಲ್ ದೇವಸ್ಥಾನ, ತುಣೇರಿ ಶ್ರೀ ವೆಟ್ಟಕ್ಕೋರುಮಕನ ಕ್ಷೇತ್ರ, ಪೊನ್ಮೇರಿ ಶಿವ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಕಲ್ಲೇರಿ ಕುಟ್ಟಿಚಾಠನ್ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಕಾಳಿಯಂಪಳ್ಳಿ ದೇವಸ್ಥಾನ ಹಾಗೂ ನಾಗತ್ ಶ್ರೀ ಮುಚ್ಚಿಲೋಟ್ಟು ಭಟ್ಟಲಿ ದೇವಸ್ಥಾನ.
ತಚೋಲಿ ಒಥೆನನ್
[ಸಂಪೊಲಿಪುಲೆ]ತಚೋಲಿ ಮೆಪ್ಪಾಯಿಲ್ ಕುಂಜು ಒಥೆನನ್ ಅತ್ತ್ಂಡ ಮೆಪಾಯಿಲ್ ತಚೋಲಿ ಮಾಣಿಕೋತ್ ಕೋವಿಲಕತು ಕುಂಜಿ ಒಥೆನ ಕುರುಪ್ (ತಚೋಲಿ ಮಾಣಿಕೋತ್ ಮನೆತ ಉದಯನ ಕುರುಪ್) ಅತ್ತ್ಂಡ ಜಾಸ್ತಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾದ್ ತಚೋಲಿ ಒಥೆನನ್ ಭಾರತದ ಕೇರಳದ ಉತ್ತರ ಮಲಬಾರ್ ಪ್ರದೇಶೊಡು 16ನೆ ಶತಮಾನೊಡು ಜೀವನ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತಿನ ಒರಿ ಪೌರಾಣಿಕ ನಾಯಕ. ವಡಕ್ಕನ್ ಪಟ್ಟುಕಲ್ (ಉತ್ತರ ಮಲಬಾರ್ ದ ಬ್ಯಾಲಡ್ಸ್) ಡ್ ಆರೆನ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಉಂಡು ಥಚೋಲಿ ಅಂಬಾಡಿ, ಬೇತೆ ಒರಿ ಪುದರ್ ಪೋಯಿನ ಸಮರ ಕಲೆತ ತಜ್ಞೆರ್, ಒಥೆನನ್ ನ ಮಗೆ.

ಕುಂಜಲಿ ಮರಕ್ಕರ್ ಸ್ಮಾರಕ ಕೊಜಿಕೋಡೆರ್ದ್ 44 ಕಿ.ಮೀ ಬೊಕ್ಕ ಕಣ್ಣೂರುಡ್ದ್ 51 ಕಿ.ಮೀ ದೂರೊಡು ಮರಕ್ಕರ್ ಕೋಟೆ ಉಂಡು. ಕುಂಜಾಲಿ ಮರಕ್ಕರ್ ಅತ್ತ್ಂಡ ಕುಂಜಾಲಿ ಮರಕ್ಕರ್ ಪನ್ಪಿನ ಬಿರುದು ಕೊಟ್ಟಕಲ್, ವಾಟಾಕರೊಡು ಉಪ್ಪುನ ಕುಂಜಲಿ ಮರಕ್ಕರ್ ಸ್ಮಾರಕೊಡು ಉಪ್ಪುನ ಶಾಸನೊಲೆನ ಮುಸ್ಲಿಂ ನೌಕಾಪಡೆದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥೆರೆಗ್ ಕೊರ್ಪೆರ್.
ವಡಕಾರ ಮರಳು ದಂಡೆಲು
[ಸಂಪೊಲಿಪುಲೆ]ಸ್ಯಾಂಡ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ಸ್ ಮನರಂಜನೆದ ಪ್ರದೇಶ ಒಂಜಿ ಎಲ್ಯ ಪರ್ಯಾಯ ದ್ವೀಪೊಡು ಉಂಡು, ಪೂರ್ವೊಡು ಮೂರಾಡ್ ನದಿ ಬೊಕ್ಕ ಪಶ್ಚಿಮೊಡು ಅರೇಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರ ಉಂಡು, ಸುಮಾರ್ 3 ಕಿ.ಮೀ ದೂರೊಡು ವಾಟಾಕಾರ ಊರುದ ದಕ್ಷಿಣೊಗು ಉಂಡು. ಸ್ಯಾಂಡ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ಸ್ ಬಂಗಲೆ, ಉಂದೆನ್ ವಿಲ್ಫ್ರೆಡ್ ವಿನ್ಸೆಂಟ್ ರೈಲಿ 1946ಡ್ ನಿರ್ಮಾಣ ಮಲ್ತೆರ್, ಈ ಪರ್ಯಾಯ ದ್ವೀಪೊಡು ಉಂಡು. ಈ ಪ್ರದೇಶೊನು ಆದಿತ್ಯ ಬಿರ್ಲಾ ಮ್ಯಾನೇಜ್ ಮೆಂಟ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ ಒಟ್ಟುಗು ಉಂಡು ಬೊಕ್ಕ ವಡಕಾರ ಪುರಸಭೆ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮಲ್ಪುಂಡು. ಪರ್ಯಾಯ ದ್ವೀಪೊಡು ಒಂಜಿ ಕರಾವಳಿ ಪೊಲೀಸ್ ಠಾಣೆನ್ ನಿರ್ಮಾಣ ಮಲ್ತೊಂದುಲ್ಲೆರ್
ತೆಯ್ಯಂ
[ಸಂಪೊಲಿಪುಲೆ]ಉತ್ತರ ಮಲಬಾರ್ ದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆನ್, ವಿಶೇಷವಾದ್ ಪ್ರಾಚೀನ ಕೊಲತುನಾಡ್ ದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆನ್ ಚಿತ್ರಿಸವುನ ಒಂಜಿ ಆಚರಣೆದ ಪ್ರದರ್ಶನ ಕಲೆ ತೆಯ್ಯಂ ಅತ್ತ್ಂಡ ತಿರಾಯಟ್ಟಂ. ತೆಯ್ಯಂ ಶಿವ, ಕಾಳಿ ಬೊಕ್ಕ ಬೇತೆ ದೈವೊಲೆನ್ ಬೊಕ್ಕ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವೀರೆರೆನ್ ಚಿತ್ರಣ ಮಲ್ಪುಂಡು. ಪುರಾತನ ಕತೆಕುಲೆನ್ ಆಧಾರ ಮಲ್ತ್ ದ್ ಈ ನಾಟಕೊನು ನಡಪಾದ್ ಮಲಯಾಳಂ ಭಾಷೆದ ಆದಿಮ ರೂಪೊ ಆಯಿನ "ತೊಟ್ಟಂ ಪಟ್ಟು" ಪನ್ಪಿನ ಭಾಷೆನ್ ಬಳಕೆ ಮಲ್ತೆರ್. ತೆಯ್ಯಂ ಶತಮಾನೊಲೆನ ದುಂಬುದ ಬೌದ್ಧ ಪ್ರಭಾವೊನು ತೋಜಾವುಂಡು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಪ್ರತೀ ವರ್ಷ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ಡ್ದ್ ಮೇ ಮುಟ್ಟ ತೆಯ್ಯಂ ನಡಪುಂಡು. ಅವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣೊಡು ಉಪ್ಪುಂಡು. ವೇಳನ್ ಸಂಗಮ ಸಾಹಿತ್ಯೊಡು ಕ್ರಿ.ಶ.೫೦೦ಡ್ ವರ್ಣನೆ ಮಲ್ತೆರ್. ಉಂದು ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮ ಬೊಕ್ಕ ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಪುನರುತ್ಥಾನೊದ ಅಡಿಟ್ ವಿಕಸನ ಆಯಿನ ಒಂಜಿ ಬುಡಕಟ್ಟ್ ದ ಆಚರಣೆದ ಕಲೆ ಆದಿತ್ತ್ ಂಡ್. ಈ ಕಲೆ ರೂಪೊನು ಕಣ್ಣೂರುದ ಪಝಯಂಗಡಿ ಪುಝಾದ ಉತ್ತರ ಕಾಳಿಯತ್ತೊಂದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್.
ತಾಲೂಕುಗು ಸೇರಿನ ಊರುಲು:
[ಸಂಪೊಲಿಪುಲೆ]ಅಯಂಚೇರಿ| ಅಜಿಯೂರು ಚೆಕ್ಕಿಯಾದ್ ಚೊರೊಡೆ ಎಡಚೇರಿ ಎಡತುಂಕರ| ಎರಮಲಾ ಕವಿಲುಂಪರ ಕಾಯಕ್ಕೋಡಿ ಕೊಟ್ಟಪ್ಪಳ್ಳಿ| ಕುಣ್ಣುಮ್ಮಲ್ ಕುಟ್ಟಿಯಾಡಿ ಮಣಿಯೂರು ಮರುತೊಂಕರ| ನಡಕುತಝ ನಾಡಾಪುರಂ | ನರಿಪ್ಪಟ್ಟ ಒಂಚಿಯಂ| ಪಲಯಡ್ ಪುರಮೇರಿ| ತಿನ್ಯೂರ್ ತಿರುವಲ್ಲೂರು ತುನೆರಿ ವಲಯಂ ವಾನಿಮಲ್ ವೆಲೊಂ ವಿಲಂಗಾಡ್ ವಿಲ್ಲಿಯಪ್ಪಳ್ಳಿ
ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಲು
[ಸಂಪೊಲಿಪುಲೆ]ಅಮೃತ ವಿದ್ಯಾಲಯ, ಅರಕ್ಕಿಲಾಡ್, ಅಮೃತ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಸ್ಕೂಲ್, ಪಠಿಯಾರಕ್ಕರ, ವಿದ್ಯಾಪ್ರಕಾಶ್ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಸ್ಕೂಲ್, ರಾಣಿ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಸ್ಕೂಲ್, ಚೋರೊಡ್, ಗೋಕುಲಂ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಇಂಚ ವಡಕಾರದ 5 ಪ್ರಮುಖ ಖಾಸಗಿ ಶಾಲೆಲು. 1.ಸರ್ಕಾರಿ ಕಾಲೇಜು, ಮಡಪ್ಪಳ್ಳಿ ವಡಕರ ಕಾಲಿಕಟ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯೊಗು ಸಂಬಂಧ ಪಟ್ಟಿನ ಒಂಜಿ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಕ್ಯಾಂಪಸ್. 2. ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮುಕ್ತ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ವಡಾಕಾರದ 62ನೇ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಕೇಂದ್ರ ಜನವರಿ 2011ಡ್ ವಾಟಕಾರೊಡು ಸ್ಥಾಪನೆ ಆಂಡ್, ಉಂದು ಕಾಸರಗೋಡು, ಕನ್ನೂರು, ವಯನಾಡ್, ಕೊಜಿಕೋಡ್, ಬೊಕ್ಕ ಮಲಪ್ಪುರಂ ಜಿಲ್ಲೆಲೆನ್ ಸೇರಾದ್ ಮಲಬಾರ್ ಪ್ರದೇಶೊದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಲೆಗ್ ಸೇವೆ ಕೊರ್ಪುಂಡು. 3. ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ವಾಟಕಾರ ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ವಡಕಾರ ಕೇರಳದ ಕೊಜಿಕೋಡ್ ಜಿಲ್ಲೆಡ್ ಒಂಜಿ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಕಾಲೇಜ್, 1999ಡ್ ಸ್ಥಾಪನೆ ಆಂಡ್. ಸರ್ಕಾರೊಡ್ದ್ ಸ್ಥಾಪನೆ ಆಯಿನ ತಿರುವನಂತಪುರದ ಸಹಕಾರಿ ವೃತ್ತಿಪರ ಶಿಕ್ಷಣ ಅಕಾಡೆಮಿದ ಅಡಿಟ್ ಸುರುತ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಕಾಲೇಜ್. ಕೇರಳದ, ಜೂನ್ ೧೯೯೯ಡ್ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆ ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್. 4. ಮಾದರಿ ಪಾಲಿಟೆಕ್ನಿಕ್ ಕಾಲೇಜ್ ಕೇರಳ ಸರ್ಕಾರ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಲ್ತಿನ ಮಾನವ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಂಸ್ಥೆದ ಅಡಿಟ್ ವಡಾಕಾರದ ಮಾದರಿ ಪಾಲಿಟೆಕ್ನಿಕ್ ಕಾಲೇಜ್ ನಡತೊಂದುಂಡು. 5. ಸರ್ಕಾರಿ ತಾಂತ್ರಿಕ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆನ್ 1965ಡ್ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಲ್ತೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಉಂದೆನ್ ಶಿಕ್ಷಣ ಇಲಾಖೆ ಕೇರಳೊಡು ನಡಪಾವೊಂದುಂಡು. 6. ಬುಸ್ತಾನಿಯ ಮಹಿಳಾ ಕಾಲೇಜು
ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ
[ಸಂಪೊಲಿಪುಲೆ]ವಡಕಾರದ ಇರಿಂಗಲ್ ಡ್ ಉಪ್ಪುನ ಸರ್ಗಾಲಯ ಕರಕುಶಲ ಗ್ರಾಮೊಡು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸ್ಥಳೀಯ ಕಲೆ ಬೊಕ್ಕ ಕರಕುಶಲ ವಸ್ತುಲೆನ್ ಮಾರಾಟ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಸ್ಥಳೀಯ ಕಡಲತೀರೊಲು ಸ್ಯಾಂಡ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ಸ್ ಬೊಕ್ಕ ಮುರಾದ್ ನದಿತ ದಕ್ಷಿಣೊಡು ವಾಟಕಾರ ಬೊಕ್ಕ ಪಯ್ಯೋಲಿ ನಡುಟು ಕೊಲವಿಪಾಲಂ ಡ್ ಕೊಲವಿಪಾಲಂ ಕಡಲತೀರೊನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತುಂಡು. ಸ್ಯಾಂಡ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ಸ್ ಬೀಚ್ ಡ್ ಕೆಟಿಡಿಸಿ ನಡಪಾವುನ ಸ್ಯಾಂಡ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ಸ್ ಬೀಚ್ ಪಾರ್ಕ್ ಉಂಡು.
ಕುಂಜಲಿ ಮರಕ್ಕರ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂಸರ್ಗಾಲಯ ಕರಕುಶಲ ಗ್ರಾಮೊಡ್ದ್ ಸುಮಾರ್ ೧.೫ ಕಿ.ಮೀ ದೂರೊಡು, ಕೊಟ್ಟಕಲ್, ಇರಿಂಗಲ್ ಡ್ ಉಂಡು (ಕೆಲಸದ ಸಮಯ: ೯ ಗಂಟೆಡ್ದ್ ಸಂಜೆ ೫ ಗಂಟೆ ಮುಟ್ಟ ಬೊಕ್ಕ ಸೋಮವಾರ ರಜೆ). ಉಂದು ಒರಿ ಪೌರಾಣಿಕ ಯೋಧೆರೆನ ಪಿರಾಕ್ದ ನಿವಾಸ, ಯಾನ್ ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಆಕ್ರಮಣಕಾರೆರೆನ ವಿರುದ್ಧ ಧೈರ್ಯೊಡು ಯುದ್ಧ ಮಲ್ತೆರ್. ಮರಕ್ಕರ್ ಲು ಮೂಲತಃ ಮಲಬಾರ್ ದ ಮೊಪ್ಲಾಸ್ ಪಂಡ್ದ್ ನಂಬುನವು, ಬಹುಶಃ ನಿಖರ ಮೂಲ ಬೊಕ್ಕ ಉಪಪಂಥೊಡು ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಆದಿತ್ತೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ವೃತ್ತಿಡ್ ವ್ಯಾಪಾರಿಲು ಆದಿತ್ತೆರ್. ಮರಕ್ಕರ್ ಪನ್ಪಿನ ಪುದರ್ ‘ಮಲಯಾಳ’ ಪನ್ಪಿನ ಶಬ್ದೊಡ್ದ್ ಬತ್ತ್ ಂಡ್, ಮರಕ್-ಕಲಂ, ಅರ್ಥ ದೋಣಿ [ಸಮುದ್ರ ವ್ಯಾಪಾರಿಲು]. ಕ್ಯಾಲಿಕಟ್ (ಕೊಜಿಕೋಡ್) ದ ಜಮೊರಿನ್ (ಸಮೂತಿರಿ) ರಾಜ್ಯೊದ ಮುಸ್ಲಿಂ ನೌಕಾಪಡೆದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥೆ, ಅಂಚನೆ ಕುಟ್ಟಿ ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಅಲಿಗ್ 1507ಡ್ ಕುಂಜಾಲಿ ಪನ್ಪಿನ ಬಿರುದುನ್ ಕೊರ್ತೆರ್ ಪನ್ಪಿನೆನ್ ಇತಿಹಾಸೊಡ್ದ್ ನಮ ತೆರಿಯೊನೊಲಿ. ಅರೆನ್ ನನೊಂಜಿ ಸರ್ತಿ ಕುಟ್ಟಿ ಪೊಕ್ಕರ್ ಅಲಿ (ಕುನ್ಹಾಲಿ II) ಬೊಕ್ಕ ಕುಂಜಾಲಿಕ್ II (III) ಬೊಕ್ಕ ಕುಂಜಾಲಿಕ್ ಪನ್ಪಿನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಬೆಂಬಲಿಗೆರ್ ಬತ್ತೆರ್ ಕುನ್ಹಾಲಿ III ನ ಸೋದರ ಮಗೆ, ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಮರಕರ್ ಪನ್ಪಿನ ಪುದರ್ ಡ್ ಕುನ್ಹಾಲಿ IV ಆಯೆರ್. ಈ ನಾಲ್ ಕುನ್ಹಾಲಿ ಮರಕ್ಕರ್ ಲು 1502 ಡ್ದ್ 1600 ಮುಟ್ಟ ಪೋರ್ಚುಗೀಸೆರೆನೊಟ್ಟುಗು ಜಮೊರಿನ್ ನ ನೌಕಾ ಯುದ್ಧೊಲೆಡ್ ಮಸ್ತ್ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಯೆರ್, ಅಂಚಾದ್ ಅಕುಲು ಭಾರತೀಯ ಕರಾವಳಿದ ಸುರುತ ನೌಕಾ ರಕ್ಷಣೆನ್ ಏರ್ಪಾಡ್ ಮಲ್ಪುನ ಗೌರವೊನು ಪಡೆಯೆರ್. ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರದರ್ಶನೊಲು ಕುಂಜಾಲಿ ಮರಕ್ಕರ್ III ನಿರ್ಮಾಣ ಮಲ್ತಿನ ಕೋಟೆದ ಗ್ರಾಮದ ಕೊಟ್ಟಕ್ಕಲ್ [ಕೊಟ್ಟಾ (ಕೋಟೆ)] ದ ಮಾದರಿ, ಕುಂಜಾಲಿ ಮರಕ್ಕರ್ ಬಳಕೆ ಮಲ್ತಿನ ಕತ್ತಿದಂಚಿನ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರೊಲು, ಫಿರಂಗಿ ಗುಂಡುಲು ಬೊಕ್ಕ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಸಮುದ್ರ ಶಕ್ತಿದ ವಿರುದ್ಧ ಭಾರತದ ಕರಾವಳಿನ್ ಸುರುತ ಯಶಸ್ವಿ ರಕ್ಷಣೆನ್ ಮುನ್ನಡೆಸಾಯಿನ ದೇಶದ ಸುರುತ ನೌಕಾಪಡೆದ ವೀರೆರೆನ ಅನೇಕ ಯುದ್ಧ ಅವಶೇಷೊಲು. ಕೊಜಿಕೋಡ್ ಜಿಲ್ಲೆದ ಪಯಂಕುಟ್ಟಿಮಲೊಡು ವಡಕಾರ ಬೊಕ್ಕ ಅಯಿತ ಸುತ್ತಮುತ್ತದ ವಿಹಂಗಮ ದೃಶ್ಯೊನು ತೂವೊಲಿ. ವಡಕಾರ – ತಿರುವಲ್ಲೂರು ರಸ್ತೆಡ್ ಪಣಿಕ್ಕೊಟ್ಟಿಡ್ದ್ ಇಪ್ಪುನ ಈ ಜಾಗೆಡ್ ಮಸ್ತ್ ಪ್ರಯಾಣಿಕೆರ್ ಸೂರ್ಯೋದಯ ಬೊಕ್ಕ ಸೂರ್ಯಾಸ್ತೊನು ತೂಯೆರೆ ಬೊಕ್ಕ ಅರೇಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರೊನು ತೂಯೆರೆ ಗುಡ್ಡೆ ನಿಲ್ದಾಣೊಗು ಬರ್ಪೆರ್. ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟೊಡ್ದ್ ಸುಮಾರ್ 2,000 ಅಡಿ ಎತ್ತರೊಡು ಉಪ್ಪುನ ಈ ಎಲ್ಯ ಗುಡ್ಡೆಡ್ ಮುತ್ತಪ್ಪನ್ ಮದಾಪುರ ಬೊಕ್ಕ ಸೈತಿನ ಲ್ಯಾಟರೈಟ್ ಕಲ್ಲುಲುಲಾ ಉಂಡು. ಲೋಕನಾರ್ಕಾವು ದೇವಸ್ಥಾನ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯದ ಉತ್ತರ ಮಲಬಾರ್ ಪ್ರದೇಶದ ಕೊಜಿಕೋಡ್ ಜಿಲ್ಲೆದ ವಾಟಾಕರಡ್ದ್ 4 ಕಿ.ಮೀ ದೂರೊಡು ಮೆಮುಂಡೊಡು ಇಪ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಪ್ರಾಚೀನ ಹಿಂದೂ ದೇವಸ್ಥಾನ. ಲೋಕನಾರ್ಕಾವು ಪಂಡ ಲೋಕಮಲಾಯರ್ಕವು ಪನ್ಪಿನ ಕಿನ್ಯ ರೂಪ ಉಂದೆತ ಅರ್ಥ ಮಲ್ಲ (ಪರ್ವತ), ಆರು (ಸುದಿ) ಬೊಕ್ಕ ಕಾವು (ತೋಟ) ಡ್ದ್ ಮಲ್ತಿನ ಲೋಕ (ಲೋಕ). ಸಮೀಪದ ರೈಲ್ವೆ ನಿಲ್ದಾಣ ವಾಟಕಾರೊಡು ಉಂಡು, ಉಂದು ದೇವಸ್ಥಾನೊಡ್ದ್ ೫ ಕಿ.ಮೀ ದೂರೊಡು ಉಂಡು. ಸಮೀಪದ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ ಕಣ್ಣೂರು ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ ಉಂದು ೫೪ ಕಿ.ಮೀ ದೂರೊಡು ಉಂಡು. ಪೂರಂ ಮುಲ್ಪದ ಪ್ರಮುಖ ಪರ್ಬ ಆದುಪ್ಪುನೆರ್ದಾತ್ರ ಉಂದು ಬಾರೀ ಗೌಜಿಡ್ ನಡಪುಂಡು. ವಾರೊಡ್ದಿಂಚಿ ನಡಪುನ ನೇಮ ಕೊಡಿಯೇಟ್ಟ (ಧ್ವಜಾರೋಹಣ) ಸುರು ಆದ್ ಆರಟ್ಟುಡ್ ಮುಗಿಪುಂಡು. ಕೇರಳದ ಪೌರಾಣಿಕ ಸಮರ ವೀರ ಥಚೋಲಿ ಒಥೆನನ್ ಇಲ್ಲಡ್ ದಿನೊಲ ಪೂಜೆ ಮಲ್ಪುನೆರ್ದಾತ್ರ ದುರ್ಗಾ ದೇವಿಗ್ ಸಮರ್ಪಿಸಾಯಿನ ಈ ದೇವಸ್ಥಾನೊಗು ಮಸ್ತ್ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮಹತ್ವ ಉಂಡು.
ಲೋಕನಾರ್ಕಾವು ಬೊಕ್ಕ ಕಲರಿಪ್ಪಯಟ್ಟು
[ಸಂಪೊಲಿಪುಲೆ]ಲೋಕನಾರ್ಕಾವು ಭಗವತಿ ದೇವಸ್ಥಾನೊಡು ಮಲಯಾಳಂ ಮಾಸೊಡು ವೃಷ್ಚಿಕಂ (ನವೆಂಬರ್–ಡಿಸೆಂಬರ್) ಡ್ ಮೂವತ್ತು ದಿನೊತ ಮಂಡಲ ಉತ್ಸವ ಬೊಕ್ಕ ಮಲಯಾಳಂ ಮಾಸೊಡು ಮೀನಂ (ಮಾರ್ಚ್–ಏಪ್ರಿಲ್) ಡ್ ಪೂರಂ. ಪರ್ಬೊದ ಪೊರ್ತುಡು ಪೂರಕ್ಕಲಿ ಪನ್ಪಿನ ವಿಚಿತ್ರ ಜಾನಪದ ನಲಿಕೆನ್ ಅರ್ಪಣೆ ಮಲ್ಪುನ ಒಂಜೇ ಒಂಜಿ ದೇವಸ್ಥಾನ ಉಂದು. ನಲಿಕೆ, ಕಾಳರಿಪ್ಪಯಟ್ಟು ಸಮರ ಕಲೆನ್ ಹೋಲುವ. ಇನಿಲಾ ಲೋಕನಾರ್ಕಾವು ದೇವಸ್ಥಾನೊಗು ಪುರಾಣದ ವೀರ ತಚೋಲಿ ಒಥೆನನ್ ನ ಸಮ್ಮಂದೊಡ್ದಾವರ ಮಾತಾ ಕಲಾರಿಪಯಟ್ಟು ಕಲಾವಿದೆರ್ ತನ್ನ ಪಾದಾರ್ಪಣೆದ ದುಂಬು ದೈವೊದ ಆಶೀರ್ವಾದ ಕೋರೊಂದುಲ್ಲೆರ್. ಕಕ್ಕಯಂ ಪಂಡ ಕೇರಳದ ಕೂರಾಚುಂದುಡು ಉಪ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಅಣೆಕಟ್ಟ್ ದ ಜಾಗೆ. ಕಕ್ಕಾಯಂ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟದ ಪಿದಯಿಡ್ ಉಂಡು, ಬೊಕ್ಕ ಮಲಬಾರ್ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯ, ಆನೆ ಬೊಕ್ಕ ಬೈಸನ್ ಸೇರ್ದ್ 7,421 ಹೆಕ್ಟೇರ್ (18,340 ಎಕರೆ) ಕಾಡು ಪ್ರಾಣಿಲೆನ ನಿವಾಸ. ಕಕ್ಕಯಂ ಡ್ ಮಸ್ತ್ ವನ್ಯಜೀವಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಉಂಡು ಬೊಕ್ಕ ಉಂದು ಒಂಜಿ ಟ್ರೆಕ್ಕಿಂಗ್ ಬೊಕ್ಕ ರಾಕ್ ಕ್ಲೈಂಬಿಂಗ್ ತಾಣ. ಈ ಜಲಾಶಯ ಕುಟ್ಟಿಯಾಡಿ ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಯೋಜನೆದ ಭಾಗ ಆದುಂಡು ಬೊಕ್ಕ ಉಂದು ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟೊಡ್ದ್ ಸುಮಾರ್ ೭೫೦ ಮೀ (೨,೪೬೦ ಅಡಿ) ಎತ್ತರೊಡು ಉಂಡು. ಪೆನ್ ಸ್ಟಾಕ್ ಡ್ಯಾಮ್ ಸೈಟ್ ಡ್ದ್ ಕೆಳಗ್ ಬರ್ಪುಂಡು ಬೊಕ್ಕ 225 ಮೆಗಾವಾಟ್ ಸ್ಥಾಪಿತ ಸಾಮರ್ಥ್ಯೊಡು ಕಕ್ಕಯಂ ಡ್ ಕುಟ್ಟಿಯಾಡಿ ಮುಖ್ಯ ವಿದ್ಯುತ್ ಕೇಂದ್ರೊಗು ವಿವಿಧ ಸುರಂಗ ಬೊಕ್ಕ ಬೆಟ್ಟೊಲೆಡ್ದ್ ಪೋಪುಂಡು. ಈ ಪವರ್ ಹೌಸ್ ಡ್ದ್ ಬರ್ಪಿನ ನೀರ್ ನ್ ರಡ್ಡ್ ಎಲ್ಯ ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಯೋಜನೆಲೆಗ್ ಡೈವರ್ಟ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್ ಅವು ಕುಟ್ಟಿಯಡಿ ಟೇಲ್ ರೇಸ್ ಪವರ್ ಹೌಸ್ ಬೊಕ್ಕ ಕಕ್ಕಯಂ ಎಲ್ಯ ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಯೋಜನೆ ಕ್ರಮೊಟ್ಟು 3.75 ಮೆಗಾವಾಟ್ ಬೊಕ್ಕ 3 ಮೆಗಾವಾಟ್ ಸ್ಥಾಪಿತ ಸಾಮರ್ಥ್ಯೊಡು ಉಪ್ಪುಂಡು. ಅಯಿಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಟೇಲ್ ನೀರ್ ನದಿಗ್ ಸೇರ್ದ್ ಪೆರುವನ್ನಮೂಜಿ ನೀರಾವರಿ ಯೋಜನೆಗ್ ಬಳಕೆ ಆಪುಂಡು. ಕಲ್ಲೇರಿ ಕುಟ್ಟಿಚಾಠನ್ ದೇವಸ್ಥಾನ ಕಲ್ಲೇರಿಡ್ ಉಂಡು, ಉಂದು ಒಂಜಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಬೊಕ್ಕ ನಾಗರಿಕ ಗ್ರಾಮ ಪ್ರದೇಶ ಆದುಂಡು ಉಂದು ವಾಟಕರ ತಾಲೂಕುಗು ಸೇರ್ದುಂಡು, ಕೊಜಿಕೋಡ್ ಗ್ ಉತ್ತರೊಡು ಉಂಡು. ಕಲ್ಲೇರಿ ವಾಟಕರಂದ್ 8 ಕಿ.ಮೀ ದೂರೊಡು ವಿಳ್ಯಪ್ಪಳ್ಳಿದ ಕೈತಲ್ ವಾಟಕರ ತಣ್ಣೀರ್ಪಂಥಲ್ ಮಾರ್ಗೊಡು ಉಂಡು. ಉಂದು ಬಾರಿ ಪೊರ್ಲುದ ಜಾಗ ಆದ್ ಪ್ರಕೃತಿದ ಒಟ್ಟುಗು ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆಯೆರೆ ಯೋಗ್ಯವಾಯಿನವು. ಕಲ್ಲೇರಿಡ್ ಒಂಜಿ ಕಾಲುವೆ ಉಂಡು, ಉಂದು ವಡಕಾರ – ಮಾಹಿ ಕಾಲುವೆದ ಒಂಜಿ ಭಾಗ. ಕಲ್ಲೇರಿದ ಭೂಮಿನ್ ಪಶ್ಚಿಮೊಡು ಕಲ್ಲೇರಿಕುನ್ನು ಬೊಕ್ಕ ಪೂರ್ವೊಡು ಆರೋರ ಮಲ (ಪರ್ವತ) ಸುತ್ತುವರಿದ್ ಉಂಡು. ಇಲ್ಲಿನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕಲ್ಲೇರಿ ಕುಟ್ಟಿಚಾಠನ ದೇವಸ್ಥಾನ. ಈ ದೇವಸ್ಥಾನೊಗು ಸಾವಿರಾರು ಭಕ್ತೆರ್ ಭೇಟಿ ಬರ್ಪೆರ್
[[ವರ್ಗ:Kerala Culture Month 2026]]