ಹಾವೇರಿ ಜಿಲ್ಲೆ

ಹಾವೇರಿ ಜಿಲ್ಲೆ ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಹೆಬ್ಬಾಗಿಲ್
ಜಿಲ್ಲೆ
ಮಿತ್ತ್‌ಡ್ದ್ ತಿರ್ತ್: ಗಳ್ಗನಾಥದ ಗಳಗೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ತಾನ, ಹಾವೇರಿದ ಸಿದ್ಧೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ತಾನ, ಉತ್ಸವ ರಾಕ್ ಗಾರ್ಡನ್‌ಡ್ ಇಪ್ಪುನ ಡಾ. ರಾಜ್ ಕುಮಾರ್ ವೃತ್ತ, ಹಾನಗಲ್‌ದ ತಾರಕೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ತಾನ, ರಾಣೆಬೆನ್ನೂರುದ ಚೌಡಯ್ಯದಾನಪುರ ದೇವಸ್ತಾನ
Interactive map of ಹಾವೇರಿ ಜಿಲ್ಲೆ
Coordinates: 14.8°N 75.4°E / 14.8; 75.4
ದೇಶ	ಭಾರತ
ರಾಜ್ಯ	ಕರ್ನಾಟಕ
ಪ್ರಾಂತ್ಯ	ಬಯಲುಸೀಮೆ
ವಿಭಾಗ	ಕಿತ್ತೂರು ಕರ್ನಾಟಕ
Established	ಅಗೋಸ್ತು ೨೪, ೧೯೯೭
ಜಿಲ್ಲಾ ಕೇಂದ್ರೊ	ಹಾವೇರಿ
ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರ	ರಾಣೆಬೆನ್ನೂರು
ತಾಲೂಕುಲು	ಬ್ಯಾಡಗಿ ಹಾವೇರಿ ಹಾನಗಲ್ ಹಿರೆಕೆರೂರ್ ಶಿಗಾಂವ್ ಸವಣೂರು ರಟ್ಟಿಹಳ್ಳಿ ರಾಣೆಬೆನ್ನೂರು
Government
• Type	ಜಿಲ್ಲಾಡಳಿತ
• Body	ಜಿಲ್ಲಾ ಪಂಚಾಯತ್
• ಜಿಲ್ಲಾಧಿಕಾರಿ	ವಿಜಯ ಮಹಾಂತೇಶ ದಾನಮ್ಮನವರ್
Area
• Total	4,823 km2 (1,862 sq mi)
• Rank	18
Population  (2011)
• Total	೧೫,೯೭,೬೬೮
• Density	331.3/km2 (858.0/sq mi)
ಬಾಸೆಲು
• ಅಧೀಕೃತ	ಕನ್ನಡ
Time zone	UTC+5:30 (IST)
ಪಿನ್ ಸಂಖ್ಯೆ	(೫೮೧೧೧೦) ಹಾವೇರಿ (೫೮೧೧೧೫) ರಾಣೆಬೆನ್ನೂರು
Telephone code	(08375) ಹಾವೇರಿ (08373)ರಾಣೆಬೆನ್ನೂರು
ISO 3166 code	IN-KA
Vehicle registration	KA-27 ಹಾವೇರಿ KA-68 ರಾಣೆಬೆನ್ನೂರು
Website	haveri.nic.in

ಹಾವೇರಿ ಜಿಲ್ಲೆ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ನಡುಟು ಇಪ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಜಿಲ್ಲೆ. ಬಡಕಾಯಿಡ್ ಬೀದರ್, ತೆಂಕಾಯಿಡ್ ಕೊಳ್ಳೆಗಾಲ ನೆಕ್ಕ್ ಸಮಾನ ಅಂತರೊಡು ಉಂಡು. ಹಾವೇರಿ ಜಿಲ್ಲೆ ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಜಿಲ್ಲೆಲೆಗ್ ಹೆಬ್ಬಾಗಿಲು ಪಂದ್ ಪುಗರ್ತೆ ಉಂಡು.

ಸಂತ ಶಿಶುನಾಳ ಶರೀಫೆರ್, ಕನಕದಾಸೆರ್, ವರಕವಿ ಸರ್ವಜ್ಞೆರ್, ಹಾನಗಲ್ ಕುಮಾರ ಶಿವಯೋಗಿಲು, ವಾಗೀಶ ಪಂಡಿತಾರಾಧ್ಯೆರ್, ಕನ್ನಡದ ಕಾದಂಬರಿ ಪಿತಾಮಹ ಗಳಗನಾಥೆರ್, ಗಾನಯೋಗಿ ಪಂಚಾಕ್ಷರಿ ಗವಾಯಿಲು, ಜ್ಞಾನಪೀಠ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತೆರಾಯಿನ ಡಾ. ವಿನಾಯಕ ಕೃಷ್ಣ ಗೋಕಾಕೆರ್ ಇಂಚಿತ್ತಿ ಮಹನೀಯೆರೆಗ್ ಜನ್ಮ ಕೊರ್ನ ಜಿಲ್ಲೆ ಹಾವೇರಿ. ನಮ ದೇಸೊದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಗಾದ್ ಬ್ರಿಟಿಷೆರೆನ ಎದುರು ಪೊರ್ಂಬಾಟ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ವೀರ ಮರಣ ಹೊಂದಿನ ಹುತಾತ್ಮ ಮೈಲಾರ ಮಹದೇವಪ್ಪೆರ್ ಹಾವೇರಿ ಜಿಲ್ಲೆದ ಮೋಟೆಬೆನ್ನೂರುದಾರ್. ನನೊರಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಪೊರ್ಂಬಾಟ ಮಲ್ತಿನ ದಿವಂಗತ ಹಳ್ಳಿಕೇರಿ ಗುದ್ಲೆಪ್ಪೆರ್ ಹಾವೇರಿ ಜಿಲ್ಲೆದ ಹೊಸರಿತ್ತಿದಾರ್. ಈ ಜಿಲ್ಲೆ ತುಂಗಭದ್ರಾ ಬೊಕ್ಕ ವರದಾ ತುದೆತ್ತ ಆಯೆರ್‌ಡ್ ಬರ್ಪುಂಡು.

ಹಾವೇರಿ ಜಿಲ್ಲೆ ಆವರ ದುಂಬು ಗದಗ ಜಿಲ್ಲೆ ಬುಕ್ಕ ಧಾರವಾಡ ಜಿಲ್ಲೆದ ಭಾಗವಾದಿತ್ತ್ಂಡ್. ಮೂಲುದ ಜನಕ್ಲು ಮಲ್ತಿನ ಬೇಡಿಕೆಗ್ ಒತ್ತೊನಿನ ಸರ್ಕಾರ, ೨೪ನೇ ತಾರೀಕ್ ಅಗೋಸ್ತು ೧೯೯೭ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಧಾರವಾಡ ಜಿಲ್ಲೆರ್ದ್ ಬೇತೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್, ಹಾವೇರಿ ಜಿಲ್ಲೆನ್ ಉಂಡು ಮಲ್ತ್ಂಡ್.

ಹಾವೇರಿ ಜಿಲ್ಲೆಗ್ ಮಸ್ತ್ ಪಿರಾಕ್‌ದ ಇತಿಹಾಸೊ ಉಂಡು. ಬೊಕ್ಕ ಜನಕುಲೆನ ಇತಿಹಾಸ ಪೂರ್ವ ನಾಗರಿಕತೆದ ಬಗೆಟ್ಟ್ ಮಸ್ತ್ ಐತಿಹ್ಯೊಲು ತೂಯೆರೆ ತಿಕ್ಕುಂಡು. ಶಿಲ್ಪಕಲಾ ವೈಭವೊನು ತೋಜಾವುನ ಮಸ್ತ್ ಕುರುಹುಲು ಜಿಲ್ಲೆದ ಮಾತಾ ಕಡೆಟ್ಲಾ ತೂಯೆರೆ ತಿಕ್ಕುಂಡು. ಚಾಲುಕ್ಯೆರ್, ರಾಷ್ಟ್ರಕೂಟೆರೆನ ಕಾಲದ ಸುಮಾರ್ 1300 ಶಿಲಾಶಾಸನೊಲು ಜಿಲ್ಲೆಡ್ ತಿಕ್ಕ್‌ದುಂಡು. ರಾಜ್ಯದ ವಾ ಸಂಸ್ಥಾನೊಲುಲಾ ಹಾವೇರಿ ಜಿಲ್ಲೆಡ್ ರಾಜಧಾನಿನ್ ಹೊಂದಂದೆ ಇತ್ತ್ಂಡಲಾ, ಮಸ್ತ್ ಮಾಂಡಲಿಕೆರ್ ಆಳೊಂದು ಪೋತೆರ್.

ಬಂಕಾಪುರದ ಚಳ್ಳಕೇತೆರ್, ಗುತ್ತವುಲದ ಗುತ್ತೆರ್, ಹಾನಗಲ್‌ದ ಕದಂಬೆರ್ ಪುದರ್ ಪೋಯಿನ ಸಾಮಂತೆರ್ಲಾ ಆಳ್ವಿಕೆ ಮಲ್ತೆರ್. ಕನ್ನಡದ ಆದಿಕವಿ ಪಂಪನ ಗುರುಕುಲಾಯಿನ ದೇವೇಂದ್ರಮುನಿಲು, ರನ್ನ ಚಾವುಂಡರಾಯನ ಗುರುಕುಲಾಯಿನ ಅಜಿತ ಸೇನಾಚಾರ್ಯೆರ್ ಹಾವೇರಿ ಜಿಲ್ಲೆದ ಬಂಕಾಪುರೊಡು ವಾಸವಾದಿತ್ತೆರ್ ಪಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಬಂಕಾಪುರ ಹೊಯ್ಸಳ ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನೆರೆನ ರಡ್ಡನೇ ರಾಜಧಾನಿಯಾದಿತ್ತ್ಂಡ್. ಗುತ್ತೆರ್ 12ನೇ ಶತಮಾನದ ನಡುಭಾಗೊರ್ದು 13ನೇ ಶತಮಾನದ ಕಡೆಮುಟ್ಟ ಚಾಲುಕ್ಯೆರೆನ ಮಾಂಡಳಿಕೆರಾದ್ ಗುತ್ತವೊಲ (ಇತ್ತೆದ ಗುತ್ತಲ) ಗ್ರಾಮಾರ್ಡ್ ಆಡಳಿತ ನಡಪಾದೆರ್. ಅಂಚನೆ ಸೇವುಣೆರೆನ ಮಾಂಡಳಿಕೆರಾದ್ಲಾ ದೇವಗಿರಿಡ್ ಆಡಳಿತ ನಡಪಾದೆರ್. ಗುತ್ತಲದ ಮುಟ್ಟದ ಚೌಡಯ್ಯದಾನಪುರೊಡು ತಿಕ್ಕಿನ ಶಾಸನದ ಪ್ರಕಾರ ಮಲ್ಲಿದೇವೆ ಚಾಲುಕ್ಯೆರೆನ 6ನೇ ವಿಕ್ರಮಾದಿತ್ಯನ ಮಾಂಡಳಿಕೆರಾದಿತ್ತೆ ಪನ್ಪಿ ಉಲ್ಲೇಖ ಉಂಡು. ಮಲ್ಲಿದೇವೆ ಚೌಡಯ್ಯದಾನಪುರೊಡು ಮುಕ್ತೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನೊನು ಕಟ್ಟಾಯೆ ಪಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಕಲ್ಯಾಣ ಚಾಲುಕ್ಯೆರೆನ ಕಾಲೊಡು ನೊಣಂಬೆರ್ ರಟ್ಟಿಹಳ್ಳಿನ್ ರಾಜಧಾನಿಯಾದ್ ಮಲ್ತೊಂದು ಸುಮಾರ್ 100 ಗ್ರಾಮಲೆನ್ ಆಳ್ವಿಕೆ ಮಲ್ತೆರ್ ಪಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ರಟ್ಟೀಹಳ್ಳಿಡ್ ಚಾಲುಕ್ಯ ಶೈಲಿದ ಪೊರ್ಲುದ ಕದಂಬೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನೊನು ತೂವೊಲಿ.

ಜಿಲ್ಲೆದ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಭಾಗೊಲೆಡ್ ಆಳ್ವಿಕೆ ಮಲ್ತಿನ ಸಾಮಂತೆರ್ ಹಾವೇರಿ ಜಿಲ್ಲೆದ ಇತಿಹಾಸೊಡು ಮಸ್ತ್ ಕುರುಹುಲೆನ್ ಬುಡುದು ಪೋತೆರ್. ಹಾನಗಲ್‌ದ ತಾರಕೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ, ರಟ್ಟೀಹಳ್ಳಿದ ಕದಂಬೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಹರಳಹಳ್ಳಿದ ಸೋಮೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಬಂಕಾಪುರದ ನಗರೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಚೌಡಯ್ಯದಾನಪುರದ ಮುಕ್ತೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಹಾವೇರಿದ ಪುರಸಿದ್ಧೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಗಳಗನಾಥದ ಈಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಯಳವಟ್ಟಿದ ಜೈನ ಬಸದಿ ಉಂದು ಮಾತಾ ಜಿಲ್ಲೆದ ಇತಿಹಾಸ ಬೊಕ್ಕ ಸಂಸ್ಕೃತಿದ ಪೊರ್ಲುನು ಎತ್ತ್‌ದ್ ತೋಜಾವುಂಡು.