ಚಿತ್ರದುರ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆ

ಚಿತ್ರದುರ್ಗ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯೊದ ಒಂಜಿ ಜಿಲ್ಲೆ. ಉಂದು ಒಂಜಿ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಜಾಗೆ ಕೂಡಾ ಅಂದ್. ಮೂಲು ಉಪ್ಪುನ ಕಲ್ಲ್‌ದ ಕೋಟೆ ಮಸ್ತ್ ಪುದರ್ ಪೋಯಿನವು.

ಚಿತ್ರದುರ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆ
ಕರ್ನಾಟಕದ ಜಿಲ್ಲೆ
ಮಿತ್ತ್‌ರ್ದ್ ಎಡರ್ದ್ ಗಡಿಯಾರದ ದಿಕ್ಕಿಡ್: ಚಿತ್ರದುರ್ಗ ಕೋಟೆ, ನಾಯಕನಹಟ್ಟಿ ದೇವಸ್ಥಾನ, ತೇರು ಮಲ್ಲೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ ಹಿರಿಯೂರು, ವಾಣಿ ವಿಲಾಸ ಸಾಗರ ರಂಗನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ದೇವಾಲಯ ನೀರ್ತಾಡಿ
ಕರ್ನಾಟಕದ ಜಾಗೆ
Coordinates: 14.00°N 76.50°E / 14.00; 76.50
ದೇಶ	India
ರಾಜ್ಯ	ಕರ್ನಾಟಕ
ವಿಭಾಗ	ಬೆಂಗಳೂರು ವಿಭಾಗ
ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿ	ಚಿತ್ರದುರ್ಗ
ತಾಲೂಕು	ಚಳ್ಳಕೆರೆ ಚಿತ್ರದುರ್ಗ ಹಿರಿಯೂರು ಹೊಳಲ್ಕೆರೆ ಹೊಸದುರ್ಗ ಮೊಳಕಾಲ್ಮೂರು
Government
• ಜಿಲ್ಲಾಧಿಕಾರಿ	ಶ್ರೀ. ವೆಂಕಟೇಶ್ ಟಿ. (ಐಎಎಸ್)
• ಸಂಸತ್ ಸದಸ್ಯ	ಎ. ನಾರಾಯಣಸ್ವಾಮಿ
Area
• Total	8,440 km2 (3,260 sq mi)
Elevation (Highest)	1,094 m (3,589 ft)
Population  (2011)
• Total	೧೬,೫೯,೪೫೬
• Density	197/km2 (509/sq mi)
ಬಾಸೆ
• ಅಧಿಕೃತ	ಕನ್ನಡ
Time zone	UTC+೫:೩೦ (ಐಎಟಿ)
ಪಿನ್	೫೭೭ ೫೦೧, ೫೦೨, ೫೭೭೫೨೪
ದೂರವಾಣಿ ಪಿನ್	+ ೯೧ (೮೧೯೪)
ISO 3166 code	ಐಎನ್-ಕೆ‌ಎ-ಸಿಟಿ
Vehicle registration	ಚಿತ್ರದುರ್ಗ ಕೆ‌ಎ-೧೬
ಲಿಂಗಾನುಪಾತ	೧.೦೪೭ ♂/♀
ಸಾಕ್ಷರತೆ	೭೩.೮೨%
ಲೋಕಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರ	ಚಿತ್ರದುರ್ಗ ಲೋಕಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರ
Precipitation	522 millimetres (20.6 in)
Website	chitradurga.nic.in

ಚಿತ್ರದುರ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಒಂಜಿ ಜಿಲ್ಲೆಯಾದ್ ಉಂಡು. ಚಿತ್ರದುರ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆ ತನ್ನ ಪುದರ್‌ನ್ ಚಿತ್ರಕಲ್ದುರ್ಗ ಪನ್ಪುನ ಪುದರ್‌ರ್ದ್ ಪಡೆಪೊಂದುಂಡ್. ಉಂದು ಅಲ್ಪ ತೋಜಿದ್ ಬರ್ಪುನ ಕೊಡೆತ್ತ ಆಕಾರದ ಎತ್ತರವಾಯಿನ ಬೆಟ್ಟವಾದ್ ಉಂಡು. ಭಾರತೀಯ ಸಂಪ್ರದಾಯ ಚಿತ್ರದುರ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆನ್ ರಾಮಾಯಣ ಬುಕ್ಕೊ ಮಹಾಭಾರತದ ಅವಧಿಗ್ ಹೋಲಿಸವುಂಡು. ಇಡೀ ಜಿಲ್ಲೆನೇ ವೇದಾವತಿ ಸುದೆತ್ತ ಕಣಿವೆಡ್ ಉಂಡು. ವಾಯುವ್ಯಡ್ ತುಂಗಭದ್ರಾ ಸುದೆ ಪರಪುಂಡು. ಬ್ರಿಟೀಷೆರೆ ಕಾಲೊಡು ಉಂದೆನ್ ಚಿಟಾಲ್ಡ್ರೂಗ್ ಪಂದ್ ಪೆತ್ತೊಂದು ಇತ್ತೆರ್. ಈ ಜಿಲ್ಲೆನ್ ಕರ್ನಾಟಕೊನು ಆಳ್‌ನ ಮಾತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ರಾಜವಂಶೊಲು ಆಳ್‌ದ್ಂಡ್. ಹೆಗ್ಗೆರೆದ ಜೈನ ಬಸದಿದಂಚಿನ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಜಾಗೆ ಜಿಲ್ಲೆದ ಜೈನೆರರ ಯಾತ್ರಾ ಕೇಂದ್ರವಾದ್ ಉಂಡು.

ಜನಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ

ಚಿತ್ರದುರ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆದ ಧರ್ಮೊಲು (೨೦೧೧)

ಧರ್ಮ			ಶೇಕಡಾ
ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ			೯೧.೬೩%
ಇಸ್ಲಾಂ			೭.೭೬%
ಇತರ ಅತ್ತ್ಂಡ ಪಂತ್‌ಜಿ			೦.೬೧%

೨೦೧೧ ತ ಜನಗಣತಿದ ಪ್ರಕಾರ ಚಿತ್ರದುರ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆ ೧,೬೫೯,೪೫೬ ಜನಸಂಖ್ಯೆನ್ ಹೊಂದ್‌ದ್ ಉಂಡು. ಉಂದು ಭಾರತೊಡು ೨೯೭ ನೇ ಶ್ರೇಯಾಂಕೊನು ಕೊರ್ಪುಂಡು (ಒಟ್ಟು ೬೪೦ ಟ್). ಜಿಲ್ಲೆ ಪ್ರತಿ ಚದರ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ (೫೧೦/ಚದರ ಮೈಲಿ) ಗ್ ೧೯೭ ನಿವಾಸಿಲೆನ ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಸಾಂದ್ರತೆನ್ ಹೊಂದ್‌ದ್ ಉಂಡು. ೨೦೦೧-೨೦೧೧ತ ದಶಕೊಡು ಉಂದೆತ್ತ್ ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಬೆಳವಣಿಗೆದ ದರ ೯.೩೯%ದಾತ್ ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಚಿತ್ರದುರ್ಗ ೧೦೦೦ ಪುರುಷೆರ್ ೯೬೯ ಪೊಂಜೊವುನಕುಲೆನ ಲಿಂಗ ಅನುಪಾತೊನು ಹೊಂದ್‌ದ್ ಉಂಡು. ಸಾಕ್ಷರತೆತ ಪ್ರಮಾಣ ೭೩.೮೨%. ಜನಸಂಖ್ಯೆದ ೧೯.೮೬% ದಾತ್ ನಗರ ಪ್ರದೇಶೊಲೆಡ್ ವಾಸ ಮಲ್ತೊಂದು ಉಲ್ಲೇರ್. ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿಲು ಬುಕ್ಕೊ ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಪಂಗಡೊಲು ಜನಸಂಖ್ಯೆದ ಅನುಕ್ರಮವಾದ್ ೨೩.೪೫% ಬುಕ್ಕೊ ೧೮.೨೩% ದಾತ್ ಉಂಡು.

೨೦೧೧ ರ ಜನಗಣತಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ೮೩.೩೩% ರಷ್ಟು ಕನ್ನಡ, ೭.೩೩% ಉರ್ದು, ೫.೩೯% ತೆಲುಗು ಮತ್ತು ೨.೨೯% ಲಂಬಾಡಿ ಬಾಸೆಯನ್ನು ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದರು..

ಆರ್ಥಿಕತೆ

೨೦೦೬ ರಲ್ಲಿ ಪಂಚಾಯತ್ ರಾಜ್ ಸಚಿವಾಲಯವು ಚಿತ್ರದುರ್ಗವನ್ನು ದೇಶದ ೨೫೦ ಅತ್ಯಂತ ಹಿಂದುಳಿದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ (ಒಟ್ಟು ೬೪೦ ರಲ್ಲಿ) ಒಂದೆಂದು ಹೆಸರಿಸಿತು. ಇದು ಪ್ರಸ್ತುತ ಹಿಂದುಳಿದ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಅನುದಾನ ನಿಧಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಿಂದ (ಬಿಆರ್ಜಿಎಫ್) ಹಣವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಕರ್ನಾಟಕದ ಐದು ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.

ಶಿಕ್ಷಣ

• ಶ್ರೀ ಶಿವಕುಮಾರ ರಂಗಪ್ರಯೋಗ ಶಾಲೆ

ಜನಕುಲು

• ಮದಕರಿ ನಾಯಕ – ಚಿತ್ರದುರ್ಗದ ರಾಜೆ
• ಒನಕೆ ಓಬವ್ವ – ಹೈದರ್ ಅಲಿನ ಸೈನ್ಯದೊಟ್ಟುಗು ಹೋರಾಟ ಮಲ್ತಿನ ಪೌರಾಣಿಕ ಮಹಿಳೆ.
• ಮಲ್ಲಾಡಿಹಳ್ಳಿ ಶ್ರೀ ರಾಘವೇಂದ್ರ ಸ್ವಾಮೀಜಿ  – ಯೋಗಿ ಬುಕ್ಕೊ ಆಯುರ್ವೇದ ಗುರು
• ಎಸ್.ನಿಜಲಿಂಗಪ್ಪ (ವಿನಾಯಕ) – ರಾಜಕಾರಣಿ, ಮಾಜಿ ಸಿಎಂ, ಮಾಜಿ ಸಂಸದ ಮತ್ತು ಮಾಜಿ ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ನಾಯಕ
• ಟಿ.ಆರ್.ಸುಬ್ಬರಾವ್  – ಕಾದಂಬರಿಕಾರ, ೧೯೮೫ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಕಾದಂಬರಿ 'ದುರ್ಗಾಷ್ಟಮನ'ಕ್ಕಾಗಿ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು
• ತಿರುಮಲೈ ಕೃಷ್ಣಮಾಚಾರ್ಯ – ಯೋಗಿ ಬುಕ್ಕೊ ಆಯುರ್ವೇದ ಗುರು. ೨೦ ನೇ ಶತಮಾನದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ಯೋಗ ಶಿಕ್ಷಕರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು ಬುಕ್ಕೊ ಹಠ ಯೋಗದ ಪುನರುಜ್ಜೀವನದ ಕೀರ್ತಿಗೆ ಪಾತ್ರರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಆಧುನಿಕ ಯೋಗದ ಪಿತಾಮಹ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
• ಪಿ.ಆರ್.ತಿಪ್ಪೇಸ್ವಾಮಿ  – ಕಲಾವಿದ, ಬರಹಗಾರ ಬುಕ್ಕೊ ಜಾನಪದ ವಿದ್ವಾಂಸ - ಕೆ.ವೆಂಕಟಪ್ಪ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತ - ೧೯೯೯ ಕರ್ನಾಟಕ ಲಲಿತಕಲಾ ಅಕಾಡೆಮಿಯ ಮಾಜಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು

ಉಂದೆನ್ ತೂಲೆ

• ಕರ್ನಾಟಕದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು