ಮಲ್ಲಿಗೆ

ಮಲ್ಲಿಗೆ
ಮಲ್ಲಿಗೆ
Scientific classification
Kingdom:	ದೈ ಜಾತಿ
(unranked):	Angiosperms
(unranked):	Eudicots
(unranked):	Asterids
Order:	Lamiales
Family:	ಓಲಿಯೇಸೆ
Tribe:	ಮಲ್ಲಿಗೆ
Genus:	ಜಾಸ್ಮಿನಮ್ L. (೧೭೫೩)
Type species
ಜಾಸ್ಮಿನಮ್ ಒಫಿಷಿನಾಲ್ L.
ಪ್ರಜಾತಿ
೨೦೦ರಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಮೂಲ: ING, CPN, UniProt

ಮಲ್ಲಿಗೆ ಬೊಲ್ದು ಬಣ್ಣದ, ಜಿಂಜ ಪರಿಮಳದ ಒಂಜಿ ಪೂ. ತುಳುನಾಡ್‌ಡ್ ಕೆಲವು ಬಗೆತ್ತ ಮಲ್ಲಿಗೆಲು ಉಲ್ಲೊ. ಆಂಡ ರಡ್ಡ್ ಮಲ್ಲಿಗೆಲು ಬಾರೀ ಪುದರ್ ಪೋಯಿನವು. ಅವು ಉಡುಪಿ/ ಶಂಕರಪುರ ಮಲ್ಲಿಗೆ ಬುಕ್ಕೊ ಕುಡ್ಲದ/ಮಂಗಳೂರು ಮಲ್ಲಿಗೆ. ಉಡುಪಿ ಮಲ್ಲಿಗೆ ಮೊಗ್ಗೆಡ್ ಸಪುರ ಉಂಡು. ಮಂಗಳೂರು ಮಲ್ಲಿಗೆ ಉಡುಪಿ ಮಲ್ಲಿಗೆಡ್ದ್ ಒಂತೆ ದಪ್ಪದ, ಒಂತೆ ಮಲ್ಲ ಪೂ. ಉಡುಪಿ ಮಲ್ಲಿಗೆದ ಚೆಂಡ್ ಉದ್ದ ಕಟ್ಟುವೆರ್, ಮಂಗಳೂರು ಮಲ್ಲಿಗೆನ್ ಉರುಂಟುಡು ಕಟ್ಟುವೆರ್.

ವ್ಯಾಪ್ತಿ

ಎಚ್ಚದ ಜಾತಿಲು ಮುಕ್ಯವಾದ್ ಮಧ್ಯ ಏಷ್ಯಾದ ಪ್ರದೇಶೊಡು ಇಪ್ಪುಂಡು. ಇಂದೆಟ್ ಹಿಮಾಲಯ, ಚೀನಾ ಬುಕ್ಕೊ ಮಲೇಷ್ಯಾ ಸೇರ್ದ್ ಇಪ್ಪುಂಡು. ಅಂಚಾದ್ ಈ ಪ್ರದೇಶೊ ಮಲ್ಲಿಗೆದ ಮೂಲ ಆದುಪ್ಪು ಪನ್ಪುನ ನಂಬಿಕೆ ಉಂಡು. ಜಗತ್ತ್‌ಡ್ ಸುಮಾರ್ 200 ಜಾತಿದ ಮಲ್ಲಿಗೆ ಉಂಡು. ಭಾರತೊಡು ಸುಮಾರ್ 40 ಜಾತಿಲು ಉಂಡು ಪನ್ಪೆರ್.

ಇಂದೆನ್ ಭಾರತೊಡು ಅನಾದಿ ಕಾಲೊಡ್ದಿಂಚಿ ಬುಳೆಪಾವೊಂದು ಬತ್ತ್‌ದೆರ್. ಸುಮಾರ್ 140 ಸಂಸ್ಕೃತ ಪುದರ್‌‍ಲು ಉಂಡು ಪನ್ಪುನ ಸತ್ಯೊಲಾ ಬೆಂಬಲ ಕೊರ್ಪುಂಡು. ಬುಕ್ಕೊ ಅಮರಕೋಶಡ್ 6 ಬಗೆತ ಮಲ್ಲಿಗೆದ 16 ಪುದರ್‌ಲೆನ ಉಲ್ಲೇಕೊ ಉಂಡು.

ಮಲ್ಲಿಗೆದ ವಿದೊಲು

ಉಡುಪಿ ಮಲ್ಲಿಗೆ, ಭಟ್ಕಳ ಮಲ್ಲಿಗೆ, ಮೈಸೂರು ಮಲ್ಲಿಗೆ, ಮಂಗಳೂರು ಮಲ್ಲಿಗೆ, ಜಾಜಿ ಮಲ್ಲಿಗೆ, ಸೂಜಿ ಮಲ್ಲಿಗೆ, ಗುಂಡು ಮಲ್ಲಿಗೆ

ಉಡುಪಿ ಮಲ್ಲಿಗೆ

ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆದ ಶಂಕರಪುರ, ಬೆಳ್ಮಣ್, ಶಿರ್ವ, ಕಟಪಾಡಿ, ಕಾಪು ಪ್ರದೇಶೊಲೆಡ್ ಮಲ್ಲಿಗೆನ್ ಮಸ್ತ್ ಬುಲೆಪಾವೆರ್.

ಇತಿಯಾಸೊ

೭೦ ವರ್ಸೊಗು ದುಂಬು ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಪಾದ್ರಿ ಒರಿ ಬೇತೆ ಜೀವನೋಪಾಯ ದಾಂತಿನ ಬಡಪತ್ತ್‌ದ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಕುಟುಂಬೊಲೆಗ್ ದಿನತ್ತ ಪಡಿ ಬೆನಿಯೆರೆ ಮಲ್ಲಿಗೆ ಬುಲೆತ್ತ ಪರಿಚಯ ಮಲ್ತೆರ್. ಇತ್ತಿ ಇಲ್ಲದ ಸುತ್ತ ಮುತ್ತ ಮಲ್ಲಿಗೆದ ಪುದೆಲ್ ಲೆನ್ ಬುಲೆಪಾದ್, ಮಲ್ಲಿಗೆ ಆಯಿನೆ ಅವೆನ್ ಮಾರ್ದ್ ದಿನ ದೆಪ್ಪುವೆರ್. ೫ಡ್ದ್ ೧೦ ಸೆಂಟ್ಸ್ ಜಾಗೆಡ್ ಪತ್ತೆಡ್ದ್ ಐವ ಪುದೆಲ್ ಬುಲೆಪಾವೆರ್.ಒಂಜಿ ಪುದೆಲ್‌ಡ್ದ್ ದಿನೊಕ್ಕು ೨೦೦ ಮೊಗ್ಗೆಡ್ದ್ ೭೦೦ ಮೊಗ್ಗೆ ಮುಟ್ಟ ತಿಕ್ಕುಂಡು. ಪುಲ್ಯ ಕಾಂಡೆ ಲಕ್ಕ್‌ದ್ ಇಲ್ಲದಕುಲು ಮಾತ ಮಲ್ಲಿಗೆ ಮೊಗ್ಗೆ ಕೊಯ್ಪೆರ್. ಕಾಂಡೆ ಪತ್ತ್ ಗಂಟೆದ ಉಲಯಿ, ಇತ್ತಿ ಪೂಕುಲೆನ್ ಬಾರೆದ ಬಲ್ಲ್‌ಡ್ ಮಾಲೆ ಕಟ್ಟ್‌ದ್ ಕುಟುಂಬದ ಪುದರ್ ಬರೆಯಿನ ಎಲ್ಯ ಚೀಟ್‌ದ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಪಿದಾಡ್ಯೆರೆ ತಯಾರಾಪುಂಡು. ಉಂದು ಬಾರೀ ಸಿಸ್ತ್‌ಡ್ ಮಲ್ಲಿಗೆ ಏಜೆಂಟೆರೆನಡೆ ಪೋಪುಂಡು.

ಪ್ರತಿದಿನ ೧೧ ಗಂಟೆದ ಪೊರ್ತುಗು ಪೂಕುಲು ಮಾರ್ಕೆಟ್ ಗ್ ಪೋಯೆರೆ ತಯಾರಾದ್ ಬರ್ಪುಂಡು. ವರ್ಸೊಡು ೩೬೫ ದಿನಲಾ ಪರ ಮರತ್ತಡಿಟ್ ಸೇರ್ದಿನ ಏಜೆಂಟೆರ್ ಪೂತ ಸಂಗ್ರಹಣೆ, ಬುಲೆಪಾದಿನಕ್ಲೆನ ಬುಕ್ಕೊ ದೆತೊನುನಕ್ಲೆನ ಗರ್ಜ್ ಲೆನ್ ತೂವೊಂದು ಮಲ್ಲಿಗೆಗ್ ದಿನತ್ತ ಬಿಲೆ ನಿಗದಿ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಆ ಬಿಲೆನ್ ಮಾತೆರೆಗ್ಲಾ ತೋಜುನಂಚ ಬರೆದ್ ಲಾ ದೀಪೆರ್.ಮೂಲು ಮೋಸದ ಪ್ರಕರಣೊಲು ಇಜ್ಜಿಂದೇ ಪನೊಲಿ.

ಇತ್ತೆ ಈ ಮಲ್ಲಿಗೆ ಊರುಡು ಮಾತ್ರ ಅತ್ತಂದೆ, ಪರವೂರುಗು, ಕುಡ್ಲದ ಏರ್ ಪೋರ್ಟುಡ್ದಾತ್ರ ಪರದೇಶೊಗ್ಲಾ ಪೋಪುಂಡು. ಉಂದು ಮೂಲತಃ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಕುಟುಂಬದಕುಲು ಬುಲೆವೊಂದಿತ್ತಿನ ಪೂ, ಆಂಡ ಇತ್ತೆ ಬೇತೆ ಸಮುದಾಯದಕುಲುಲಾ ಬುಲೆಪಾವೆರ್. ಪೂನು ಗಳಸುನಕ್ಲೆಡ್ ಎಚ್ಚಿನಕುಲು ಹಿಂದುಲು.