ಕಾರ್ತಿಂಗೊಲು
ತುಳುತ ನಾಲನೆ ತಿಂಗೊಲು ಕಾರ್ತಿಂಗೊಲು. ಇಂದೆನ್ ಕಾರ್ತ್ಯೊಲುಂದು ಪನ್ಪೆರ್. ಕಾರ್ತಿಂಗೊಲುಲಾ ಕಾರ್ತ್ಯೊಲುಲಾ ರಡ್ಡಲಾ ಒಂಜೇ. ಕಾರ್ತೆಲ್, ಕಾರ್ತಿಂಗೊಲು, ಕಾರ್ತ್ಯೊಲು ಇಂಚ ಈ ತಿಂಗೊಲುನು ಪನ್ಪೆರ್.
ಕಾರ್ತಿ/ಕಾರ್
[ಸಂಪೊಲಿಪುಲೆ]ಸೌರಮಾನೊದ ಮೂಜನೆ ತಿಂಗೊಲುದ ಪುದರ್. ಮರಿಯಾಲೊ ಸುರು ಆಪಿನೆಕ್ ದುಂಬುದ ತಿಂಗೊಲು. ಕಾರ್ ಪನ್ಪುನ ಪದೊ ಬೇತೆ ಬಾಸೆಲೆಡ್ ಉಂಡು. ಇಂದೆತ ಅರ್ತೊ cloud, rain season
- ತಮಿಳು : ಕಾರ್
- ಮಲಯಾಳಿ : ಕಾರ್
- ಕೊಂಕಣಿ : ಕರ್
- ಕನ್ನಡ : ಕಾರ್/ಕಾರ್ತಿ
- ತೆಲುಗು : ಕಾರು
ತುಳುವೆರೆ ಪದ್ರಾಡ್ ತಿಂಗೊಲು
[ಸಂಪೊಲಿಪುಲೆ]ತುಳುವೆರೆನ ಪದ್ರಾಡ್ ತಿಂಗೊಲು ಇಂಚ ಪಗ್ಗುಡ್ದ್ ಬೇಸ, ಕಾರ್ತೆಲ್, ಆಟಿ, ಸೋಣೊ, ನಿರ್ನಾಲ, ಬೊಂತೆಲ್, ಜಾರ್ದೆ, ಪೆರಾರ್ದೆ, ಪೊನ್ನಿ, ಮಾಯಿ, ಸುಗ್ಗಿ ಮುಟ್ಟ. ತುಳುತ 12 ತಿಂಗೊಲುದ ಪುದರ್ ಬುಕ್ಕೊ ಬೇತೆ ಬಾಸೆಲೆ ಪಂಚಾಂಗೊದ ವರ್ಸೊದ ಪಂಚಾಂಗೊಲು[1]
| ಕ್ರಮ ಸಂಕ್ಯೆ. | ಪಂಚಾಂಗೊ | ಮಲಯಾಳಿ ಪಂಚಾಂಗೊ | ಶಾಲಿವಾಹನ ಶಕ | ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶಕ | ತಮಿಳು ಪಂಚಾಂಗ | ರಾಶಿಚಕ್ರದ ಚಿಹ್ನೆ | ಗ್ರೆಗೋರಿಯನ್ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್r | ಹಿಜರಿ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1. | ಪಗ್ಗು | Mēṭam | ಮೇಷ | Chaitra– Vaiśākha | Chithirai | Aries | ಎಪ್ರಿಲ್-ಮೇ | ಶವ್ವಾಲ್-ಜಿಲ್ಖಾಯದ್ |
| 2. | ಬೇಸ | Iṭavam | ವೃಷಭ | Vaiśākha–Jyaiṣṭha | Vaikasi | Taurus | ಮೇ-ಜೂನ್ | ಜಿಲ್ಖಾಯದ್-ಚಿಲ್ಹಜ್ |
| 3. | ಕಾರ್ತೆಲ್/ಕಾರ್ತಿಂಗೊಲು | Mithuṉam | ಮಿಥುನ | Jyaiṣṭha–Āṣāḍha | Aani | Gemini | ಜೂನ್-ಜುಲೈ | ಜಿಲ್ಹಜ್-ಮೊಹರಂ |
| 4. | ಆಟಿ | Kaṟkkaṭakam | ಕರ್ಕಾಟಕ | Āṣāḍha–Śrāvaṇa | Aadi | Cancer | ಜುಲಾಯಿ-ಆಗಸ್ಟ್ | ಮೊಹರಂ-ಸಫರ್ |
| 5. | ಸೋಣೊ | Chingam | ಸಿಂಹ | Śravana–Bhādrapada | Aavani | Leo | ಅಗೋಸ್ಟು-ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ | ಸಫರ್-ರಬಿಲಾವಲ್ |
| 6. | ನಿರ್ನಾಲೊ/ಕನ್ಯಾ | Kaṉṉi | ಕನ್ಯಾ | Bhādrapada–Aśvina | Purattasi | Virgo | ಸೆಪ್ಟಂಬರೊ-ಅಕ್ಟೋಬರ | ರಬಿಲಾವಲ್-ರಬಿಲಾಖರ್ |
| 7. | ಬೊಂತ್ಯೊಲು | Thulām | ತುಲಾ | Aśvina–Kārtika | Aippasi | Libra | ಅಕ್ಟೋಬರ-ನವಂಬರ | ರಬಿಲಾಖರ್-ಜಮಾದಿಲಾವಲ್ |
| 8. | ಜಾರ್ದೆ | Vr̥śchikam | ವೃಶ್ಚಿಕ | Kārtika–Mārgaśīrṣa | Karthigai | Scorpio | ನವಂಬರೊ-ದಸಂಬರೊ | ಜಮಾದಿಲಾವಲ್-ಜಮಾದಿಲಾಖರ್ |
| 9. | ಪೆರಾರ್ದೆ | Dhaṉu | ಧನು | Mārgaśīrṣa–Pauṣa | Margazhi | Sagittarius | ದಶಂಬರೊ-ಜನವರಿ | ಜಮಾದಿಲಾಖರ್-ರಜಬ್ |
| 10. | ಪೊನ್ನಿ/ಪುಯಿಂತೆಲ್ | Makaram | ಮಕರ | Pauṣa/Taiṣya-Māgha | Thai | Capricorn | ಜನವರಿ-ಪೆಬ್ರವರಿ | ರಜಬ್-ಶಾಬಾನ್ |
| 11. | ಮಾಯಿ | Kumbham | ಕುಂಭ | Māgha–Phālguna | Maasi | Aquarius | ಪೆಬ್ರವರಿ-ಮಾರ್ಚ್ | ಶಾಬಾನ್-ರಮ್ಜಾನ್ |
| 12. | ಸುಗ್ಗಿ | Meeṉam | ಮೀನ | Phālguna–Chaitra | Panguni | Pisces | ಮಾರ್ಚ್-ಎಪ್ರಿಲ್ | ರಮ್ಜಾನ್-ಶವ್ವಾಲ್ |
ತುಳುತ್ತ ತಿಂಗೊಲುಲು
[ಸಂಪೊಲಿಪುಲೆ]ತುಳುವೆರೆನ ಪದ್ರಾಡ್ ತಿಂಗೊಲು ಇಂಚ : ಪಗ್ಗು, ಬೇಸ, ಕಾರ್ತೆಲ್, ಆಟಿ, ಸೋಣೊ, ನಿರ್ನಾಲ, ಬೊಂತೆಲ್, ಜಾರ್ದೆ, ಪೆರಾರ್ದೆ, ಪೊನ್ನಿ, ಮಾಯಿ, ಸುಗ್ಗಿ.[2]
| ಸಂಕ್ಯೆ | ತಿಂಗೊಲು | ಕನ್ನಡ ತಿಂಗೊಲು | ಆಚರಣೆಲು | ಗಾದೆಲು |
|---|---|---|---|---|
| ೦೧ | ಪಗ್ಗು | ಮಾರ್ಚ್-ಏಪ್ರಿಲ್ | ಬಿಸು ಪರ್ಬ, ಕೈಬಿತ್ತ್ ದೀಡುನೆ, ನೇಜಿ ಪಾಡುನೆ | |
| ೦೨ | ಬೇಸ | ಏಪ್ರಿಲ್-ಮೇ | ಪತ್ತನಾಜೆ | |
| ೦೩ | ಕಾರ್ತೆಲ್/ಕಾರ್ತ್ಯೊಲ್ | ಮೇ-ಜೂನ್ | ಗುರುಕಾರ್ನೆರೆಗ್ ಬಲಸುನೆ | |
| ೦೪ | ಆಟಿ | ಜೂನ್-ಜುಲೈ | ಆಟಿಕಲೆಂಜೆ ನಲಿಕೆ, ಆಟಿ ಕುಲ್ಲುನೆ | ಆಟಿದ ಬರ್ಸೊ ಆನೆದ ಬೆರಿ ಪುಡಾವು |
| ೦೫ | ಸೋಣ | ಜುಲೈ-ಆಗಸ್ಟ್ | ಸೋನಂತ ಜೋಗಿ ನಲಿಕೆ | |
| ೦೬ | ನಿರ್ನಾಲ | ಆಗಸ್ಟ್-ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ | ||
| ೦೭ | ಬೊಂತ್ಯೊಲು | ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್-ಅಕ್ಟೋಬರ್ | ||
| ೦೮ | ಜಾರ್ದೆ | ಅಕ್ಟೋಬರ್-ನವಂಬರ | ||
| ೦೯ | ಪೆರಾರ್ದೆ | ನವಂಬರ-ದಶಂಬರ | ||
| ೧೦ | ಪೊನ್ನಿ | ದಶಂಬರ-ಜನವರಿ | ||
| ೧೧ | ಮಾಯಿ | ಜನವರಿ-ಫೆಬ್ರವರಿ | ಕರಂಗೋಲು ನಲಿಕೆ | |
| ೧೨ | ಸುಗ್ಗಿ | ಫೆಬ್ರವರಿ-ಮಾರ್ಚ್ | ಸುಗ್ಗಿ ನಲಿಕೆ ಕಂಗೀಲು |
ಕಾರ್ತಿ ಪದೊ ತುಳುಟ್ ಗಳಸ್‌ನ ಬಗೆ
[ಸಂಪೊಲಿಪುಲೆ]- ಕಾರ್ತಿದ ಬುಲೆ : ಕಾರ್ತಿಂಗೊಲುಡು ನಡ್‍ದ್ ಮಲ್ಪುನ ಬುಲೆ.
- ಕಾರ್ತಿದ ಮಲಕ : ಕಾರ್ ತಿಂಗೊಲುಡು ಬರ್ಪುನ ಬಿರುಗಾಳಿ; ಮುಂಗಾರ್ ಬರ್ಸೊದೊಟ್ಟುಗು ಬರ್ಪುನ ಬಿರ್ಗಾಳಿ.
- ಕಾರ್ತಿಕೊ : ಚಾಂದ್ರಮಾನದ ಎನ್ಮನೆ ತಿಂಗೊಲು.[3]
ನಂಬಿಕೆ
[ಸಂಪೊಲಿಪುಲೆ]- ಕಾರ್ತಿಕ ಮಾಸೊದ ಚತುರ್ದಶಿಡ್ ಮೀಂಡ ಸೊರ್ಗೊ ತಿಕುಂಡುಗೆ.
- ಕಾರ್ತಿಕ ಪೂಜೆ : ದೇವೆರ್‍ನ ಎದುರುಡು ಸಾಲ್ ದೀಪೊ ದೀಡ್ದ್, ನೆವೇದ್ಯೊ ಸಮರ್ಪಣೆ ಮಾಲ್ತ್ ನಡಪಾವುನ ಒಂಜಿ ಇದೊತ ಪೂಜೆ.
- ಕಾರ್ನವೆ/ಕಾರ್ನೆರ್ : ಕುಟುಂಬೊದ ಹಿರಿಮಾನ್ಯೆ, ಯಜಮಾನೆ. ತೀರ್ದ್ ಪೋಯಿನ ಹಿರಿಮಾನ್ಯೆ. ಗುರುಕಾರ್ನವೆ.
- ಕಾರ್ನವೆರೆಗ್ ಬಲಸುನೆ : ಸೈತಿನ ಹಿರಿಮಾನ್ಯೆರೆಗ್ ಕಾಲಾದಿಗ್ ಬಲಸುನ ಕೋರಿ ತಮ್ಮನೊ ಒನಸ್. ಕಾರ್ನೆರೆ ಅಗೆಲ್ಂದ್‍ಲಾ ಪನ್ಪೆರ್.
ಉಲ್ಲೇಕೊಲು
[ಸಂಪೊಲಿಪುಲೆ]- ↑ Arthur Coke Burnell (1878). Elements of South-Indian Palæography, from the Fourth to the Seventeenth Century, A. D.: Being an Introduction to the Study of South-Indian Inscriptions and Mss. Trübner & Company, 1878. pp. 76/147.
- ↑ https://web.archive.org/web/20151229054724/https://vanihegde.wordpress.com/2013/06/20/9220/
- ↑ ತುಳು ನಿಘಂಟು : ಸಂಪುಟ ಎರಡು; ೧೯೯೨. (ತುಳು-ಕನ್ನಡ-ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಶಬ್ದಕೋಶ), ಪ್ರಧಾನ ಸಂಪಾದಕೆರ್ ಡಾ.ಯು.ಪಿ.ಉಪಾಧ್ಯಾಯ, ರಾಷ್ಟ್ರಕವಿ ಗೋವಿಂದ ಪೈ ಸಂಶೋಧನ ಕೇಂದ್ರ, ಎಂ.ಜಿ.ಎಂ. ಕಾಲೇಜು ಆವರಣ, ಉಡುಪಿ, ಕರ್ನಾಟಕ